hujjatlar va ularning tarixi

DOCX 18 pages 31.0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.0 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

hujjatlarning paydo bo'lishi va tarixi reja: 1. hujjatchilik va uning tarixi. 2. hujjatlar turi. 3. hujjatlar tili o‘zbekiston respublikasining “davlat tili haqida”, “lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosini joriy etish to‘g‘risida”gi qonunlari hamda o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 1996-yil 10-sentabrdagi 311-sonli qarori bilan tasdiqlangan davlat dasturi talablaridan kelib chiqib, oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 1996-yil 14-noyabrdagi 267-sonli buyrug‘iga binoan oliy o‘quv yurtlari talabalariga “davlat tilida ish yuritish, hujjatchilik va atamashunoslik” kursi o‘tib kelinmoqda. alisher navoiu nomidagi samarqand davlat unversiteti o‘quv-uslubiy boshqarmasi, uslubiy kengashi tavsiyasiga binoan 2009-2010-o‘uv yilidan e’tiboran barcha fakultetlarning 3-kurs talabalariga “terminologiya va davlat tilida ish yuritish asoslari” fani 20 soatlik amaliy mashg‘ulot tarzida o‘tiladigan bo‘ldi. shuni e’tirof etish lozimki, hanuzgacha mamlakatimiz bo‘yicha oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun mazkue fandan yagona dastur, o‘quv qo‘llanma yoki darslik yaratilganicha yo‘q. to‘g‘ri, bu sohada respublikamizda ma’lum tajribalar to‘plangan. hozirgacha talabalarimiz m.aminov, a.madvaliyev, n.mahkamov va n.mahmudovlarning “ish yuritish” nomli amaliy qo‘llanmasidan (toshkent, o‘zme, 1990, …

2 / 18

yojlar inobatga olinib, yangi alifbo va imlo qoidalari asosida mazkur o‘quv–uslubiy majmua yaratildi. mazkur o‘quv-uslubiy majmua orqali universitetni bitiruvchi talabalar – bo‘lg‘usi mutaxassis-kadrlar o‘z mutaxassisliklariga doir terminlar ustida ishlashni, kundalik ish yuritish jarayonida ko‘plab duch kelinadigan hujjatlar bilan ishlashni o‘rganadilar. oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun mo‘ljallangan mazkur kurs ularga respublikamizda faoliyat ko‘rsatayotgan korxonalar, tashkilotlar va muassasalarda yuritib kelinayotgan ish qog‘ozlari turlari, ularning vazifasi, ularda aks etadigan ma’lumotlar, axborotlar, fikr–mulohazalar, hujjatlarning zaruriy qismlari, ular bilan bog‘liq atamalar to‘g‘risida ma’lum tushunchalar beradi. ma’lumki, respublikamizda 1989-yil 29-oktabrda o‘zbek tiliga davlat tili huquqi berilgan, 1991-yil 31-avgustda esa mamlakatimiz sobiq sho‘rolar hukmronligidan qutilib, mustaqillikka erishgan bo‘lsa-da, bir qator korxonalarda hujjatlar, ish qog‘ozlarini davlat tilida yangi alifbo va imlo qoidalari asosida yuritishga o‘tish biroz qiyinchilik bilan kechmoqda. buning bir qancha sabablari bor, albatt. ulardan biri yangi alifbo va imlo qoidalari asosida davlat tilida ish yuritish bo‘yicha maxsus o‘quv qo‘llanmalari, uslubiy ishlarning kamligi bo‘lsa, ikkinchidan, bu sohada …

3 / 18

dirishnoma yozishi, yo‘l qo‘yilgan xato-kamchiliklar yoki nojo‘ya xatti-harakatlar uchun tushuntirish xati yozishi, bajarilgan ishlar yoki berilgan topshiriqlar yuzasidan, xizmat safari bo‘yicha hisobot yozishi, yetkazilgan moddiy, ma’naviy yoki jismoniy zarar uchun da’vo arizasi yoxud shikoyat xati yozishiga to‘g‘ri keladi. ba’zan mana shunday hujjatlarni o‘rta yoki o‘rta-maxsus ma’lumotli mutaxassisgina emas, balki oliy ma’lumotli malakali mutaxassislar ham to‘g‘ri rasmiylashtira olmaydilar. shunga ko‘ra oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun “davlat tilida ish yuritish, hujjatchilik va atamashunoslik” kursining kiritilishi hamda o‘qitilishi har tomonlama maqsadga muvofiq ish bo‘ldi. shuningdek, bu kurs akademik litsey va kasb–hunar kollejlarida keyingi yillarda o‘tila boshlagan “nutq madaniyati va davlat tilida ish yuritish” fanining mantiqiy davomi sifatida talabalarning bu sohadagi bilimlarini yanada chuqurlashtirish uchun xizmat qiladi. mazkur kurs talabalarga amaliyotda qo‘llanib kelinayotgan hujjatlar, ularning xillari, har bir hujjatda qamrab olinishi lozim bo‘lgan o‘ziga xos dalillar, ma’lumotlar, axborotlar, fikr-mulohazalar, ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy hayotimizga oid, o‘z mutaxassisliklariga doir hamda hujjatlar yuritishga oid atamalar, ularni tanlash va …

4 / 18

chun xizmat qilib kelgan. tarixda bobil shohi hammurapining (mil.av.1792-1750-yy.) va shoh ur-nammuning (mil.av.2112-2094-yy.) qonunlar majmui eng qadimgi va nodir hujjatlar namunasi sifatida mashhurdir. davlatni idora qilish tartib-qoidalari, turli mansab egalarining vazifalari, soliq solish va uni to‘plash tartibi, harbiy yurishlar o‘tkazish, qo‘zg‘olonlarni bostirish qoidalari bayon etilgan turk hoqonlarining “qonunnoma”si, xondamirning “qonuni humoyun”i, ro‘zbexoning “suluk al-muluk” kitobi kabi noyob manbalar ham turkiy xalqlar tarixida hujjatchilik an’analarining qadimgi davrlardan boshlanganligini ko‘rsatadi. qayd etib o‘tilgan tarixiy manbalardan tashqari hoqonliklar, shohliklar, xonliklar, amirlik va bekliklarda yuritilgan farmonlar, bitimlar, arznomalar, yorliq, tilxat, qarznoma va guvohnomalar kabi hujjatlarning turli yozuvlarda tayyorlangan nusxalari, namunalari bizgacha yetib kelgan. davlatning ichki va tashqi siyosatida muhim o‘rin tutuvchi yorliqlar o‘rta asrlarda alohida ahamiyatga ega bo‘lgan. bunga to‘xtamishxonning 1393-yili polyak qiroli yagayloga yo‘llagan yorlig‘i, temur qutlug‘ning 1397-yilda berilgan yorlig‘i, umarshayxning marg‘ilonlik mir sayid ahmadga 1469-yili taqdim etgan yorlig‘i, toshkent hokimi yunusxonning 1797-yil 2-iyunda rusiya podshosiga yuborgan yorliqlari va boshqa shu kabi hujjatlarni …

5 / 18

a vazifalari, vazirlar va boshqa mansabdorlarning toj-u taxt oldida ko‘rsatgan alohida xizmatlarini qay tarzda taqdirlash tartibi va boshqa shu kabilar o‘z ifodasini topgan. bizgacha yetib kelgan manbalar orasida vii asr oxiri va viii asr boshlarida sug‘d podsholigi davriga tegishli 80 ga yaqin noyob (panjakent yaqinidagi mug‘ tog‘ida joylashgan qadimgi qasr xarobalaridan topilgan sug‘dcha) hujjatlar sug‘d davlatida ish yuritishning ahvolidan darak bersa (3, 3-57-b.), 800 ga yaqin hujjatlarni qamrab olgan “vasiqalar to‘plami” 1588-1591-yillarda samarqanddagi tarixiy voqelikni, ijtimoiy-iqtisodiy turmush tarzini yaqqol aks ettiradi (4, 5-125-b.). “sug‘d arxivi”dagi sug‘dcha nikoh guvohnomasi 710-yilning 25-martida yozilgan bo‘lib, unda turk zodagoni uttakinning sug‘d ayoli dug‘dgunchaga uylanishi rasmiylashtirilgan hamda kelin bilan kuyovning vazifa, burch va majburiyatlari bayon etilgan. shuningdek, yer xarid qilish, tegirmonni ijaraga olish, xarajatnoma va o‘zaro yozishmalardan iborat bir qator nodir hujjatlar so‘g‘d podsholigi davrida xalq hayotining qanday bo‘lganligini o‘rganish uchun muhim manba bo‘ladi. “vasiqalar to‘plami”dagi hujjatlarda esa meros mulkni taqsimlash, bolalarni hunar o‘rganish uchun …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hujjatlar va ularning tarixi"

hujjatlarning paydo bo'lishi va tarixi reja: 1. hujjatchilik va uning tarixi. 2. hujjatlar turi. 3. hujjatlar tili o‘zbekiston respublikasining “davlat tili haqida”, “lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosini joriy etish to‘g‘risida”gi qonunlari hamda o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 1996-yil 10-sentabrdagi 311-sonli qarori bilan tasdiqlangan davlat dasturi talablaridan kelib chiqib, oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 1996-yil 14-noyabrdagi 267-sonli buyrug‘iga binoan oliy o‘quv yurtlari talabalariga “davlat tilida ish yuritish, hujjatchilik va atamashunoslik” kursi o‘tib kelinmoqda. alisher navoiu nomidagi samarqand davlat unversiteti o‘quv-uslubiy boshqarmasi, uslubiy kengashi tavsiyasiga binoan 2009-2010-o‘uv yilidan e’tiboran barcha fakultetlarning 3-kurs talaba...

This file contains 18 pages in DOCX format (31.0 KB). To download "hujjatlar va ularning tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: hujjatlar va ularning tarixi DOCX 18 pages Free download Telegram