sholi - ahamiyati, biologiyasi va etishtirish texnologiyasi

PPT 23 pages 680.0 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 680.0 KB

File type PPT

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

slayd 1 5 - mavzu. sholi - ahamiyati, biologiyasi va etishtirish texnologiyasi “o'simlikshunoslik va paxtachilik” fani toshkent – 2010 reja: 1. sholi - ahamiyati, kelib chiqishi, tarqalishi 2. sholi biologiyasi va navlari 3. sholi etishtirish texnologiyasi xalq xo'jaligidagi ahamiyati er yueidagi ko'pgina mamlakatlarda sholi eng qadimgi oeiq-ovqag maqhxsulotlaridan biri hisoblanadi. u xitoy, hindiston, yaponiya, pokiston, indoneziya, vetnam va ayniqsa, tropik mamlakatlar aholisining asosiy oziq-ovqat mahsulotidir. guruch odam organizmi uchun yuqori sifatliligi va tez hazm bo'lishi bilan ajralib turadi. uning tarkibida organizm uchun kerak buo'gan oziq moddalar: oqsil, fosforli birikmalar va vitaminlar mavjud. guruch tarkibida 75,2% karbon suvlarn (asosan kraxmal), 7,7% oqsil, 0,4% moy, 2,2% to'qima, 0,5% kul moddalari va 14% suv guruchdan tayyorlanadigan ovqat juda tez hazm bo'ladi va to'liq o'zlashadi. guruchning o'zlashtirilish koeffitsienti eng yukori — 96% ga, kaloriyaliligi 3594 ga, bug'doyniki esa — 3610 ga teng. sholining maxsus turidan (glyutinozli sholidan) koreys xalqi non tayyorlaydi. sholini oqshagidan spirt, …

2 / 23

oli asosiy turining (ogiza sativa ) vatani janubiy sharqiy osiyoning tropik mamlakatlaridir, deb tasdiqlaydi. lekin boshqa madaniy turi — oriza glaberrina mustaqil raishda afrika tropiklarida madaniylashgan, deb _hisoblayli. sholi etishtirish to'g'ricidagi dastlabki ma'lumotlar eramizgacha bo'lgan 2800 yillarga taalluqli qadimgi xitoy qo'lyozmalarida uchraydi. sholi hindistondan xitoyra, yaponiyaga va g'arbiy eron hamda mesopotamiyaga kirib boradi. markaziy osiyola sholining tarqalishi qadimgi panjob (hindiston)dan tarqalgan. qoraqolpog'istonda sholi taxminan 2000 yildan beri ma'lum. shunday qilib .markaziy osiyo va . kavkaz orti respublikalari ham sholining qadimgi vatani hisoblanadi. sistematikasi. sholi - qo'ng'irboshlilar oilasi – poaceae, oryzae – tribesi, oryza avlodiga mansub o'simlik bo'lib, birinchi marta 1735 yili k.linney tomonidan tavsiflangan (zaurov). sholining turlar: jaydari sholi, yalang'och sholi – o. glaberrina stend – madaniy tur, dorivor sholi.,- o. officinalis wall, mayda donli sholi. o. munita presl. – yovvoyi, kalta tilchali sholi.- o. briviligulata a. chev et roehr. avstraliya sholisi.- o. australiensis domin – ko'p yillik yovvoyi tur, …

3 / 23

i. o'zbekistonda ekiladigan sholi navlari urug'ining unishi uchun maksimal yuqori harorat 40° dan oshmaydi. maysalarning o'sishi va tuplanish vaqtida harorat 20-30° bo'lishi eng qulay hisoblanadi. sholining o'sish davrida harorat 25-30° bo'lishi kerak, lekin ko'pi bilan 40° ga etadi. sholi gullashi davrida eng past harorat 18-20° sut pishiqlik davrida kamida 15-18° bo'lishi va mum pishiqlik davrida 12-15°dan kam bo'lmasligi kerak. sut pishiqlik davrida harorat 10°gacha pasayib ketsa, sholining o'sish va etilish jarayoni to'xtaydi.haroratning keskin o'zgarib turishi, ayniqsa, gullash davrida, sholi o'simligiga salbiy ta'sir etadi. 0,5° dagi uncha qattiq bo'lmagan sovuq sholi uchun xavfli,-1° sovuqda esa sholi rivojlanishining barcha davrida nobud bo'ladi. sholining o'sish davri ertapishar navlar uchun 80-110 kunga, o'rtapishavr navlar uchun 115-125 kunga va kechpishar navlar uchun 125-145 kunga teng. sholining o'sish davri uchun zarur bo'lgan issiqlikning umumiy miqdori 2200°dan ( birmuncha ertapishar navlar uchun) 3200°gacha( kechpishar navlar uchun) o'zgarib turadi. namga talabi sholi namsevarligi bilanekinlar orasida ajralib turadi. bu …

4 / 23

atlami mikroiqlimini yaxshilaydi, sholining biologik talablariga to'liq mos keladi, issiqlik tizimini yaxshilaydi va birmuncha shimoliy tumanlarda havoning o'rtacha kunlik haroratini suv bostirilmagan dalalardagiga nisbatan 3° ga oshiradi. sholipoyalarga suv bostirilishi erda asosiy oziq-moddalar: ammiakli azot harakatchan fosfor, kaliy to'planishiga va ularni sholi ildiz tizimini tomonidan o'zlashtirishga ijobiy ta'sir ko'rsatadi. yorug'likka talabi. sholi quyosh nuriga talabchan, qorong'ilikka chidamsiz o'simlik.u qisqa kun o'simliklariga kiradi.qisqa kunda (8-10 soatda) sholi tez rivojlanib etiladi. uzun kunda esa rivojlanish sekinlashadi. sholining ertapishar navlari kunning uzun-qisqaligidan kam ta'sirlanadi. tuproqqa talabi. sholi turli-tuman qora kashtan, qo'ng'ir, o'tloq, o'tloqi-botqoq tuproqli erlarda o'sa oladi.daryo vodiylaridagi cho'kindi tuproqli erlar sholi uchun ayniqsa qulaydir. tarkibida loyqa zarrachalari va organik moddalar miqdori ko'p bo'lgan og'ir, soz tuproqli erlarda sholi yaxshi o'sadi. kuchli darajada botqoqlangan va biroz qum tuproqli erlar sholi ekish uchun yaroqsizdir. sholi erning sho'rlanishiga ancha chidamsiz. u zararl tuzlar eritma miqdori 0,5% gacha bo'lgan o'rtacha sho'rlangan erlarga chidamli bo'ladi. sholi kislotali …

5 / 23

mki, 1 kg azot solish evaziga 20 kg qo'shimcha hosil olish mumkin, agar u fosforli (1 kg ) o'tit bilan qo'shib solinsa, qo'shimcha hosil 30 kg gacha ortadi. fosfor hujayralar yadrosi bilan protoplazmaning zarur qismi hisoblangan, nuklein kislotalar tarkibiga kiradi. shuning uchun o'simliklarda barcha almashinuv jarayonlarining qay darajada borishi fosfor bo'lishiga ko'p jihatdan bog'liq. sholi maysalanganda fosforga, ayniqsa talabchan bo'ladi, urug' unib chiqish davrida fosfor etishmasligi ildiz sistemasining rivojlanishiga salbiy ta'sir etadi. fosfor o'simlikning er usti qismiga qaraganda, ildiz massasini ko'paytirishga yordam beradi. fiziologik jarayonlarda va hosilning shakllanishida kaliyning roli katta. uglevodlar almishinuvida yoki kraxmal hosil bo'lishi va harakatlanishida, azot almashinuvi va oqsil sintezlanishida, shuningdek boshqa, oziq elementlar faolligining bir me'yorda saqlanib turishida kaliyning ta'siri borligi tajribalarda aniqlangan. kaliyli o'g'itlar sholi poyasini mustahkamlaydi va lon hosil bo'lishiga qulay sharoit yaratadi, sholining zamburug' kasalliklariga chidamliligini oshiradi. sholi navlari: respublikamizda rayonlashtirilgan kechpishar navlardan "uzros-7-13", "lazurno'y", "intensivno'y", o'rtapishar navlardan "avangard", ertapishar navlardan "o'zbekiston-5" …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sholi - ahamiyati, biologiyasi va etishtirish texnologiyasi"

slayd 1 5 - mavzu. sholi - ahamiyati, biologiyasi va etishtirish texnologiyasi “o'simlikshunoslik va paxtachilik” fani toshkent – 2010 reja: 1. sholi - ahamiyati, kelib chiqishi, tarqalishi 2. sholi biologiyasi va navlari 3. sholi etishtirish texnologiyasi xalq xo'jaligidagi ahamiyati er yueidagi ko'pgina mamlakatlarda sholi eng qadimgi oeiq-ovqag maqhxsulotlaridan biri hisoblanadi. u xitoy, hindiston, yaponiya, pokiston, indoneziya, vetnam va ayniqsa, tropik mamlakatlar aholisining asosiy oziq-ovqat mahsulotidir. guruch odam organizmi uchun yuqori sifatliligi va tez hazm bo'lishi bilan ajralib turadi. uning tarkibida organizm uchun kerak buo'gan oziq moddalar: oqsil, fosforli birikmalar va vitaminlar mavjud. guruch tarkibida 75,2% karbon suvlarn (asosan kraxmal), 7,7% oqsil, 0,4% moy, 2,2...

This file contains 23 pages in PPT format (680.0 KB). To download "sholi - ahamiyati, biologiyasi va etishtirish texnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sholi - ahamiyati, biologiyasi … PPT 23 pages Free download Telegram