iv guruhning d-elementlari. elementlarning umumiy tavsifi. atomlarning tuzilishi

PPT 359.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1468322015_62955.ppt mavzu:iv guruhning d-elementlari. elementlarning umumiy tavsifi. atomlarning tuzilishi. reja iv guruhning d-elementlari. kimyoviy xossalari . izotoplari. olinishi. titan, sirkoniy va gafniyning xossalari iv guruhning d-elementlari. elementlarning umumiy tavsifi. atomlarning tuzilishi iv guruhning d-elementlari. titan, sirkoniy va gafniy atomlarida turttadan va-lent elektronlar bulib, ular +4 ga teng bulgan yukori oksidlanish darajalar namoyon kiladi, lekin bu elektron orbitallar aynan birdek energetik imkoniyatga ega emas. shu sababli titanda +3 va +2 (ja’mi 3 xil) oksidlanish darajalari kuzatiladi. ularda manfiy oksidlanish darajalarining bulishi mumkin emas, ularning xususiyatlari metallmas-metall chegarasidan ancha ungga joylangan. ular uzlarining binar birikmalarida fakat kation xosil kiluvchi elementlar sifatida reaksiyalarga kirishadi; undan tashqari bu metallar kompleks kationlar, atsiodo-komplekslar xosil qila oladi. bu elementlar shu jixatdan amfoter elementlarga bir oz yaqin. kimyoviy xossalari. titanning kimyoviy xossalari sirkoniy va gafniy-nikildan keskin fark qiladi. titan kaynosimmetrik element bulganligi uchun uning 3 ti + 2cao + 3573 kj bu reaksiyalar natijasida fobjk va toza …

kubga aylanadi. bu xrdisa ti uchun 880°s da, sirkoniy uchun 865°s da va gafnii uchun 1700°s da sodir buladi. shunga kura, bu elementlarning xar kaysisida a- va r-shakl u^garishlari ma’lum. gafniyning solishtirma massasi sirkoniynikidan 2 marta ortik., buning sababi shundaki, d. i. mendeleyev-ning davriy sistemasida gafniy lantanoidlaridan ke-yin keladigan birinchi element bulib, uning fizik xos-salariga «lantanoid kirishim» uz ta’sirini kursatadi. bu uch metall kattik bulishi bilan birga yaxshi mexanik fazilatlarga xam ega. ti va zr xossalari bu metallar-ning -tozaligiga, kristall panjarasining tuzilishi va boshka sabablarga boglik. kimyoviv xossalari. ti, zr va sh lar odatdagi temperaturada juda kuchsiz kaytaruvchilardir. bu metallar xar kan-day sharoitda xam korroziyaga chidamli. ularning kaytaruvchi sifatidagi aktivligi temperatura kutarilganda ortib ketadi. masalan, ti u^zining suyuklanish tempera-turasida eng aktiv metallar katoriga utib oladi. bu ele-mentlar uz birikmalarida asosan t?rt valentli buladi, lekin ular ikki va uch valentlik xrlatlarini x.am namoyon kiladi. ti, zr va hf elementlari inert gazlar, …

$il buladi, ular toza kislo-rodda 400—500 *s dayok yonib ketadi. aynikra, suyuk xrlat-dagi titan va sirkoniy \avo kislorodi bilan shiddatli reaksiyaga kirishadi. titan, sirkoniy va gafniy yukrri temperaturada azot bilan shiddatli reaksiyaga kirishib, tin, zrn, hfn kabi nitrilar xrsil kiladi. bu elementlarning boshka metallar bilan uzaro ta’siri natijasida kattik eritmalar olinadi. titan, sirkoniy va gafniy metallari uziga vodorod-ni singdirish krbiliyatiga ega. bu metallarning 1 mol mikdori 2 mol vodorodni singdira oladi. temperatura ortganda metallarning bu sobiliyati kamayadi. kaynok. suv kukun xrlatdagi bu metallar bilan reaksiyaga kirishganda metall gidroksidi xayda vodorod xrsil buladi: ti + 4h20-»ti(ohxt+2h: metall kukuni urniga yaxlit metall olinganda metall sirtida ximoyalovchi oksid parda xrsil bulishi sababli, bu reaksiya tezda tuxtab koladi. titan, sirkoniy, va gafniy 600—800 °s da suv burini par^alaydilar: ti + 2h20-»ti02+2h2 50% li sulfat kislota bilan titan orasida (kizdi-rilmagan sharoitda) kuyidagi reaksiyalar bir vaktda so-' dir buladi: ti + h2s04-»tis04+h2 2ti+3h2so, -^ti2(s04),+3h2 vodorod xlorid …$

kislota-ni s02 ga kadar kaytaradi: ti + 4h2s04 -> ti(s04)2 + 2s02 +4h20 suyultirilgan sulfat kislota titanga sovukda ta’sir etganda titan sirtida ximoya parda xrsil buladi, lekin bu aralashma kizdirilganda titan reaksiyaga kirishib, titan(sh) sulfat xamda vodorod xrsil kiladi. titan birikmalarining eritmalari vodorod peroksid ta’-siridan ravshan krvok rangga kiradi. yetarli darajada konsentrlangan ti(iv) eritmalariga n202 va ammiak ta’sir ettirib sarrish jigarrang peroksotitanat kislota n,tyu, ni chuktirish mumkin. sulfidlari. turt valentli titan, sirkoniy va gaf-[iy tuzlari eritmasiga vodorod sulfid ta’sir ettiril-anda tis2, zrs2, hfs2 tarkibli sulfidlar xrsil buladi. 'lar yukori temperaturalarda suyukdanadigan kattikjism-ardir. galogenidlari. titan, sirkoniy va gafniy uz galoge-[idlarida +2, +3 va +4 valentlikni namoyon kiladilar; ng barkaror galogenidlarda bu uch element turt valentli rlatda buladi. bu birikmalarni mex2, mex3, mex4 kuri-[ishda yozamiz (bu yerda x — galogen). mex2 lar tipik ion mrikmalar bulib, tuzlar jumlasiga kiradi. tix2—zrx^— ifx2 katorida chapdan ungga utgan sayin mex2 birikma-;arning kaytaruvchi kobiliyatlari kuchayib boradi. …

hf(oh)>ap amfoter moddalar bulib, ti(oh)4 dan zr(oh)4 va hf(oh)4ra utgan sari asoslik xossalari bir oz kuchayadi. e(on)4 larning kislotalik xossalari nixryatda kuch-siz ifodalanganligi sababli, ular konsentrlangan ishkrr eritmalari bilan reaksiyaga kirishmaydi. ularni ish-korlar bilan sizdirib suyuklantirilsa, titanat, sir-konat va gafnat nomli tuzlar xrsil buladi. ularning ikki xili ma’lum, masalan: na4zr04 — natriy ortotsirkonat va na4zr03— natriy metaiirkonat; vatyu, — bariy meta-titanat. e(on)4lar kuchli kislota eritmalari bilan reaksiyaga kirishib ti(s04)2, zr(n03)4 va xrkazo tuzlar xrsil kila oladi. oksidlanish darajasi +3 bulgan titan bekaror bulib, kuchli kaytaruvchidir, masalan, xavoda kuiidagi reaksiya sodir buladi: 4ti(oh)3 + 02 +■ 4n20 -> 4ti(oh)4 + 2hjo oksidlanish darajasi +2 bulgan titan yanada bekaror va nixryatda kuchli .kaytaruvchi: 2tyu +3h2s04 -» ti2(so„), + n2 + 2n20 titan oksidlari katorida metall boglanish bilan ion-kovalent boglanish orasida rakobat namoyon buladi. tio da erkin elektronlar mavjudligi sababli u kislotali muxitda metall vazifasini bajaradi. titan gruppachasi elementlarining eng muxim galogen-li birikmalari …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "iv guruhning d-elementlari. elementlarning umumiy tavsifi. atomlarning tuzilishi"

1468322015_62955.ppt mavzu:iv guruhning d-elementlari. elementlarning umumiy tavsifi. atomlarning tuzilishi. reja iv guruhning d-elementlari. kimyoviy xossalari . izotoplari. olinishi. titan, sirkoniy va gafniyning xossalari iv guruhning d-elementlari. elementlarning umumiy tavsifi. atomlarning tuzilishi iv guruhning d-elementlari. titan, sirkoniy va gafniy atomlarida turttadan va-lent elektronlar bulib, ular +4 ga teng bulgan yukori oksidlanish darajalar namoyon kiladi, lekin bu elektron orbitallar aynan birdek energetik imkoniyatga ega emas. shu sababli titanda +3 va +2 (ja’mi 3 xil) oksidlanish darajalari kuzatiladi. ularda manfiy oksidlanish darajalarining bulishi mumkin emas, ularning xususiyatlari metallmas-metall chegarasidan ancha ungga joylangan. ular uzlarining binar birikmalarid...

PPT format, 359.5 KB. To download "iv guruhning d-elementlari. elementlarning umumiy tavsifi. atomlarning tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: iv guruhning d-elementlari. ele… PPT Free download Telegram

iv guruhning d-elementlari. elementlarning umumiy tavsifi. atomlarning tuzilishi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "iv guruhning d-elementlari. elementlarning umumiy tavsifi. atomlarning tuzilishi"

Similar files