abiotik changlanish

PPT 29 pages 10.1 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 10.1 MB

File type PPT

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

abiotik changlanish usullari. mavzu: abiotik changlanish o'zbekiston respublikasi oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi tabiiy fanlar fakulteti botanika kafedrasi tayyorladi: biologiya fanlari nomzodi, dotsent a. begmatov termiz-2023 abiotik changlanish usullari deb tirik organizmlar ishtirokisiz – shamol va suv vositasida amalga oshadigan changlanish usullariga aytiladi. gulli o'simliklarning taxminan 80% da biotik usulda changlanishsa, 19.6% da changlanish shamol yordamida (abiotik usulda) amalga oshadi. shamol yordamida changlanadigan o'simliklar guruh bo'lib o'sishadi, ularning gullari ko'rimsiz bo'lib, rangsiz bo'ladi. gulqo'rg'oni yaxshi rivojlanmagan, erta bahordan barglari to'kilgunga qadar gullab, ko'p sonli va quruq changlar hosil qiladi.changlari mayda, quruq va engil bo'lib, uzun chang iplarida joylashadi. bunday o'simliklarning urug'chisining tumshuqchasi keng, uzun yoki patsimon bo'lib, gulchangini oson qabul qilib olishga moslashgan. ayrim suvda va suv bo'yida o'sadigan o'simliklarda changlanish jarayoni suv yordamida amalga oshadi. * abiotik changlanish: anemofiliya — shamol yordamida changlanish boshoqli o'simliklarda, aksariyat ninabarglilarda va ko'pchilik keng bargli daraxtlarda uchraydi. gidrofiliya — suv yordamida changlanish, …

2 / 29

bulutsimon parenximalarga ajralmagan bo'lib, faqatgina bir xil – bulutsimon to'qimadan tashkil topgan, bu to'qimaning hujayralararo bo'shliqlari katta bo'lib, ularning bo'shliqlarida havo to'planadi va ularning barglarini suv yuzasida muallaq turishini ta'minlaydi. odatda, suv o'simliklarining gullari va to'pgullari hamda tanasining bir qismi suvdan tashqarida (suv yuzasida) shakllanadi, qolgan qismi esa suv ostida rivojlanadi. bunday o'simliklarning gullari ham odatda (quruqlik o'simliklari kabi) shamol yoki hasharotlar yordamida changlanadi. masalan, barglari suv yuzasida suzib yuruvchi, diametri 2 metrga etuvchi, gullarining diametri 35 sm ga etadigan viktoriya victoria regia o'simligi ham hasharotlarning melolontha melolontha turi bilan changlanadi. nilufar (kuvshinka) - nymphaea o'simligining ko'pgina turlari (n. alba, n. mexicana, n. gigantea) ham entomofil usulda changlanadi. nilufar (kuvshinka) - nymphaea o'simligi bizda akvarium o'simligi sifatida keng tarqalgan kabomba o'simligi o'z vatanida, ya'ni shimoliy amerikada gullari nektar ajratib, jalb qiladigan mayda qo'shqanotli hasharotlar yordamida changlanadi. bu o'simliklarning gullarining changlanishi entomofil bo'lishi, o'zidan nektar ajratishi, dixogam va ayrim jinsli bo'lishiga …

3 / 29

bor yo'g'i 0.00062 % ni tashkil qiladi. gidrofil o'simliklar tropik va mo''tadil iqlimli zonalarda keng tarqalgan. lekin nima sababdan ikki pallali o'simliklar orasida deyarli uchramasligi sababi noaniqligicha qolmoqda. suv yordamida changlanadigan o'simliklarning gullaridagi gulqo'rg'onlari suv bilan changlanish tufayli kuchli reduktsiyalangan bo'ladi. ayrim gidrofil o'simliklarda changlanish suv ostida (gipogidrofiliya), boshqalarida suv yuzasida (epigidrofiliya) sodir bo'ladi. gullari suv ostida (gipogidrofiliya) changlanuvchi o'simliklarga asosan dengizlarda o'suvchi dengiz o'ti (zostera), nayadlar (najas), okean posidoniyasi (posidonia oceanica), talassiyalar (thalassia hemprichii), suv uchmalari (ceratophyllum) va boshqalar kiradi. suv uchmasida (ceratophyllum) bir uyli ayrim jinsli bo'lib, changchi gullarida etilgan changlarida uni qurib qolishdan saqlaydigan tashqi po'st – ekzina bo'lmaydi. suv bilan passiv ravishda tarqaladigan changlar ko'pincha ip shaklida bo'ladi, ularning shu shaklda bo'lishi tumshuqchalarga yaxshiroq tushish yoki ilashishga imkon beradi. tumshuqchalar ham ko'pincha changni tutib olishga engillik tug'diradigan ipsimon yoki lentasimon bo'ladi. ko'pchilik gidrofil o'simliklar changlarining solishtirma og'irligi suvning solishtirma og'irligiga teng bo'ladi, shu sabab ular suv …

4 / 29

llisneriya (vallisneria spiralis) o'simligi misolida ko'rish mumkin. vallisneriya suvga botib o'sadigan ikki uyli o'simlikdir, u janubiy evropaning ko'lmak suvlarida ko'p uchraydi. bundan tashqari ular akvarium o'simligi sifatida ham o'stiriladi. vallisneriyaning lentasimon barglari o'simlikning asos qismidan boshlab to'p bo'lib joylashadi. gulqo'rg'oni juda zaif rivojlangan. barg qo'ltiqlaridan kurtaklar hosil bo'lib, yangi vegetativ yoki generativ novdalar hosil qiladi. generativ novdalari tepaga qarab o'sib, shishgan o'smalar hosil qiladi. ularning ichki qismida gullar joylashgan bo'ladi. urug'chi gullar yakka holda joylashadi, ba'zan esa 2-5 tadan bo'lib joylashadi. har bir gulda uzun tsilindrsimon tuguncha bo'lib, uning uchi uch bo'lakli tumshuqcha bilan tugaydi. o'simlikda gullash jarayoni boshlanishi bilan urug'chi gullarining gulbandi o'sib, uzunlashadi va gulni suv sathiga chiqaradi. suv yuzasida ular ochiladi. changchi gullari bir to'da bo'lib joylashgan bo'lib, etilishlari bilan guruhdan ajralib, suv yuzasiga chiqadi. avval bu gullar sharsimon shaklda bo'lib, keyinchalik ochilgan vaqtda gulqo'rg'oni qayrilib, pastga qarab ochiladi va qayiqcha ko'rinishiga keladi. changlari nisbatan yirik bo'lib, …

5 / 29

klarning 1/10 qismi shamol yordamida changlanishga moslashgan. ma'lumotlarga qaraganda o'rta evropada entomofil o'simliklarning 99% ikki jinsli gullarga ega bo'lsa, anemofil o'simliklarda bu ko'rsatgich atigi 67 % ni tashkil qiladi. anemofil o'simliklar gullarining ayrim jinsli bo'lishligi ular uchun o'ziga xos xususiyatlardan biri bo'lib, ikki jinslilikka nisbatan afzallik tomonlari bo'ladi. anemofil o'simliklardagi ayrim jinslilik asosan protoginiya bilan bog'liq bo'ladi. guldagi urug'chilarning oldin etilishi qisqa vaqtlar ichida shamol yordamida tarqaladigan gulchanglarini tutib qolishda muhim ahamiyat kasb etadi. aniqlanishicha, anemofil o'simliklarning gulchangi ona o'simlikdan atigi 5-25 m gacha masofaga tarqalishi mumkin ekan. shamol yordamida changlanadigan ikki uyli eman va oqqayin daraxtlarining baland bo'yli erkak ekzemplyarlari ko'proq gulchangi hosil qilib, ularning uzoqroq masofaga tarqalishini ta'minlasa, past bo'yli urg'ochi individlari esa ulardan ko'proq gulchangi qabul qilib olish imkoniyatiga ega bo'lishadi. ayrim ma'lumotlarga ko'ra, shamol yordamida changlanishning uzoq – bir necha o'nlab va yuzlab kilometr masofagacha borishi mumkinligi ko'rsatib o'tiladi. lekin havo oqimi bilan bunday uzoq vaqt …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "abiotik changlanish"

abiotik changlanish usullari. mavzu: abiotik changlanish o'zbekiston respublikasi oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi tabiiy fanlar fakulteti botanika kafedrasi tayyorladi: biologiya fanlari nomzodi, dotsent a. begmatov termiz-2023 abiotik changlanish usullari deb tirik organizmlar ishtirokisiz – shamol va suv vositasida amalga oshadigan changlanish usullariga aytiladi. gulli o'simliklarning taxminan 80% da biotik usulda changlanishsa, 19.6% da changlanish shamol yordamida (abiotik usulda) amalga oshadi. shamol yordamida changlanadigan o'simliklar guruh bo'lib o'sishadi, ularning gullari ko'rimsiz bo'lib, rangsiz bo'ladi. gulqo'rg'oni yaxshi rivojlanmagan, erta bahordan barglari to'kilgunga qadar gullab, ko'p sonli va quruq changlar hosil qiladi.changlari mayda, quruq va engil bo'...

This file contains 29 pages in PPT format (10.1 MB). To download "abiotik changlanish", click the Telegram button on the left.

Tags: abiotik changlanish PPT 29 pages Free download Telegram