xx asr boshlari leksikografiyasi

PPTX 21 pages 436.8 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 436.8 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

powerpoint presentation o'zbek tili leksikografiyasining taraqqiyot bosqichlari xusanova ruxshona 1. zamonaviy oʻzbek leksikografiyasi 2. oʻzbek leksikografiyasining taraqqiyot bosqichlari 3. oʻzbek leksikografiyasining qadimgi davri reja: xx asr boshlari leksikografiyasi xx asr boshlaridagi o'zbek leksikografiyasida asosan diniy va adabiy matnlarga asoslangan lug'atlar yaratilgan bo'lib, ularda 2000-3000 ga yaqin so'z jamlangan. xx asr boshlaridagi leksikografik ishlarda dialekt so'zlari va slengga kam e'tibor berilgan, asosan adabiy tilning ta'rifiga urg'u berilgan. bu davr lug'atlarida asosan klassik adabiyot tiliga mansub so'zlar va atamalar ustunlik qilgan hamda folklor elementlari kam uchragan. mustaqillik davri leksikografiyasi "milliy g'oya" tushunchasini aks ettiruvchi yangi leksik birliklarni o'rganishga bag'ishlangan 5 tadan ortiq monografiya va maqolalar yozildi. o'zbek tilining hozirgi zamon dialektologiyasi va onomastikasiga bag'ishlangan 10 dan ortiq ilmiy leksikografik tadqiqotlar nashr etildi. mustaqillik davrida 20 dan ortiq ikki va ko'p tilli lug'atlar yaratildi, bu esa o'zbek tili leksikografiyasining jadal rivojlanishini ko'rsatadi. sovet davri leksikografiyasi sovet davrida o'zbek tili lug'atchiligida 20 dan ortiq …

2 / 21

i qayta ishlash tizimlari keng qoʻllanila boshlandi, bu esa lugʻatlarni yaratish va qidiruv jarayonlarini tezlashtirdi. zamonaviy elektron lugʻatlar tarkibiga multimedia elementlar, masalan, audio va video materiallar, rasmlar va 3d modellarning qoʻshilishi orqali maʼlumotlarning taqdim etilishi boyitildi. qadimgi davr leksikografiyasi qadimgi davrda, taxminan milodiy i-xii asrlar oraligʻida, asosan, lugʻatlar emas, balki turli adabiy asarlardagi soʻzlarning izohlari, sinonimlari va antonimlari haqida maʼlumotlar uchraydi. "avesto" va "dostonlar" kabi manbalarda 500 dan ortiq qadimgi fors-tojikcha soʻzlarning uzbek tiliga taʼsiri va lugʻaviy oʻzgarishlarini kuzatish mumkin. qadimgi davr leksikografiyasining asosiy manbalari sifatida turli yozma yodgorliklar, jumladan, 30 dan ortiq qoʻlyozma nusxalar va epigrafik manbalar xizmat qilgan. lugʻat tuzish uslublari taraqqiyoti xix asr oxiri – xx asr boshlarida, zamonaviy lugʻat tuzish metodlari, yaʼni alfavit tartibi, tilning morfologik va sintaksis xususiyatlarini hisobga oluvchi 5 ga yaqin yondashuvlar paydo boʻla boshladi. xv-xvi asrlarda, mahmudxoʻja behbudiy singari mutafakkirlarning lugʻat tuzishda qoʻllanilgan uslublari, asosan, tilshunoslikka oid nazariy bilimlarga emas, balki amaliy …

3 / 21

dan ortiq korpuslarni tahlil qilishdan foydalanishni o'z ichiga oladi. zamonaviy lugʻatshunoslik muammolari zamonaviy oʻzbek lugʻatshunosligida 100 000 dan ortiq soʻzga ega boʻlgan keng qamrovli lugʻat yaratish masalasi dolzarbligicha qolmoqda, bu esa katta hajmdagi ma’lumotlarni qayta ishlash texnologiyalarini talab qiladi. oʻzbek tili leksikasining dialektal va regional xususiyatlarini toʻliq aks ettiruvchi, kamida 3 ta asosiy dialektni oʻz ichiga olgan lugʻatlar yaratish hozirgi zamon lugʻatshunosligining muhim vazifalaridan biridir. lugʻatlarning elektron shakllari yaratish va ularni lingvistik dasturiy ta’minotlar bilan integratsiyalashtirish muammosi, jumladan, 50 dan ortiq tilga tarjima qilish kabi vazifalarni oʻz ichiga oladi. oʻrta asrlar leksikografiyasi bu davr lugʻatlarida leksik birliklarning fonetik, morfologik va semantik xususiyatlari kamroq yoritilib, asosan, ularning maʼnolariga eʼtibor qaratilgan. oʻrta asr uzbek leksikografiyasida 500 dan ortiq soʻzli kichik hajmli lugʻatlar ham mavjud boʻlib, ular kundalik hayot va adabiyotga oid terminologiyani aks ettirgan. oʻrta asrlar davrida, taxminan 15-16-asrlarda, lugʻatlar koʻpincha diniy va adabiy matnlarga sharhlar sifatida yaratilgan boʻlib, ular asosan arab …

4 / 21

arli darajada ortgan. sovet davrida, taxminan 70-80 yillarda, 5 jildli "o'zbek tilining izohli lug'ati" kabi yirik loyihalar amalga oshirilgan bo'lib, bu lug'atlarda 100 000 dan ortiq so'z va iboralar ta'riflangan. uzbek leksikografiyasida 20 dan ortiq lug'at turi, jumladan, bir tilli, ikki tilli, maxsus va umumiy lug'atlar kabi turlari aniqlangan bo'lib, ularning har biri o'ziga xos xususiyatlarga ega. e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot image1.jpeg

5 / 21

xx asr boshlari leksikografiyasi - Page 5

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xx asr boshlari leksikografiyasi"

powerpoint presentation o'zbek tili leksikografiyasining taraqqiyot bosqichlari xusanova ruxshona 1. zamonaviy oʻzbek leksikografiyasi 2. oʻzbek leksikografiyasining taraqqiyot bosqichlari 3. oʻzbek leksikografiyasining qadimgi davri reja: xx asr boshlari leksikografiyasi xx asr boshlaridagi o'zbek leksikografiyasida asosan diniy va adabiy matnlarga asoslangan lug'atlar yaratilgan bo'lib, ularda 2000-3000 ga yaqin so'z jamlangan. xx asr boshlaridagi leksikografik ishlarda dialekt so'zlari va slengga kam e'tibor berilgan, asosan adabiy tilning ta'rifiga urg'u berilgan. bu davr lug'atlarida asosan klassik adabiyot tiliga mansub so'zlar va atamalar ustunlik qilgan hamda folklor elementlari kam uchragan. mustaqillik davri leksikografiyasi "milliy g'oya" tushunchasini aks ettiruvchi yangi leksi...

This file contains 21 pages in PPTX format (436.8 KB). To download "xx asr boshlari leksikografiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: xx asr boshlari leksikografiyasi PPTX 21 pages Free download Telegram