so`z va uning morfologik tuzilishi
Page preview (5 pages)
Scroll down 👇
![ir. masalan: belbog', oshqazon, mehmondo'st, so'z boshi, bir yuz o'n, ahd qilmoq, bir oz va boshqalar. juftlik modeli (qolipi) da qo'llangan ayrim so'zlar ham yasama so'z sanaladi, masalan: yildan-yilga, zo'r-bazo'r, uyma-uy kabi. o'zbek tilida so'zlar tuzilish jihatdan ham turlarga ajratiladi, chunonchi: sodda so'z, qo'shma so'z, juft so'z (takroriy so'z), murakkab so'z. sodda so'z bitta o'zak morfemasi bo'lgan so'zdir. masalan: bola, bolalik, bolalar, bolalarimiz kabi. kunboqar, gultojixo'roz, oqqo'rg'on, sohibjamol kabi so'zlar qo'shma so'z deyiladi. bu kabi so'zlar ikki va undan ortiq so'z yoki so'z formalaridan tashkil topib, bir urg'uga birlashadi va bir tushunchani ifodalaydi. tarkibi alohida-alohida yoziladigan leksik va grammatik ma'nolari ayrim holda ham, bir butunlik hosil qilgan holda ham izohlanishi mumkin bo'lgan so'zlar murakkab so'z deyiladi. masalan: to'q sariq, och jigar rang, yigirma besh ming, borib keldi, sotib yubordi kabi. nutqimizda qo'llanadigan opa-singil, non-pon, tog'-tosh, onda-sonda, tez-tez, xirmon-xirmon, chala-chulpa, o'n-o'n besh, suv-puv kabi so'zlar juft so'z deb yuritiladi.[footnoteref:1] [1: u.tursunov, …](https://cdn.faylhub.uz/previews/pages/p2_250463.webp "so`z va uning morfologik tuzilishi - Page 2")
![shimchalar asosan sifat yasovchilar bo‘lib, ularning ko‘pchiligi fors-tojik tilidan kirib kelgan. kompozitsiya usuli. birdan ortiq mustaqil ma’noli o‘zak morfemalarning tobelashgan holda qo‘shiluvi, birikuvi orqali yangi so‘z hosil qilinishidir. masalan: mirzachul, gulqand, guldasta, temir yo‘l, qaror qilmoq, ahd etmoq. bunday yasama so‘zlar ikki yoki undan ortiq mustaqil ma’onli o‘zak morfemalar ishtirokida hosil bo‘lsa ham, yaxlitligicha bitta lug‘aviy ma’no ifodalashga xizmat qiladi. ular tuzilishiga ko‘ra qo‘shma so‘zlar deyiladi. kompozitsiya usuli bilan yasalgan qo‘shma so‘zlar ot, sifat, ravish va qisman fe’llarda keng tarqalgan. ularning qismlari har xil va bir xil so‘z turkumlaridan tuzilishi mumkin. masalan: bel+bog‘, asal+ari, olib+chiqmoq kabilar bir xil so‘z turkumlarning qo‘shilishidan, qaror+qilmoq, osma+ko‘prik, tez+oqar kabilar esa har xil so‘z turkumlarning qo‘shilishidan tuzilgan. qo‘shma so‘zlar ham tarixiy va zamonaviyligi bilan farqlanadi. agar qo‘shma so‘z qismlari hozirgi tilga nisbatan eskirgan yoki boshqa tillardan o‘zlashtirilgan bo‘lsa, ular qo‘shma so‘z hisoblanmaydi. [footnoteref:2]masa-lan: kechqurun, qayrag‘och, biror, odamshavanda, santimetr kabilar hozirgi tilda ma’noli qismlarga ajralmaydigan sodda …](https://cdn.faylhub.uz/previews/pages/p5_250463.webp "so`z va uning morfologik tuzilishi - Page 5")
About "so`z va uning morfologik tuzilishi"
o’zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi buxoro davlat universiteti xorijiy tillar fakulteti ingliz tilshunoshligi kafedrasi guruh talabasi ning “so`z va uning morfologik tuzilishi ” mavzusidagi kurs ishi 60230100-filologiya va tillarni o`qitish (ingliz tili) ilmiy rahbar: buxoro- 2024 4 mundarija: 1.so’zning qurilishi haqida umumiy ma’lumot 3 2.til qurilishida so‘zning o‘rni 8 3.so’zning morfologik va morfemik qurilishi 12 4.morfemaning xususiyatlari va turlari 17 5.morfema sinflari 22 xulosa 27 foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati: 29 1.so’zning qurilishi haqida umumiy ma’lumot o'zbek tili lug'at tarkibidagi (shuningdek nutqimizda qo'llanadigan) so'zlar dastlab tub va yasama so'zlarga bo'linadi. masalan: paxta-tub so'z, paxtakor esa yasama so'z; bug'doy, rang s...
This file contains 30 pages in DOCX format (57.9 KB). To download "so`z va uning morfologik tuzilishi", click the Telegram button on the left.
