buyrak usti bezining patologiyalari

PPTX 35 sahifa 2,6 MB Bepul yuklash

35 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 2,6 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 35

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 35

buyrak usti bezi patologiyalari. adisson kasalligi buyrak usti bezi (glandula suprarenalis) – buyrak ustida qorin parda bilan o‘ralgan holda joylashgan, juft ichki sekretsiya bezi hisoblanadi. buyrak usti bezi xi–xii ko‘krak umurtqalari sohasida joylashgan. o‘ng buyrak usti bezi uchburchak shaklda bo‘lib, chapdagisi biroz pastroqda va yarimoy shaklda bo‘ladi. buyrak usti bezi og‘irligi katta odamlarda 12–13 g ga yaqin, o‘lchami taxminan 50×25×5 mm bo‘ladi. anatomiyasi 2 o‘ng buyrak usti bezi og‘irligi va o‘lchamlari chapdagisidan biroz kichikroq. buyrak usti bezi qorin aortasi va buyrak arteriyasi, diafragma arteriyasi tarmoqlari hisoblangan yuqori, o‘rta va pastki buyrak usti bezi arteriyalari hisobiga arterial qon bilan ta’minlanadi. venoz qon yagona vena orqali chiqib ketadi. buyrak usti bezi innervatsiyasi o‘z ichiga simpatik, adashgan va diafragmal nervlarni tutuvchi plexus celiacus, renalis, suprarenalis tarmoqlari orqali amalga oshiriladi. buyrak usti bezlari (glandulae suprarenales) ikki qismdan iborat bo‘lib: po‘stloq qismi (cortex) – glukokortikoidlar (kortizol), mineralokortikoidlar (aldosteron) va jinsiy gormonlarga o‘xshash steroidlar ishlab chiqaradi. …

2 / 35

buzilishlar (apatiya, tushkunlik) o‘tkir yetishmovchilik – addison krizi o‘tkir rivojlanadi (infektsiya, travma, jarrohlikdan keyin). qattiq qusish, diareya, suvsizlanish, arterial kollaps. juda xavfli, tezda o‘limga olib kelishi mumkin. giperfunksional holatlar kushing sindromi (giperkortitsizm) sabablari: buyrak usti bezi korteksining o‘smasi, gipofiz aktg sekretsiyasi oshishi, surunkali glukokortikoidlar qabul qilish. klinik belgilar: semirish (ayniqsa yuz va tana yuqori qismi), "oy yuz", "buffalo orqa" mushak atrofiyasi, terida binafsha chiziqlar (striya) osteoporoz arterial gipertenziya, qandli diabetga moyillik ayollarda o‘simtalashish (hirsutizm), hayz buzilishi konn sindromi (birlamchi giperal’dosteronizm) sababi: aldosteron ishlab chiqaruvchi o‘sma (aldosteroma). klinik belgilar: arterial gipertenziya gipokalemiya (mushaklarda kuchsizlanish, falaj) qonning ishqorlanishi (metabolik alkaloz) virilizatsiya sindromi (androgenlar ortiqcha ishlab chiqarilishi) sababi: po‘stloq qism o‘smalari (androsteroma) yoki tug‘ma ferment yetishmovchiligi. klinik belgilar: ayollarda erkaklashish belgilari (ovozi yo‘g‘onlashishi, soqol-moyoq chiqishi, hayz to‘xtashi) erkaklarda erta jinsiy yetilish feoxromotsitoma (medulla o‘smasi) sababi: xromaffin hujayralarining o‘smasi → katexolaminlar ko‘p ishlab chiqariladi. klinik belgilar: to‘satdan ko‘tariladigan arterial gipertenziya (krizlar bilan) yurak urish …

3 / 35

kortizol), mineralokortikoidlar (aldosteron) va qisman jinsiy gormonlar yetarli miqdorda ishlab chiqilmaydi. natijada organizmning moddalar almashinuvi, suv-elektrolit muvozanati va stressga moslashish qobiliyati buziladi. kelib chiqishi (patogenez asoslari) buyrak usti bezi po‘stlog‘i uchta zonadan iborat: zona glomeruloza → aldosteron ishlab chiqaradi. zona fascikulata → kortizol ishlab chiqaradi. zona retikularis → androgenlar ishlab chiqaradi. addison kasalligida bu zonalar turli sabablar ta’sirida zararlanishi natijasida gormonlar sekretsiyasi keskin kamayadi. shuningdek, gipotalamo-gipofizar-o‘rta buyrak usti tizimi ham izdan chiqadi. addison kasalligi etiologiyasi addison kasalligi sabablari birlamchi va ikkilamchi bo‘linadi: 1. birlamchi (buyrak usti bezining bevosita zararlanishi): autoimmun adrenalit (eng keng tarqalgan sabab – 70–80%). infeksiyalar: sil (tuberkulyoz), qo‘ziqorin infeksiyalari, oiv. o‘smalar (buyrak usti bezi metastazlari, limfoma, karsinoma). genetik kasalliklar (adrenoleukodistrofiya va boshqalar). travma, jarrohlik yo‘li bilan bezlarni olib tashlash. gemorragik infarkt (masalan, sepsis yoki waterhouse–friderichsen sindromida). 2. ikkilamchi (gipofiz aktg yetishmovchiligi tufayli): gipofiz o‘smalari, travmalari, operatsiyasi. aktg sekretsiyasining pasayishi yoki yo‘qligi. glukokortikoidlarni uzoq muddat qo‘llash va ularni …

4 / 35

g ko‘p yo‘qotilishi → giponatremiya, hujayralararo suvsizlanish. kaliy to‘planishi → giperkalemiya. qon hajmining kamayishi → gipovolemiya, arterial bosim pasayishi (gipotoniya). og‘ir hollarda → shok rivojlanishi mumkin. 3. androgenlar yetishmovchiligi ayniqsa ayollarda yaqqolroq seziladi: sochlarning kamayishi (qovuqosti, qo‘ltiq ostida), jinsiy ishtiyoqning susayishi. 4. acth va melanotsitlarni stimullovchi gormon (msh) ortishi birlamchi addison kasalligida kortizol darajasi past → gipofizdan aktg ortiqcha ishlab chiqariladi. aktg parchalanishidan msh (melanotsit stimulyator gormon) ajralib chiqadi → teri va shilliq qavatlarda giperpigmentatsiya paydo bo‘ladi (xos belgi). patogenezni qisqacha zanjir ko‘rinishida: buyrak usti po‘stlog‘i zararlanishi → kortizol va aldosteron ishlab chiqarilishi kamayadi → moddalar almashinuvi (glyukoza, oqsil, yog‘), suv-elektrolit balansi va qon bosimi buziladi → gipoglikemiya, gipotoniya, giponatremiya, giperkalemiya, zaiflik, stressga chidamsizlik → surunkali adrenal yetishmovchilik klinikasi rivojlanadi. klinikasi kasallik asta-sekin rivojlanadi. belgilar ko‘pincha umumiy, lekin ba’zilari xos (patognomonik) hisoblanadi. umumiy belgilar doimiy charchoq, holsizlik, mushak va bo‘g‘im og‘rigi. vazn yo‘qotish, ishtahaning pasayishi. ko‘ngil aynishi, qusish, ich ketishi, …

5 / 35

mashinuvi buzilishlari gipoglikemiya → holsizlik, hushdan ketish, asabiylashish. giponatremiya, giperkalemiya → mushak spazmlari, yurak aritmiyalari. metabolik asidoz. jinsiy gormonlar yetishmovchiligi ayollarda: jinsiy sochlarning to‘kilishi (qovuqosti, qo‘ltiq ostida), libido pasayishi, hayz buzilishi. erkaklarda androgenlar asosan moyaklardan ishlab chiqarilgani sababli belgilar kam seziladi. o‘tkir asorat — addison krizi agar kasallik vaqtida davolanmasa yoki stress, infeksiya, jarrohlikdan keyin to‘satdan og‘irlashsa: qattiq qusish, ich ketishi. keskin arterial bosim pasayishi, kollaps, shok. og‘ir gipoglikemiya, giponatremiya, giperkalemiya. hushdan ketish, koma. tashxislash 1. anamnez va klinik belgilar uzoq davom etuvchi charchoq, mushak zaifligi. vazn yo‘qotish, ishtaha pasayishi. gipotoniya (ayniqsa ortostatik). giperpigmentatsiya (terida va shilliq qavatlarda). qonda tuzga “ishtaha”. stressdan keyin ahvolning keskin yomonlashuvi. 2. fizik tekshiruv teri va shilliq qavatlarning qoramtir yoki bronza rangga kirishi. past qon bosimi. suvsizlanish belgilari. 3. laborator tekshiruvlar ✅ umumiy qon va biokimyo: na⁺ ↓ (giponatremiya) k⁺ ↑ (giperkalemiya) glyukoza ↓ (gipoglikemiya) qon ph kislotaga siljishi → metabolik asidoz ✅ gormonlar: kortizol …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 35 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"buyrak usti bezining patologiyalari" haqida

buyrak usti bezi patologiyalari. adisson kasalligi buyrak usti bezi (glandula suprarenalis) – buyrak ustida qorin parda bilan o‘ralgan holda joylashgan, juft ichki sekretsiya bezi hisoblanadi. buyrak usti bezi xi–xii ko‘krak umurtqalari sohasida joylashgan. o‘ng buyrak usti bezi uchburchak shaklda bo‘lib, chapdagisi biroz pastroqda va yarimoy shaklda bo‘ladi. buyrak usti bezi og‘irligi katta odamlarda 12–13 g ga yaqin, o‘lchami taxminan 50×25×5 mm bo‘ladi. anatomiyasi 2 o‘ng buyrak usti bezi og‘irligi va o‘lchamlari chapdagisidan biroz kichikroq. buyrak usti bezi qorin aortasi va buyrak arteriyasi, diafragma arteriyasi tarmoqlari hisoblangan yuqori, o‘rta va pastki buyrak usti bezi arteriyalari hisobiga arterial qon bilan ta’minlanadi. venoz qon yagona vena orqali chiqib ketadi. buyrak ust...

Bu fayl PPTX formatida 35 sahifadan iborat (2,6 MB). "buyrak usti bezining patologiyalari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: buyrak usti bezining patologiya… PPTX 35 sahifa Bepul yuklash Telegram