analizatorlarning tuzilishi, funksiyalari va yoshga xos xususiyatlari. analizatorlar gigiyenasi

PPTX 22 pages 2.3 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

analizatorlarning tuzilishi, funksiyalari va yoshga xos xususiyatlari. analizatorlar gigiyenasi. 1. analizatorlar haqida tushuncha 2. eshitish va muvozanat analizatorlarining tuzilishi 3. ko’rish va teri analizatorlarining tuzilishi 4. ta’m va hid bilish analizatorlarining tuzilishi reja analizator - grekcha ἀνάλυσις - analysis so’zidan olingan bo’lib, tahlil qilish, sezish, sezgi kabi ma’nolarni anglatadi. organizm tashqi va ichki muhitdan keladigan turli xil ta’sirotlarni qabul qiladi hamda ularni tahlil etadi. akademik i.p.pavlov tabiri bilan aytganda birinchi va ikkinchi signal sistemasining asosini analizatorlar tashkil etadi. analizatorlar katta yarim sharlar po’stlog’ida joylashgan bo’lib, ularning periferik uchlari retseptorlar deb yuritiladi. ular o’z navbatida ekstro va –intro, proprioretseptorlarga bo’linadi. analizatorlar haqida tushuncha nerv yo’li retseptor bosh miya yarim sharlar analizator qismlari eshitish a’zosi bo’lgan quloq bosh suyaging chakka qismida joylashgan. u uch qismga bo’lib o’rganiladi; eshitish va muvozanat analizatorlarining tuzilishi tashqi quloq- suprasi va tashqi eshituv yo’lidan iborat. quloq suprasi elastik xususiyatga ega bo’lgan tog’aydan tashkil topgan, ustidan teri bilan …

2 / 22

sidagi torgina bo‘shliqda perilimfa suyuqligi bo‘ladi. suyak labirintda chig‘anoq bo‘lib, uning ichida tovushni sezuvchi hujayralar, ya’ni eshitish retseptorlari joylashgan. suyak labirintning dahliz va yarim doira kanalchalar deb ataluvchi qismidagi xaltasimon tuzilmalarda odam tanasining fazodagi muvoza-natini ta’minlovchi vestibulyar analizatorning retseptorlari joylashgan. ko‘z bosh suyagining maxsus chuqurchasida - ko‘z kosasida joylashgan. u ko‘z soqqasi, ko‘rish nervi va yordamchi qismlaridan iborat. ko‘zning yordamchi qismlariga ko‘z soqqasini harakatlantiruvchi oltita muskuli va ularning nervlari, ko‘z yosh bezlari va ularning kanalchalari, ko‘z yosh qopchasi hamda qovoq va kipriklar kiradi. muskullar ko‘z soqqasini harakatlantirib, ko‘rish doirasini kengaytiradi. ko‘z yosh bezlaridan ajraladigan suyuqlik ko‘zning shox pardasini namlab, uni changdan yuvib turadi. qovoqlar va kipriklar ko‘z soqqasini tashqi muhitning noqulay ta’sirlaridan himoya qiladi. ko’rish va teri analizatorlarining tuzilishi ko‘z soqqasi yumaloq tuzilgan bo‘lib, oldingi va orqa qutblarga ega bo‘ladi. u tashqi va ichki qismlardan iborat. tashqi qismi uch qavat: tashqi fibroz, o‘rta - qon tomir va ichki to‘rsimon pardadan …

3 / 22

i uchun, uzoqni yaxshi ko`raolmaslik hususiyati uchrab turadi. odamning yoshi ortishi bilan gavharning elastikligi kamayib boradi. yosh ortishi bilan akkomodatsiya chegarasi kamayib boradi. masalan: 9-11 yoshda 14d. 12-14 yoshda 12, 9d, 15-17 yoshda - 12d, 18-20 yoshda - 12d, 21-22 yoshda — 11,5d bo`ladi. narsalarning qog`ozdagi tasvirini anglash, bolaning 3-4 oyida vujudga keladi. bolalarda ranglarni sezish asta-sekin taraqqiy etadi. avval sariq rang nisbatan sezish shakllanadi. yashil, ko`k ranglarning sezish chegarasi 12-13 yoshgacha davom etadi. bogcha bolalari narsani avval shakliga, so`ng o`lchamiga oxiri rangiga ahamiyat beradi. rang ajratish qobiliyati 25 yoshgacha ortib boradi. qiz bolalarda rang ajratish qobiliyati o`g`il bolalarga nisbatan yaxshi rivojlangan bo`ladi. ko`rish o`tkirligi bolalarda kattalarga nisbatan yuqori bo`ladi. kitob bilan ko`z orasi 30-35 sm dan kam bo`lmasligi kerak. ko`rish analizatorining gigiyenasi. 3 sinf jixozlari bolaning bo`yiga mos bo`lishi (ko`z bilan parta orasidagi masofa 30 – 35 sm. bo`lishi kerak). tabiiy va sun'iy yoritilish me'yorlariga rioya qilish. 1 2 …

4 / 22

ish do‘mbog‘i, so‘ngra bosh miya yarim sharlari po‘stlog‘i chakka qismining yuqori sohasidagi ta’m bilish markaziga boradi. bu markazda ta’sir analiz va sintez qilinib, uning tabiati ta’m sifatida aniqlanadi. ta’m va hid bilish analizatorlarining tuzilishi 1-retseptor, 2-so’rg’ich, 3-nerv, 4-bezchalar hid bilish retseptorlari burun bo‘shlig‘ining shilliq pardasida joylashgan. ularning soni o‘rtacha 30-40 mln atrofida. bu hujayralarda ko‘plab mayda tukcha bo‘lib, ularning uzunligi 1-2 mikronga teng. burun bo‘shlig‘ining hid biluvchi sathi 5 sm2 bo‘lib, sezuvchi hujayra tukchalarining ko‘p bo‘lishi hisobiga hid bilish sathi 100-150 marta ortadi. hid bilish retseptorlari tashqi muhit havosi tarkibidagi va ovqatdagi kimyoviy moddalar ta’sirida qo‘zg‘aladi. ularning qo‘zg‘alishi hid bilish nerv tolasi orqali bosh miya yarim sharlari po‘stlog‘ining ichki yuzasidagi hid bilish markaziga boradi. bu markazdagi nerv hujayralarida ta’sir analiz va sintez qilinib, hidning tabiati aniqlanadi. muvozanat organi (vestibulyar analizator). u odam tanasining fazoda ma'lum muvozanatda bo`lishini ta'minlaydi. tik turganda, chopganda, yurganda, sakraganda, raqsga tushganda, narvondan yuqoriga ko`tarilganda va pastga …

5 / 22

$ida joylashgan. retseptorlarning qo`zg`alishi vestibulyar nerviga o`tib, miya ko`prigidagi po`stloq osti muvozanat markaziga, undan miyachaga va bosh miya yarim sharlari po`stlog`idagi muvozanat markaziga boradi. vestibulyar analizatorni chiniqtirish tadbirlarini yoshlikdan boshlash zarur. bolani beshikdan va belanchakda tebratish, so`ngra velosipedda yurishni mashq qildirish, karuselda aylanish, suvda suzish, yugurish, sakrash, gimnastika mashqlari va sport o`yinlari bilan shug`ullanish, raqsga tushish kabilar bu organni chiniqtiradi. bola tug`ilganidan vestibulyar analizator ishlay boshlaydi. 2 oyligida tebranishni ajratadi. 22 image1.jpeg image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.jpeg image10.png image11.png image12.png image13.svg image14.png image15.png image16.png image17.png image18.png .msftofcresponsive_fill_0070c0 { fill:#0070c0; }$

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "analizatorlarning tuzilishi, funksiyalari va yoshga xos xususiyatlari. analizatorlar gigiyenasi"

analizatorlarning tuzilishi, funksiyalari va yoshga xos xususiyatlari. analizatorlar gigiyenasi. 1. analizatorlar haqida tushuncha 2. eshitish va muvozanat analizatorlarining tuzilishi 3. ko’rish va teri analizatorlarining tuzilishi 4. ta’m va hid bilish analizatorlarining tuzilishi reja analizator - grekcha ἀνάλυσις - analysis so’zidan olingan bo’lib, tahlil qilish, sezish, sezgi kabi ma’nolarni anglatadi. organizm tashqi va ichki muhitdan keladigan turli xil ta’sirotlarni qabul qiladi hamda ularni tahlil etadi. akademik i.p.pavlov tabiri bilan aytganda birinchi va ikkinchi signal sistemasining asosini analizatorlar tashkil etadi. analizatorlar katta yarim sharlar po’stlog’ida joylashgan bo’lib, ularning periferik uchlari retseptorlar deb yuritiladi. ular o’z navbatida ekstro va –intro, p...

This file contains 22 pages in PPTX format (2.3 MB). To download "analizatorlarning tuzilishi, funksiyalari va yoshga xos xususiyatlari. analizatorlar gigiyenasi", click the Telegram button on the left.

Tags: analizatorlarning tuzilishi, fu… PPTX 22 pages Free download Telegram