qattiq moddalar eruvchanligi va ularning amaliy ahamiyati

PPTX 21 pages 82.5 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 82.5 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

powerpoint presentation qattiq moddalarning eruvchanligi obidova 1. erituvchanlikka ta'sir etuvchi omillar 2. qattiq moddalar eruvchanligining amaliy ahamiyati 3. qattiq moddalarning eruvchanligi reja: qattiq moddalar eruvchanligining amaliy ahamiyati dori vositalarini ishlab chiqarishda, masalan, 1 litr suvda maksimal 50 mg eriydigan faol moddaning dozasi aniq hisob-kitoblarni talab qiladi va bu eruvchanlikka bog'liq. kimyo sanoatida, 10% li eritmani tayyorlash uchun 100 g suvda 10 g modda erishi kerakligini bilish, jarayonlar samaradorligini oshirish va xarajatlarni kamaytirishga yordam beradi. qattiq moddalarning eruvchanligini bilish, 100 g suvda 25°c da 36 g nacl erishi mumkinligini aniqlashga va shu asosda tuzli eritmalar tayyorlashda to'g'ri konsentratsiyani hisoblashga imkon beradi. haroratning ta'siri ba'zi tuzlar, masalan, natriy xlorid (nacl) uchun haroratning ta'siri nisbatan kam bo'ladi, eruvchanlikning o'zgarishi atigi 3-4% ni tashkil etadi. kalsiy sulfat (caso₄) kabi ba'zi birikmalarning eruvchanligi esa harorat oshishi bilan kamayadi, bu ekzo- va endotermik jarayonlarning murakkab o'zaro ta'sirini ko'rsatadi. ko'pgina qattiq moddalarning suvda eruvchanligi harorat oshishi bilan …

2 / 21

oshirish mumkin, bu esa erigan modda konsentratsiyasini bir tekis taqsimlashga yordam beradi. mayda kukunga aylantirilgan modda, o'xshash hajmdagi yirik donachali moddaga nisbatan 5-10 baravar tezroq eriydi, chunki sirt maydoni ortadi. qattiq moddaning eruvchanligini 10-20°c ga temperatura oshishi orqali sezilarli darajada oshirish mumkin, chunki yuqori temperaturada erituvchi molekulalarining kinetik energiyasi ortadi. bosimning ta'siri yuqori bosim ostida (100 mpa dan yuqori), ayrim qattiq moddalarning eruvchanligi sezilarli darajada o'zgaradi, masalan, suvda tuzlarning eruvchanligi biroz ortadi. bosimning oshishi, qattiq moddalarning suvda eruvchanligiga nisbatan 10 mpa gacha bo'lgan oraliqda ahamiyatsiz ta'sir ko'rsatadi, chunki qattiq moddalar hajmiy o'zgarishlari juda kam. gazsimon moddalarning eruvchanligiga bosim kuchli ta'sir ko'rsatsada, qattiq moddalar uchun bu ta'sir juda zaif bo'lib, eruvchanlikning o'zgarishi odatda 1% dan kamni tashkil etadi. erituvchi va eriydigan modda tushunchalari eriydigan modda (solvent) erituvchi modda (solute) ga nisbatan miqdoriy jihatdan ko‘proq bo‘ladi va uni o‘zida eritish xususiyatiga ega bo‘ladi; masalan, suv 100 gramm tuzni erita oladi. erituvchilik jarayoni …

3 / 21

gan moddalar kam eruvchan, yuqori qiymatlarga ega bo'lgan moddalar esa yaxshi eruvchan deb hisoblanadi va bu koeffitsientning aniq qiymati moddaning xususiyatlariga bog'liq. eriydigan moddaning tabiati eriydigan moddaning ionli yoki molekulyar tuzilishi uning eruvchanligiga sezilarli ta'sir ko'rsatadi; masalan, nacl kabi ionli birikmalar suvda yuqori darajada, c6h12o6 kabi molekulyar birikmalar esa nisbatan past darajada eriydi. eriydigan moddaning molekulyar massasi uning eruvchanligiga ta'sir qilishi mumkin; umuman olganda, molekulyar massasi katta bo'lgan moddalar kamroq eriydi, chunki ular erituvchi molekulalari bilan kamroq o'zaro ta'sir o'tkazadi. bu 100 gramm suvda eriydigan miqdori bilan bog'liq. eriydigan moddaning qutbliligi yoki qutbsizligi ham eruvchanlikka ta'sir qiladi; qutbli erituvchilarda qutbli moddalar, qutbsiz erituvchilarda esa qutbsiz moddalar yaxshi eriydi. masalan, yog'lar suvda (qutbli) erimaydi, lekin benzinda (qutbsiz) eriydi. murakkab tuzlarning eruvchanligi murakkab tuzlarning eruvchanligi, oddiy tuzlarga nisbatan, kation va anionlarning o'zaro ta'siri tufayli farq qilishi mumkin, masalan, baso₄ ning eruvchanlik koeffitsienti 10⁻⁵ dan kam. murakkab tuzlarning suvda eruvchanligi haroratga bog'liq bo'lib, …

4 / 21

yli, taxminan 2-3 marta tezroq erish sodir bo'ladi, bu esa moddaning eruvchanligini oshiradi. kimyoviy reaksiyalar va eruvchanlik ba'zi kimyoviy reaksiyalar natijasida eruvchan birikmalar hosil bo'lib, cho'kma hosil qiladi, bu esa reaksiya mahsulotlarining eruvchanligini pasaytiradi. masalan, agcl ning eruvchanlik koeffitsiyenti juda past. kislotalar va ishqorlar bilan reaksiyaga kirishish moddaning eruvchanligiga ta'sir qiladi. masalan, ba'zi metallarning gidroksidlari kislotalarda eriydi, shu bilan ularning eruvchanligini oshiradi. kimyoviy reaksiyalar moddaning eruvchanligini sezilarli darajada o'zgartirishi mumkin, masalan, 25°c da suvda 10 g nacl eriydi, lekin reaksiya natijasida hosil bo'lgan tuzning eruvchanligi ancha farq qilishi mumkin. to'yinmagan, to'yingan va ortiqcha to'yingan eritmalar ortiqcha to'yingan eritma to'yingan eritmadan ko'proq eruvchi modda o'z ichiga olgan beqaror eritmadir. masalan, 100g suvda 40g kclo3 (20°c da eruvchanligi 7g) erigan eritma ortiqcha to'yingan eritma hisoblanadi va qo'shimcha kristallanish kuzatiladi. to'yingan eritmada muvozanat holat mavjud bo'lib, ma'lum haroratda suvda maksimal miqdordagi eruvchi modda erigan bo'ladi. masalan, 20°c da 100g suvda 30g kno3 erigan …

5 / 21

raturaga bog'liq bo'lib, 10°c da 100g suvda 20g tuz eriydigan bo'lsa, 100°c da bu miqdor 40g gacha oshadi, ya'ni temperatura oshishi bilan eruvchanlik ortadi. gazlarning eritmalardagi eruvchanligi boyl-mariott qonuniga bo'ysunadi, ya'ni bosim oshishi bilan gazlarning eruvchanligi ortib boradi. misol uchun, karbonat angidrid gazining suvda eruvchanligi bosimga to'g'ridan-to'g'ri proportsional. gazlarning eritmalardagi eruvchanligi boyl-mariott qonuniga bo'ysunadi, ya'ni bosim oshishi bilan gazlarning eruvchanligi ortib boradi. misol uchun, karbonat angidrid gazining suvda eruvchanligi bosimga to'g'ridan-to'g'ri proportsional. qattiq moddalar eruvchanligini ifodalash usullari qattiq moddalar eruvchanligini ifodalashda massa ulushi (masalan, 100 g suvda 20 g tuz erigan bo'lsa, 20% massa ulushi) yoki molyar konsentratsiya (mol/l) kabi birliklardan foydalaniladi. eruvchanlik mahsuloti (ksp) kam eruvchan tuzlarning eruvchanligini ifodalashda qo'llaniladi va u ionlar konsentratsiyasi ko'paytmasi sifatida hisoblanadi, masalan, agcl uchun ksp = 1.8 x 10⁻¹⁰. ba'zi hollarda, qattiq moddaning 100 ml suvda eruvchi miqdori grammda (g/100ml) yoki molyar miqdorda (mol/100ml) ifodalanadi, bu moddaning eruvchanligini son jihatdan ko'rsatadi. eruvchanlik egri …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qattiq moddalar eruvchanligi va ularning amaliy ahamiyati"

powerpoint presentation qattiq moddalarning eruvchanligi obidova 1. erituvchanlikka ta'sir etuvchi omillar 2. qattiq moddalar eruvchanligining amaliy ahamiyati 3. qattiq moddalarning eruvchanligi reja: qattiq moddalar eruvchanligining amaliy ahamiyati dori vositalarini ishlab chiqarishda, masalan, 1 litr suvda maksimal 50 mg eriydigan faol moddaning dozasi aniq hisob-kitoblarni talab qiladi va bu eruvchanlikka bog'liq. kimyo sanoatida, 10% li eritmani tayyorlash uchun 100 g suvda 10 g modda erishi kerakligini bilish, jarayonlar samaradorligini oshirish va xarajatlarni kamaytirishga yordam beradi. qattiq moddalarning eruvchanligini bilish, 100 g suvda 25°c da 36 g nacl erishi mumkinligini aniqlashga va shu asosda tuzli eritmalar tayyorlashda to'g'ri konsentratsiyani hisoblashga imkon beradi...

This file contains 21 pages in PPTX format (82.5 KB). To download "qattiq moddalar eruvchanligi va ularning amaliy ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: qattiq moddalar eruvchanligi va… PPTX 21 pages Free download Telegram