viruslar morfologiyasi va strukturasi

PPTX 20 pages 3.7 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.7 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

powerpoint presentation viruslar morfologiyasi va strukturasi adilova zilola 1. viruslarning tarkibi 2. viruslarning tuzuilishi 3. viruslarning morfologiyasi reja: virus zarrachalarining o'lchamlari va shakllari ko'pgina viruslar sferik, tayoqchasimon yoki icosahedral shaklga ega bo'lib, ularning geometrik tuzilishi genomning o'lchami va kapsid oqsillari bilan belgilanadi. virus zarrachalarining o'lchamlari 20 dan 400 nanometrgacha o'zgarib turadi, bu esa ularni optik mikroskoplarda ko'rishni qiyinlashtiradi va elektron mikroskoplardan foydalanishni talab qiladi. viruslarning umumiy tavsifi viruslar obligat hujayra ichidagi parazitlar hisoblanadi, ya'ni o'zlari ko'payish uchun me'zbon hujayraning metabolik apparatlaridan foydalanadilar va tashqi muhitda metabolik faoliyat ko'rsatmaydi. viruslar o'ziga xos genetik materialga (dnk yoki rnk) ega bo'lib, uni oqsil qobig'i – kapsid bilan o'ralgan va diametri 20 dan 400 nanometrgacha o'zgaradi. dnk viruslari parvoviruslar kabi ba'zi dnk viruslari esa, yagona zanjirli dnk genomiga ega bo'lib, ularning genom uzunligi taxminan 5 kb atrofida bo'ladi va faqat bir necha genni ifodalaydi. ba'zi dnk viruslari, herpesviruslar singari, lipidli membrana bilan o'ralgan bo'lib, …

2 / 20

nlarining glyukozilatsiyasi darajasi virusning patogenligi va immunogenligi kabi xususiyatlarini aniqlaydi va ba'zi hollarda 50% gacha farq qilishi mumkin. virus kapsidining tuzilishi virus kapsidlari ikki, uch yoki ko'proq oqsil subbirliklaridan, kapsomerlardan tashkil topgan bo'lib, ularning soni virus turiga qarab 20 dan 1000 gacha o'zgarib turadi. virus kapsidlarining ikkita asosiy geometrik shakli mavjud: ikosaedr (20 uchburchak yuzli) va spiral (o'ralgan). ikkala tuzilish ham yuqori darajada simmetriyaga ega. murakkab viruslarning tuzilishi murakkab viruslarning genomlari bir nechta rnk molekulalaridan iborat boʻlib, ularning har biri oʻziga xos kapsid bilan oʻralgan boʻlishi mumkin. murakkab viruslarning tuzilishi ko'pincha ikki yoki undan ortiq turdagi simmetriyadan (masalan, ikosahedral va spiral) iborat boʻlib, yuqori darajadagi murakkablikni namoyish etadi. viruslarning replikatsiyasi viruslarning replikatsiyasi hujayra ichida 5 ta asosiy bosqichdan iborat: birikish, kirish, transkripsiya, translatsiya va yig’ilish. har bir bosqich virusning o’ziga xos mexanizmlarini talab qiladi. virus genomining ko’payishi dna yoki rna polimerazalar orqali amalga oshiriladi, bu esa minglab virusli zarralarning hosil …

3 / 20

riga bog'liq. masalan, icosahedral viruslarda 60 ta kapsomer bo'lishi mumkin. spiralsimon viruslarning tuzilishi spiralsimon viruslarning genetik materiali, rnk yoki dnk, oqsil kapsidining ichida joylashgan boʻlib, taxminan 10-100 nanometr diametrli silindrsimon tuzilmani hosil qiladi. ushbu viruslarda kapsid oqsillari spiralsimon ravishda joylashgan boʻlib, virionning uzunligi va diametri oʻzgaruvchan boʻlishi mumkin, ba’zi turlarda 200 dan ortiq kapsomer mavjud. virus envelopi virus qobiqlari lipid ikki qavatli membrana bo'lib, uning tarkibida 20-40 nm o'lchamdagi glikoproteinlar joylashgan bo'lib, virus hujayraga kirishi va ko'payishi uchun zarur bo'lgan retseptorlarga bog'lanadi. ba'zi viruslarning qobiqlari, masalan, gripp virusi, gemaglyutinin va neyroaminidaz kabi 100 dan ortiq turli xil glikoproteinlarni o'z ichiga oladi, bu ularning patogenligi va immunitet tizimidan qochish qobiliyatini oshiradi. viruslarning klassifikatsiyasi viruslarning taksonomiyasi ictv (international committee on taxonomy of viruses) tomonidan boshqariladi va oila, jins, tur kabi taksonomik darajalarni o'z ichiga oladi, bu esa ularning genetik va morfologik xususiyatlariga bog'liq. viruslarning morfologik klassifikatsiyasi geometral shakli (ikosaedral, spiral, murakkab) va …

4 / 20

agi molekulalar kiradi, bu esa virusning hujayra membranasiga birikishi va penetratsiyasi jarayonlariga ta'sir koʻrsatadi. rnk viruslari rnk viruslari, masalan, gripp virusi kabi, 8 ta rnk segmentiga ega boʻlib, har biri oʻziga xos genlarni kodlaydi va virusning replikatsiyasi uchun muhim ahamiyatga ega. retroviruslar, hiv kabi, teskari transkripsiya jarayoni orqali rnk genomini dnk ga oʻzgartirib, mezbon hujayraning genomiga birlashtiradi. bu jarayon virusning uzoq muddatli infektsiyasiga olib keladi. virus oqsillari ba'zi virus oqsillari, masalan, glyukoproteinlar, virusning mezbon hujayraga birikishi va kirib borishida muhim rol o'ynaydi, ularning tuzilishi yuqori darajada o'zgaruvchan bo'lishi mumkin. virus kapsidini hosil qiluvchi oqsillar – kapsomeralar, o'ziga xos simmetriya va geometrik shakllarga ega bo'lib, ularning soni va joylashishi virus turiga bog'liq, masalan, icosahedral yoki helical. e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot image3.png image4.jpg image5.jpg image6.jpg image7.jpg image8.jpg image9.jpg image10.jpg image11.jpg image12.jpg image13.jpg image14.jpg image15.jpg image16.jpg image17.jpg image18.jpg image19.jpg image20.jpg

5 / 20

viruslar morfologiyasi va strukturasi - Page 5

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "viruslar morfologiyasi va strukturasi"

powerpoint presentation viruslar morfologiyasi va strukturasi adilova zilola 1. viruslarning tarkibi 2. viruslarning tuzuilishi 3. viruslarning morfologiyasi reja: virus zarrachalarining o'lchamlari va shakllari ko'pgina viruslar sferik, tayoqchasimon yoki icosahedral shaklga ega bo'lib, ularning geometrik tuzilishi genomning o'lchami va kapsid oqsillari bilan belgilanadi. virus zarrachalarining o'lchamlari 20 dan 400 nanometrgacha o'zgarib turadi, bu esa ularni optik mikroskoplarda ko'rishni qiyinlashtiradi va elektron mikroskoplardan foydalanishni talab qiladi. viruslarning umumiy tavsifi viruslar obligat hujayra ichidagi parazitlar hisoblanadi, ya'ni o'zlari ko'payish uchun me'zbon hujayraning metabolik apparatlaridan foydalanadilar va tashqi muhitda metabolik faoliyat ko'rsatmaydi. vir...

This file contains 20 pages in PPTX format (3.7 MB). To download "viruslar morfologiyasi va strukturasi", click the Telegram button on the left.

Tags: viruslar morfologiyasi va struk… PPTX 20 pages Free download Telegram