etiologik omillarning organizmga ta’siri

PPTX 10 стр. 3,4 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 10
etiologik omillarning organizmga ta’siri etiologik omillarning organizmga ta’siri abdumurotova sevinch kirish inson organizmi – murakkab, mukammal va bir butun tizim bo‘lib, uning har bir hujayrasi, to‘qimasi va organi muvofiqlikda ishlaganda sog‘lom hayot ta’minlanadi. ammo bu nozik muvozanat tashqi va ichki muhit omillari ta’sirida buzilishi mumkin. har qanday kasallikning ildizida biron-bir sabab – etiologik omil yotadi. aynan shu omil kasallik jarayonini qo‘zg‘atadi, uni rivojlantiradi va oqibatlarini belgilab beradi. etiologik omillarni o‘rganish shifokor uchun nafaqat nazariy bilim, balki amaliy faoliyatda ham kalit vazifasini bajaradi. chunki kasallik sababini aniqlash – uni davolashning birinchi va eng muhim qadami hisoblanadi. sababsiz kasallik bo‘lmaydi, sababni bartaraf etmasdan esa chinakam sog‘ayish mumkin emas. shu boisdan ham etiologiya tibbiyotning “qiziqarli sirlar sandig‘i” kabi bo‘lib, inson salomatligining ko‘plab jumboqlarini yechishga yordam beradi. zamonaviy ilm-fan shuni ko‘rsatadiki, kasalliklarni faqat bitta sabab bilan izohlab bo‘lmaydi. ko‘pincha bir nechta omillar birgalikda ta’sir ko‘rsatadi: biologik mikroblar, kimyoviy moddalar, ekologik muammolar, ijtimoiy sharoitlar, hatto …
2 / 10
anish, isitma, gipoksiya, allergik reaktsiyalar, immun javob kabi umumiy patologik jarayonlar turli etiologiyali kasalliklarda uchraydi, biroq ularning patogenetik asosini bilish shifokorga to‘g‘ri tashxis qo‘yish, oqibatlarini prognoz qilish va samarali davolash choralarini ishlab chiqishga yordam beradi. shunday qilib, patologik fiziologiya faqat nazariy emas, balki amaliy jihatdan ham katta ahamiyatga ega bo‘lib, klinik tibbiyotning ilmiy poydevorini tashkil etadi. patofiziologiyaning tarixi va asoschilari patologik fiziologiyaning shakllanishi uzoq tarixga ega. antik davrlardan boshlab olimlar kasallik sabablari va rivojlanish mexanizmlarini tushuntirishga urinishgan. gippokrat va uning maktabi kasalliklarni “tabiat kuchlari buzilishi” sifatida talqin qilgan. rimlik shifokor galen esa patologiyani organizmdagi suyuqliklar muvozanatining buzilishi bilan izohlagan. yevropada uyg‘onish davridan boshlab tajribaviy tibbiyot rivojlandi. xvii asrda uilyam garvey qon aylanish qonuniyatlarini kashf etdi, bu esa patologik jarayonlarni tushuntirishga katta zamin yaratdi. xix asrda nemis olimi r. virxov “hujayra patologiyasi” nazariyasini ishlab chiqdi va kasalliklarning asosini hujayra darajasidagi o‘zgarishlar tashkil etishini isbotladi. rossiya va markaziy osiyoda patologik fiziologiyaning rivojlanishida …
3 / 10
o‘rganish. klinik-tahliliy usul – laborator va instrumental tekshiruvlardan foydalanib kasallik mexanizmlarini tushuntirish. matematik modellashtirish – kasallik jarayonlarini matematik va kompyuter modellari orqali tadqiq qilish. shuningdek, patologik fiziologiyada “kasallik oldi” (predbolezn) tushunchasi mavjud. bu – organizmning sog‘lom va kasal holati orasidagi o‘tish bosqichi bo‘lib, bunda hali aniq kasallik belgilari bo‘lmaydi, lekin organizmda turli funksional buzilishlar, zaiflashuv, immun tizimining pasayishi kuzatiladi. masalan, surunkali charchash, uyqusizlik, immunitetning pasayishi kabi holatlar “kasallik oldi” davriga kiradi. kasallik nomenklaturasi va klassifikatsiyasi. etiologiya tushunchasi va turlari kasalliklarni to‘g‘ri aniqlash uchun ularning yagona nomenklaturasi va klassifikatsiyasi zarur. jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti tomonidan ishlab chiqilgan xalqaro kasalliklar klassifikatsiyasi (xkk, icd – international classification of diseases) dunyo bo‘yicha umumiy standart sifatida qo‘llaniladi. etiologiya – kasalliklarning kelib chiqish sabablari va ularni yuzaga keltiruvchi omillarni o‘rganadigan ta’limotdir. etiologik omil – bu kasallikni keltirib chiqaruvchi asosiy sababdir. masalan, sil kasalligida asosiy etiologik omil mycobacterium tuberculosis, grippda – gripp virusi. etiologik omillarning turlari: biologik …
4 / 10
ng ta’sirini kuchaytiruvchi yoki kamaytiruvchi qo‘shimcha omillar. masalan, sil kasalligida sabab – sil mikrobakteriyasi, lekin odamning immunitetining pasayishi, oziq-ovqat tanqisligi, sovuqda yashash, stress kabi sharoitlar kasallik rivojlanishini osonlashtiradi. yana bir misol: gripp virusini yuqtirgan odamning organizmida immunitet kuchli bo‘lsa, kasallik engil o‘tishi mumkin, ammo immunitet zaif bo‘lsa, og‘ir oqibatlarga olib keladi. demak, kasallik sababi va shart-sharoitlar o‘zaro chambarchas bog‘liq bo‘lib, organizmning individual xususiyatlariga qarab turlicha ta’sir ko‘rsatadi. kasallikning kelib chiqishida tashqi va ichki muhit omillari, ijtimoiy va ekologik faktorlar kasalliklarning rivojlanishida tashqi va ichki muhit omillari muhim o‘rin tutadi. • tashqi muhit omillari: iqlim, ekologik vaziyat, oziq-ovqat sifati, turmush tarzi, mehnat sharoiti. masalan, havoning ifloslanishi nafas yo‘llari kasalliklariga, noto‘g‘ri ovqatlanish – yurak-qon tomir va endokrin kasalliklarga olib keladi. • ichki muhit omillari: genetik xususiyatlar, immun tizimining holati, nerv tizimining sezuvchanligi. ijtimoiy omillar ham kasallik etiologiyasida katta ahamiyatga ega. insonning yashash joyi, iqtisodiy darajasi, madaniyati, sog‘liqni saqlash tizimiga murojaat qilish imkoniyati …
5 / 10
‘pka yallig‘lanishida (pnevmoniyada) sabab – bakteriya, lekin patogenezda alveolalarda yallig‘lanish reaksiyasi, ekssudat yig‘ilishi, nafas yetishmovchiligi mexanizmlari yotadi. patogenez ko‘pincha “patologik halqa” shaklida kechadi. bu – kasallikni davom ettiruvchi va og‘irlashtiruvchi o‘z-o‘zini qo‘llab-quvvatlovchi mexanizmdir. masalan: • yurak yetishmovchiligida qon aylanish buzilishi → to‘qimalarda gipoksiya → yurak mushaklarining zaiflashuvi → yana ham kuchliroq qon aylanish buzilishi. • shunday qilib, halqa yopiladi va kasallik o‘z-o‘zini qo‘llab-quvvatlab boradi. shifokorning vazifasi patologik halqani uzish, ya’ni kasallikni rivojlantirayotgan mexanizmlarni to‘xtatishdir. bu esa samarali davolashning asosiy yo‘lidir. e’tiboringgiz uchun rahmat !!! image1.png image2.svg image3.png image4.png image5.svg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.png image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "etiologik omillarning organizmga ta’siri"

etiologik omillarning organizmga ta’siri etiologik omillarning organizmga ta’siri abdumurotova sevinch kirish inson organizmi – murakkab, mukammal va bir butun tizim bo‘lib, uning har bir hujayrasi, to‘qimasi va organi muvofiqlikda ishlaganda sog‘lom hayot ta’minlanadi. ammo bu nozik muvozanat tashqi va ichki muhit omillari ta’sirida buzilishi mumkin. har qanday kasallikning ildizida biron-bir sabab – etiologik omil yotadi. aynan shu omil kasallik jarayonini qo‘zg‘atadi, uni rivojlantiradi va oqibatlarini belgilab beradi. etiologik omillarni o‘rganish shifokor uchun nafaqat nazariy bilim, balki amaliy faoliyatda ham kalit vazifasini bajaradi. chunki kasallik sababini aniqlash – uni davolashning birinchi va eng muhim qadami hisoblanadi. sababsiz kasallik bo‘lmaydi, sababni bartaraf etmasdan...

Этот файл содержит 10 стр. в формате PPTX (3,4 МБ). Чтобы скачать "etiologik omillarning organizmga ta’siri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: etiologik omillarning organizmg… PPTX 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram