usmonli imperiyasi, usmonlilar davlati

DOC 13 pages 86.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 86.5 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

usmonli imperiyasi, usmonlilar davlati (yevropada ottoman imperiyasi deb atalgan) — kichik osiyo, sharqiy yevropa, yaqin sharq va shimoliy afrika, qisman kavkaz va qrimda usmonlilar sulolasi boshqargan davlat (1299—1922). usmonli imperiyasiga usmon i asos solgan. usmon-i bu davlat dastlab kichik osiyoning shimoliygʻarbiy qismi eski shahar va anatoliya hududida saljuqiylarning koʻniya sultonligiga tobe kichik bir beklik (beylik) shaklida tashkil topgan. bu beklikning ilk hukmdori ertoʻgʻrul boʻlsa ham, uning oʻgʻli — usmonbey davrida beklik mustaqil davlatga aylanganligi uchun uning nomi bilan usmonli bekligi deb atalgan. keyinchalik bu davlat usmonli imperiyasi nomini olib, oʻrta asrlarda jahonning eng qudratli davlatlaridan biriga aylandi. usmon i va uning oʻgʻli urxon bek (bey) unvonini qabul qilgan boʻlsa, urxonning oʻgʻli murod i davridan boshlab hukmdorlar sulton deb atalgan. usmon gʻoziy davridayoq qoʻshni vizantiya imperiyasiga qarshi bir qancha harbiy yurishlar qilinib, qoracha hisor va yor hisor qalʼalari, bursaning atroflari egallangan. uning oʻgʻli urxon gʻoziy vizantiyaning bursa, nikeya, nikomediya shaharlarini istilo …

2 / 13

i yildirim bolgariyaning poytaxti tirnovo (1393)ni egallab, nikopol ostonalarida salibchi ritsarlarning birlashgan 60.000 kishilik qoʻshinini maglubiyatga uchratdi (1396) va vizantiyaning poytaxti konstantinopolni qamal qilishga kirishdi. u bolgariya, valaxiya, makedoniya, fessaliyani oʻz davlati tarkibiga kiritdi. biroq, 1402-yilda boʻlgan anqara jangi amir temur qoʻshinidan usmonli imperiyasi ning maglubiyatga uchrashi vizantiya imperiyasini mukarrar halokatdan saqlab qoldi. sulton mahmud i va murod ii hukmronliklari davrida qoʻldan ketgan hududlar qaytarib olingan. adolatli va insofli hukmdor sifatida nom chiqargan murod ii gʻoziy 1422-yil konstantinopolga hujum qiladi. varna yaqini (1444-yil 10-noyabr) va kosovo maydoni (1448-yil 17— 19 dekabr)da chex-mojarlar qoʻshinini magʻlubiyatga uchratib, 1449—50-yillarda albaniya ustiga 2 marta yurish qilgan. murod ii ning oʻgʻli mahmud ii fotih turk qoʻshinlariga shaxsan oʻzi qoʻmondonlik qilib, jahongirlik siyosatini olib borgan. u sharqiy rim imperiyasi — vizantiyaning poytaxti konstantinopolni 40 kunlik qamaldan soʻng egallab (1453-yil 29-may), vizantiya imperiyasini tugatgan. konstantinopol turkcha istanbul nomi bilan atalib, poytaxt bu yerga kuchirilgan. bu gʻalabadan sung …

3 / 13

salim i yovuz eron safaviylari shohi ismoil i qoʻshinini yanchib tashlaydi (1514-yil 23-avgust). iroq, shom (suriya), falastin, misrni egallab, qohiraga kiradi (1517). bu paytda misrdan tashqari shimoliy afrikaning jazoir hududi, shuningdek, bolqon, arabiston, janubiy-sharqiy anadolu ham usmonli imperiyasi tarkibiga kirgan. halabda boʻlgan juma namozi (1516-yil 28-avgust)da sulton salim i ga "ikki muqaddas shahar xizmatchisi" faxriy unvoni berilib, xalifa sifatida uning nomi xutbaga qoʻshib oʻqilgan (usmonli sultonlar shu kundan eʼtiboran to 1924-yilgacha ayni paytda islom olamining xalifasi ham hisoblangan). sulton sulaymon i ham jahongirlik siyosatini davom ettirgan. mojariston bosib olingach, turklar venani 1 marta qamal qilishgan (1529). polsha va ukrainaga qoʻshin joʻnatilib, egey dengizidagi rodos va boshqalar orollar ishgʻol qilingan. sulaymon i qonuniy "muqaddas rim imperiyasi"ga qarshi kurashish uchun fransiya qiroli fransisk i bilan birinchi fransuz-turk siyosiy shartnomasi va savdo bitimini imzolagan (1535). 1556-yilga kelib usmonli imperiyasiga kichik osiyo hududi, gʻarbiy gurjiston, gʻarbiy armaniston, livan, suriya, iroq (bagʻdod bilan birga), falastin, …

4 / 13

ganlar. vena atrofida boʻlgan 2 jangda turk qoʻshini avstriya, olmoniya, polshaning birlashgan armiyasidan yengilgan (1683-yil). muntazam davom etib turgan rossiya -turkiya urushlari (1676-1681, 1684-1699, 1710-1711, 1768-1774, 1787-1791, 1807-1812, 1828-1829, 1853-1856, 1877-1878, 1914-1916 va boshqalar) oqibatida usmonli imperiyasi asta-sekin zaiflashib borgan. hatto bu paytda vahhobiylarning taʼsiri kuchayib, ular inglizlarning yordamida fors qoʻltigʻidagi el-xasa (1792), karbalo (1801), makka va madina (1803—1806)ni egallab, turklarga qarshi qirgʻin uyushtirgan. salim iii va mahmud ii hukmronliklari davrida saltanatni parchalanib ketishdan saqlab qolish uchun islohotlar oʻtkazilgan. sulton abdulmajid yana islohotlar (tanzimat) oʻtkazish (1839) orqali, bir tomondan, sultonlik inqirozini toʻxtatishga, ikkinchi tomondan, yangi turk ziyolilarini (ular oʻzlarini yangi usmonlilar deyishgan) shakllantirishga muvaffaq boʻldi. bu paytda boʻlgan qrim urushida turkiya oʻzining eski raqibi rossiya imperiyasi ustidan gʻolib chiqdi hamda qora dengiz va dunay daryosidagi mavqeini qayta tikladi. tanzimat va 1876-yilda qabul qilingan dastlabki konstitutsiya sulton abdulhamid ii tomonidan bekor qilingach (1878), mamlakatda istibdod davri boshlangan. bu davrda sultonlik yevropa …

5 / 13

i esa sanjoqbey boshqarardi. imperiyaning asosiy tayanchi uning qoʻshini edi. qoʻshinni yer egalarining lashkarlari tashkil etardi. sulton harbiy majburiyat evaziga yer-suv taqsimlab berardi. harbiy majburiyat evaziga ajratilgan katta-katta yer egalari zoimlar va beylar, ulardan maydaroq yer egalari esa tumorilar va sipohiylar deb atalgan. ularga harbiy harakat vaqtida sulton farmon bergan hamonoq, yerlarining katta-kichikligiga qarab belgilab qoʻyilgan miqdordagi qurolli dehqonlar bilan belgilangan joyga yetib kelish majburiyati yuklangan edi. bundan tashqari, imperiyaning doimiy qoʻshini — yanicharlari, shuningdek, kuchli harbiy-dengiz floti ham boʻlgan. bu omillar usmonli turklar sultonlariga keng koʻlamda bosqinchilik urushlari olib borish imkonini bergan. bunday urushlar natijasida usmonli turklar davlatining ulkan imperiyaga aylanganligi sizlarga vii sinf „jahon tarixi“ darsligidan maʼlum. imperiya xvi asrda ham bosqinchilik urushlarini davom ettirdi. bu davrda eron imperiyaning osiyodagi eng yirik raqibiga aylangan edi. sulton salim i 1514-yilda eron shohi ismoil safaviy qoʻshinini tor-mor etdi. bu gʻalaba sultonga shohning ittifoqchisi misr sultonligiga qarshi yurish boshlashga yoʻl ochdi. …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "usmonli imperiyasi, usmonlilar davlati"

usmonli imperiyasi, usmonlilar davlati (yevropada ottoman imperiyasi deb atalgan) — kichik osiyo, sharqiy yevropa, yaqin sharq va shimoliy afrika, qisman kavkaz va qrimda usmonlilar sulolasi boshqargan davlat (1299—1922). usmonli imperiyasiga usmon i asos solgan. usmon-i bu davlat dastlab kichik osiyoning shimoliygʻarbiy qismi eski shahar va anatoliya hududida saljuqiylarning koʻniya sultonligiga tobe kichik bir beklik (beylik) shaklida tashkil topgan. bu beklikning ilk hukmdori ertoʻgʻrul boʻlsa ham, uning oʻgʻli — usmonbey davrida beklik mustaqil davlatga aylanganligi uchun uning nomi bilan usmonli bekligi deb atalgan. keyinchalik bu davlat usmonli imperiyasi nomini olib, oʻrta asrlarda jahonning eng qudratli davlatlaridan biriga aylandi. usmon i va uning oʻgʻli urxon bek (bey) unvonini ...

This file contains 13 pages in DOC format (86.5 KB). To download "usmonli imperiyasi, usmonlilar davlati", click the Telegram button on the left.

Tags: usmonli imperiyasi, usmonlilar … DOC 13 pages Free download Telegram