gipotireoz

PPTX 31 pages 825.2 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 825.2 KB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

gipotireoz reja 1. gipotireoz nima? 2. etiologiyasi 3. patogenezi 4. klinikasi 5. tashxisi 6. davolash gipotireoz nima? gipotireoz — bu qalqonsimon bez (tiroid bez) organizmga zarur bo‘lgan tiroid gormonlarini (t4 – tiroksin, t3 – triyodtironin) yetarli miqdorda ishlab chiqarmaganida yuzaga keladigan endokrin kasallik. manifest gipotireoz umumiy populyatsiyalarda 0,2–1%; subklinik gipotireoz 7–10% ayollarda va 2–3% erkaklarda uchraydi. bu gormonlar organizmda: moddalar almashinuvini, issiqlik ishlab chiqarishni, yurak-qon tomir tizimi faoliyatini, asab tizimi va miya faoliyatini, bolalarda o‘sish va rivojlanishni boshqaradi. normada tireoid (qalqonsimon bez) gormonlari ishlab chiqarilish mexanizmi gipotalamo–gipofizar–tireoid o‘qi orqali boshqariladi. 1. gipotalamus bosqichi gipotalamusda trg (tireotropin relizing gormon) ishlab chiqiladi. trg qon orqali gipofiz oldi bo‘lagiga o‘tadi va u yerdagi tireotrop hujayralarni qo‘zg‘atadi. 2. gipofiz bosqichi gipofiz oldi bo‘lagi trg ta’sirida ttg (tireotrop gormon) ishlab chiqaradi. ttg qon oqimi orqali qalqonsimon bezga yetib boradi. 3. qalqonsimon bez bosqichi qalqonsimon bezda gormon sintezi bir necha bosqichda amalga oshadi: yodning kiritilishi (iod …

2 / 31

osiy tashuvchi, transtiretin va albumin. qon plazmasida gormonlarning kichik qismi (0,03% t4, 0,3% t3) erkin holatda bo‘lib, faol biologik shakl hisoblanadi. 5. tana hujayralarida ta’siri t4 asosan hujayralarda dejodinaza fermentlari yordamida t3 ga aylantiriladi. t3 yadroviy retseptorlarga ta’sir qilib, oqsil sintezi, metabolizm va o‘sish jarayonlarini boshqaradi. 6. teskari aloqa (feedback) mexanizmi qon zardobida t3 va t4 ortsa → gipofiz va gipotalamusni tormozlaydi → trg va ttg sekretsiyasi kamayadi. qon zardobida gormonlar kamayganda → trg va ttg ko‘payadi. gipotireozda buzilishlar birlamchi gipotireoz (qalqonsimon bez shikastlanganda) qalqonsimon bez t3 va t4 ishlab chiqara olmaydi. qonda t3 va t4 ↓. teskari aloqa mexanizmi ishlaydi → gipofiz ttg ni ko‘p ishlab chiqaradi. natija: t3, t4 ↓; ttg ↑. sabablari: qalqonsimon bez to‘g‘ridan-to‘g‘ri shikastlansa gormon ishlab chiqarish kamayadi. sabablari: autoimmun tireoidit (hashimoto tireoiditi) – eng keng tarqalgan sabab. qalqonsimon bezni jarrohlik yo‘li bilan olib tashlash yoki uning katta qismini rezeksiyasi. radioaktiv yod bilan davolash (giperterioz …

3 / 31

chiqara olmaydi. ttg yetarli ishlab chiqarilmaydi. natija: t3, t4 ↓; ttg ↓; trg ↓. sabablari: trh (tireotropin relizing gormon) sekresiyasi buzilganda: gipotalamus o‘smalari. yallig‘lanish kasalliklari. jarohatlar va operatsiyalar. periferik rezistentlik (hujayralar tireoid gormonlarga sezgir emas) qonda t3 va t4 normal yoki yuqori bo‘lishi mumkin. lekin hujayralarda biologik ta’sir yuzaga chiqmaydi. klinik jihatdan gipotireoz belgilari rivojlanadi. sabablari: qalqonsimon bez gormonlari ishlab chiqariladi, lekin ularning to‘qimalardagi ta’siri buziladi: gormon retseptorlaridagi nuqsonlar. gormon transporti buzilishi. t4 → t3 ga aylanishining buzilishi (dejodinaza fermentlari yetishmovchiligi). patogenezi gipotireoz – qalqonsimon bez gormonlari **(t4 – tiroksin, t3 – triyodtironin)**ning yetarli ishlab chiqarilmasligi yoki ularning ta’siri pasayishi natijasida yuzaga keladigan umumiy gipometabolik sindromdir. 1. asosiy patogenetik zanjir qalqonsimon bez gormonlari yetishmovchiligi → yadro ichidagi retseptorlar orqali oqsillar sintezi pasayadi → fermentlar, transport oqsillari, membrana nasoslari (na⁺/k⁺-atfaza) faoliyati kamayadi → umumiy metabolizm sekinlashadi (energiya almashinuvi pasayadi). 2. energiya almashinuvi buzilishi atf hosil bo‘lishi kamayadi. to‘qimalarning kislorodga bo‘lgan talabi …

4 / 31

i ko‘proq ushlab turadi. 7. asab tizimidagi o‘zgarishlar neyronlarda energiya almashinuvi pasayadi. miyelin sintezi buziladi → sekin fikrlash, unutuvchanlik, uyquchanlik, depressiya. bolalarda – kretinizm (aql va jismoniy rivojlanishning orqada qolishi). 8. yurak-qon tomir tizimi na⁺/k⁺ nasosining faoliyati pasayadi → miokard kontraktiligi kamayadi. bradikardiya, yurak chiqishi hajmi pasayishi. perikardda suyuqlik to‘planishi (perikardial efüziya). 9. gipotireozga xos asosiy patogenetik belgi umumiy metabolizmning pasayishi + mukopolisaxaridlarning to‘planishi → miksidema. klinikasi qalqonsimon bez gormonlari yetishmasligi tufayli umumiy metabolizm pasayadi, shuning uchun klinik belgilar deyarli barcha tizimlarda namoyon bo‘ladi. umumiy belgilar holzizlik, tez charchash uyquchanlik, sustlik, sekin fikrlash sovuqsevarlik (issiqlikka toqat qilmaslik) vazn ortishi (ishtaha kamaygan bo‘lsa ham) quruq teri, mo‘rt tirnoqlar, to‘kiluvchan sochlar shishlar (miksidema) – yuzda, qo‘l-oyoqda, til va labda, bosilganda chuqur iz qoldirmaydi. teri va soch teri quruq, sovuq, shishgan. soch mo‘rtlashadi, to‘kiladi (ayniqsa qoshning tashqi qismi – hertog belgisi). teri rangpar yoki sarg‘ish (karotin to‘planishi sababli). asab-ruhiy tizim xotira pasayishi, diqqat …

5 / 31

chi darajali gipotireozda – past yoki norma. t4 (erkin tiroksin), t3 (erkin triyodtironin) – past bo‘ladi. antitireoid antitanachalar (anti-tpo, anti-tg) – autoimmun tireoiditda musbat. qo‘shimcha laborator belgilar qonda xolesterin va triglitseridlar ko‘tariladi. anemiya (normotsitar, gipo-xrom yoki megaloblast anemiyaga o‘xshash). kreatinin fosfokinaza (kfk) ko‘tarilishi mumkin. 3. instrumental tashxis qalqonsimon bez utt – hajmi, tuzilishi, tugunlar. radioaktiv yod bilan tekshiruv – yod yutilishi kamayadi. mri yoki kt – gipofiz/gipotalamus patologiyasini aniqlashda. 4. differensial tashxis depressiya, anemiya, nefrotik sindrom, gipotermiya sababli koma. goitersiz gipotireozni boshqa endokrin kasalliklardan farqlash. tashxis mezonlari: klinik belgilar (miksidema, sovuqsevarlik, sekinlik). qon tahlili: t4 past, tsh yuqori (birlamchi holatda). qo‘shimcha tekshiruvlar: autoimmun markerlar, utt. davolash gipotireozni davolashning maqsadi — qalqonsimon bez gormonlari yetishmovchiligini to‘ldirish, almashinuv jarayonlarini normallashtirish va klinik belgilarni bartaraf etishdir. 🔹 1. asosiy davolash – o‘rnini bosuvchi gormon terapiyasi 👉 levotiroksin natriy (l-t4) – tanlov dorisi. doza: odatda 1,6–1,8 mkg/kg/kun (individulal ravishda yosh, tana vazni, yurak holatiga …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gipotireoz"

gipotireoz reja 1. gipotireoz nima? 2. etiologiyasi 3. patogenezi 4. klinikasi 5. tashxisi 6. davolash gipotireoz nima? gipotireoz — bu qalqonsimon bez (tiroid bez) organizmga zarur bo‘lgan tiroid gormonlarini (t4 – tiroksin, t3 – triyodtironin) yetarli miqdorda ishlab chiqarmaganida yuzaga keladigan endokrin kasallik. manifest gipotireoz umumiy populyatsiyalarda 0,2–1%; subklinik gipotireoz 7–10% ayollarda va 2–3% erkaklarda uchraydi. bu gormonlar organizmda: moddalar almashinuvini, issiqlik ishlab chiqarishni, yurak-qon tomir tizimi faoliyatini, asab tizimi va miya faoliyatini, bolalarda o‘sish va rivojlanishni boshqaradi. normada tireoid (qalqonsimon bez) gormonlari ishlab chiqarilish mexanizmi gipotalamo–gipofizar–tireoid o‘qi orqali boshqariladi. 1. gipotalamus bosqichi gipotalamusda ...

This file contains 31 pages in PPTX format (825.2 KB). To download "gipotireoz", click the Telegram button on the left.

Tags: gipotireoz PPTX 31 pages Free download Telegram