xiv asrning ikkinchi yarimidan xvii asrgacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar

DOCX 10 pages 36.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 36.0 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

xiv asrning ikkinchi yarimidan xvii asrgacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar 1. xiv - xvi asrlarda movarounnaxrda ta’lim-tarbiya va pedagogik fikr taraqqiyoti. 2. soxibqiron amir temurning ta’lim tarbiyaga oid fikrlari. 3. muhammad tarag’ay ulug’bekning pedagogik qarashlari. 4. zahiriddin muhammad bobur asarlarining ta’limiy-tarbiyaviy ahamiyati. xiv - xvi asrlarda movarounnaxrda ta’lim-tarbiya va pedagogik fikr taraqqiyoti bu davr tarixi temuriylar hukmronligi davri tarixi bilan uzviy qo`shilib ketadi. bu davrda ta’lim - tarbiya,madaniyatimiz rivojiga katta hissa qo`shildi va ular hozirda ham o`z ahamiyatini saqlab kelmoqda. xiv asrning 50 yillarida amir temur siyosat maydoniga chiqdi. markazlashgan yirik feodal davlat barpo etdi. madaniyat, maorif qaytadan yuksala boshladi. shuning uchun xiv asrning 2-yarmi va xv asr tarixida sharq uyg`onish davrining 2-bosqichi deb ataladi. temur movorounnahrga boshqa o`lkalardan hunarmandlar, olimlar, san’atkor, muxandislarni olib keltirdi. samarqand va hirotda madrasalar, kutubxonalar, rasadxonalar qurildi. tibbiyot, riyoziyot, falakkiyot, geografi, tarix, adabiyot, falsafa, tarbiyashunoslikka oid ajoyib asarlar yaratildi. temurdan so`ng temuriylar davrida mamlakat …

2 / 10

ri, tibbiyot fanlari va boshqa sohalarga oid boshlang`ich bilimlarni bayon etdi. xv asrda tarix fani rivoj topdi, hofizu abru "zubdan tavorix" (tarixning qaymog`i) kitobi yozib, unda 1427 yilgacha voqealar bayon etildi. abdurazzoq samarqandiy buni davom ettirib, "ikki saodatli yulduzning chiqish joyi va ikki dengizning qo`shilish joyi" asarida 1471 yilgacha voqealarni bayon etdi. "ravzatus safo" asrini yozgan mirxond, "xabibus siyar" asarini yozgan xondamir asarlarining bir qismi sulton husayn hukmronlik qilgan davrga bag`ishlandi. shu asarlarda qator ilm maskanlari: shayboniyxon madrasasi, abdurahim sadr madrasasi, mirarab madrasasi, masjidi kalon va boshqalar qurildi. xususiy maktablar yuzaga keldi, uyda muallim yollab o`qitish odat tusiga kirdi. shahar, qishloq, ovullarda ochilgan maktablarda o`qitish 6 yoshdan boshlandi. bolalar maktabda alifbe urganar, ayrim harflarni chizishni mashq qilar edilar. o`quvchilar maktablarda savod chiqargacha madrasaga kirib diniy va dunyoviy fanlardan bilim olardilar. soxibqiron amir temurning ta’lim tarbiyaga oid fikrlari. amir temur kuragon ibn amir tarag`ay (1336-1405). temur shaxsi masalasi uzoq yillar davomida …

3 / 10

lganligi, qur’onga amal qilib yashaganligini ta’kidlab o`tadi. prezidentimiz "tarixiy xotirasiz kelajak yo`q" asarida ham amir temur qoldirgan katta meros haqida yozadi: "amir temur kim edi? u birinchi navbatda ulug` bunyodkor shaxs edi. samarqanddagi obidalar, shaxrisabzdagi yodgorliklarni kim qurdi? turkistondagi yassaviy maqbarasini kim tikladi? kim "kuch - adolatdadir" degan olamshumul, teran hikmatni o`z faoliyatiga asosiy tamoyil qilib oldi?". yurtboshimiz temur va temuriylarning biz uchun qoldirgan meroslarini yuksak qadrladi va baholadi. temurning qanchalik buyuk zot bo`lganligini uning nomiga qo`shilgan unvonlardan ham kurish mumkin. uning ismiga "kuragon" (xon kuyovi yoki kurkam, toza urug`dan), "sohibqiron" (yulduz burjlarining baxtli kelishi (qiron)da tug`ilgan farzand) iskandar, muhammad payg`ambar, temur), "qutbiddin" (zamona peshvosi), "abulmansur" (zafarmand, g`alaba qozonuvchi) kabi unvonlar qo`shilib ulug`langan. temur din arboblari, olimlarni, ilmni va ilm ahlini hurmatlovchi shaxs bo`lgan. temur tuzuklarida shunday yoziladi: "harbir shaharda masjidlar, madrasalar, honaqalar qurishni buyurdim. musulmonlarga diniy masalalarda ta’lim berib, shariat aqidalari va islom dini ilmlari: tavsir, hadis, fiqhdan dars …

4 / 10

qilish. 8. birovlar mulkiga ega bo’lishga intilmaslik. 9.nopok ishlardan o’zini tiyish. 10.insofli bo’lish va iymonlikka chorlash. 11 .ilmli kishilarni e’zozlash. turkiston zaminini hunarmandchilik, ilm-fan va madaniyat rivojlangan ilg’or mamlakattaga aylantirildi. amir temurning sa’y harakati tufayli obod etilgan shaharlar, qishloqlarni shaxrisabz, buxoro, yassi (turkiston)shaharlarida qad ko’targan imoratlar «temur va temuriylar davlati «temuriy madaniyati», «ulug’bek va samarqand», «observatoriya maktabi» kabi ulug tushunchalarni dunyoga kelishi va dunyo halqlari tarixiga oltin harflar bilan yozilishi ham amir temur nomi bilan bog’liqdir. muhammad tarag’ay ulug’bekning pedagogik qarashlari. mirzo ulug`bek (1394-1449). mirzo ulug`bek urta osiyo xalqlari ilm - fani va madaniyatini jahon miqyosiga olib chiqqan, millat pedagogik fikr taraqqiyotiga munosib hissa qo`shgan buyuk siymolardan biridir. yurtboshimiz i.a.karimov ulug`bek zimmasiga tushgan vazifa haqida yozgan edi: "taqdir bu zotning zimmasiga behad ulkan va mashaqqatli vazifalarni yukladi. buyuk sarkarda amir temur bunyod etgan saltanatning vorisi bo`lishdek mislsiz sinov aynan unga nasib etdi".("istiqlol va ma’naviyat" t.1994). 1411 yili 17 yoshli ulug`bek …

5 / 10

adrasa qurdirganidan 4 yil o`tgach, obirahmat soyining bo`yida rasadxona qurdiradi. uning qurilishiga 5 yil ketadi. kutubxona ochib, mashhur asarlarni yig`adi. madrasa bilan rasadxona o`rtasida mustahkam aloqa bor edi. rasadxonada ishlaganlarning bir qismi madrasada mudarrsilik ham qilishgan. bu esa riyoziyot va yulduz ilmini yuksaklikka ko`tardi. ulug`bekning "ziji ulug`bek" asari juda mashhurdir. yana riyoziyotga oid "bir daraja sinusini aniqlash haqida risola", yulduzlarga bag`ishlangan "risolai ulug`bek" va tarixga oid "tarixi arba’ ulus" asarlari bor. ulug’bekning ilmiy merosining eng asosiysi, ma’lum va mashhuri uning «ziji» bo’lib, bu asar «ziji ulug’bek»dir. cheksiz aql-idroki, azmu qata’iyati, odilona siyosati bilan mirzo qariyb qirq yil mobaynida movarounnaxr diyorining donishmand xukmdori bo’lib, halqlarning azaliy orzusi-tinchlik, totuvlik, har tomonlama taraqqiyotni qaror toptirish yo’lida mislsiz shijoat va matonat ko’rsatdi. ulug’bek, avvalo ilmiy farazlar bilan emas, balki sof amaliy uslubda ijod «ziji jadidi ko’rgoniy» deb nomlangan ulug’bek astronomik jadvali asrlarda lotin tiliga tarjima qilinib, yevropa olimlari orasida tarqalgani fikrimizning yakqol isbotidir. ulug`bek …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xiv asrning ikkinchi yarimidan xvii asrgacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar"

xiv asrning ikkinchi yarimidan xvii asrgacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar 1. xiv - xvi asrlarda movarounnaxrda ta’lim-tarbiya va pedagogik fikr taraqqiyoti. 2. soxibqiron amir temurning ta’lim tarbiyaga oid fikrlari. 3. muhammad tarag’ay ulug’bekning pedagogik qarashlari. 4. zahiriddin muhammad bobur asarlarining ta’limiy-tarbiyaviy ahamiyati. xiv - xvi asrlarda movarounnaxrda ta’lim-tarbiya va pedagogik fikr taraqqiyoti bu davr tarixi temuriylar hukmronligi davri tarixi bilan uzviy qo`shilib ketadi. bu davrda ta’lim - tarbiya,madaniyatimiz rivojiga katta hissa qo`shildi va ular hozirda ham o`z ahamiyatini saqlab kelmoqda. xiv asrning 50 yillarida amir temur siyosat maydoniga chiqdi. markazlashgan yirik feodal davlat barpo etdi. madaniyat, maorif qaytadan yuksala boshladi. shuning ...

This file contains 10 pages in DOCX format (36.0 KB). To download "xiv asrning ikkinchi yarimidan xvii asrgacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar", click the Telegram button on the left.

Tags: xiv asrning ikkinchi yarimidan … DOCX 10 pages Free download Telegram