ma'lumotlar bazasini administratorlash va xavfsizligini ta’minlash

DOC 14 pages 93.5 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 93.5 KB

File type DOC

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

ma’lumotlar bazasini administratorlash va xavfsizligini ta’minlash reja: kirish 1.ma’lumotlar bazalari va banklari haqida tushunchalar. 2. ma’lumotlar bazasini yaratish modellari. 3. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari. xulosa foydalanilgan adabiyotlar ma’lumotlar bazalari va banklari haqida tushunchalar. kompyuterlar asosidagi axborot texnologiyalarining kurinishlaridan biri ma’lumotlar ombori xisoblanadi. oddiy fayllardan farkli ravishda ma’lumotlar ombori kompyuter xotirasida joylashgan axborotlarni izlash va saralashni amalga oshirish imkoniyatiga ega. ma’lumotlar ombori deb,kompyuterning uzok muddatli xotirasida saklanaetgan axborotlar va ular ustida anik bir ishlash usullariga imkon beradigan ma’lumotlar yigindisiga aytiladi. ma’lumotlar omborida turli ma’lumotlar saklanishi mumkin. masalan, poezd, samolet, avtobuslarning xarakatlanish jadvali, dukon eki ombordagi maxsulotlarning mavjudligi xakidagi ma’lumotlar, talaba, ukituvchi va xodimlar xakidagi ma’lumotlar va boshkalar ma’lumotlar omboriga misol bula oladi. ma’lumotlar omborini yaratish va uni ishlatish uchun shaxsiy kompyuterdan foydalanish shart emas. masalan, tabibning kabulxonasidagi bemorlar kartotekasini ma’lumotlar ombori deb xisoblash mumkin (kartotekalar kogozdan eki kartonlardan foydalanib bajarilgan bulishi mumkin). masalan, tabib kompyuterda matn fayllarni yaratishni urganib, bemorlar kartotekalarini …

2 / 14

ud 3000 ma’lumotlar omborlaridan kup kismini xususiy kompyuterlarda yaratilgan. ular omborlarda kanday ma’lumotlarni saklash, axborotni kanday yigish, kanday yangilash va rasmiylashtirish kerakligi masalalarini xal etishgan. ma’lumotlar omborlari xam ular joylashgan davlatlar kabi turli tumandir. ba’zi axborot tizimlari katta emas. masalan, avstraliyadagi "ausinet" tizimi 17 omborga, amerikaning "dialog" tizimi 250 dan ortnk omborga ega. kupchilik tizimlar urtacha ulchamlarga ega. shveytsariyaning "data-star" tizimi 46, garbiy germaniyaning "inka" tizimi 42, fraitsiyaning "kestel" tizimi 45, buyuk britaniyaning "pernamon infolayn" tizimi 35 omborga ega. ma’lumotlar omboridagi axborotlar bir necha usullar bilan tashkil etilishi mumkin. ma’lumotlar omborlarining eng sodda va keng tarkalgan shakli jadval kurinishidir. ma’lumotlar omborining bunday kurinishi relyatsion omborlar deb ataladi. relyatsion omborlar anik sondagi ustunlarga ega bulib,ularning xammasi nomlarga ega buladi. masalan, guruxdagi ukuvchilar xakidagi ba’zi ma’lumotlarni kuyidagicha tasvirlash mumkin: 2-jadval familiyasi ismi buyi (sm) ogirligi (kg) kuzining rangi saidova shaxlo 168 74 jigar rang kodirov dilshod 185 79 kuk xalimova mashraboy 170 …

3 / 14

gan va fundamental fanlar (fizika, matematika, biologiya, kime va x.k.) soxasida faoliyat kursataetgan yirik mutaxassislarning "fanlar ekspertlari ombori" deb nomlanadigan kartotekasini (matnli fayllarda) yaratish mumkin. bunday kartotekalardan foydalanish ancha kulay. fayllar modeli ma’lumotlarining asosiy tuzilmalari (strukturalari)- maydon, ezuv, fayl. ezuv ma’lumotlarini ishlashning asosiy tuzilma birligi tezkor va tashki xotira urtasidagi almashuv birligi xisoblanadi. maydon - ma’lumotlarni tashki etishning oddiy birligi bulib, axborotning aloxida, bulinmas birligi bulishi rekvizitga mos keladi. ezuv - mantikan boglangan rekvizitlarga mos keluvchi maydonlar yigindisidir. ezuvning tuzilishi uz tarkibiga kiruvchi xar bir oddiy ma’lumotga ega maydonlar tarkibi va ketma-ketligi bilan belgilanadi. fayl-aloxida maydonlarda mazmunga ega bulgan bir xil tuzilishdagi kuplab ezuv nusxalaridir. ezuv nusxasi maydonlarning ma’lum mazmunga ega bulgan ezuvlarini aks ettiradi. fayl ezuvi tuzilishi chizikli, ya’ni maydon yagona mazmunga ega va guruxli ma’lumotlar mavjud emas. xar bir ezuv nusxasi, yagona ezuv kaliti bir xil buladi. umumiy xollarda ezuv kalitlari ikki xil kurinishda : dastlabki (birlamchi) va …

4 / 14

yl yaratiladi. u ma’lumotlar fayli kalitining barcha mazmunini tartiblashtirib uzida saklaydi. indeksli faylda xar bir kalit mazmuni uchun ma’lumotlar faylining tegishli ezuviga muljallangan kursatgich buladi. xajmi asosiy fayldan kichik indeksli fayl mavjud bulganda berilgan kalit buyicha kidirilaetgan ezuv tez topiladi. ma’lumotlar faylida ezuv kursatkichi erdamida ushbu ezuvga bevosita yul ochiladi. indeksatsiyalash fakat dastlabki emas, balki ikkilamchi kalit buyicha xam amalga oshirilishi mumkin. fayllar modeli ma’lumotlarini mantikiy tashkil etishni tasvirlash. ma’lumotlarni mantikiy tashkil etishni tasvirlashda xar bir faylga yagona nom beriladi va uning ezuvlari tuzilmasi tasvirlanadi. ezuvlar tuzilmalarini tasvirlash undagi maydonlar va ularning ezuv ichidagi joylashuv tartibini uz ichiga oladi. xar bir maydon uchun kiskartirma kursatkich - fayl nomi ( ezuv ichidagi maydon identifikatori), maydon xajmi, saklanaetgan ma’lumot turi, maydon uzunligi va rakamli ma’lumotlarning anikligi belgilab olinadi. ezuvning yagona dastlabki kaliti vazifasini utovchi maydonlar uchun kalit belgisi kursatiladi. mashinachi abni tasvirlashda faylning tuzilishini dastlabki va ikkilamchi kalitlar kursatgan jadval shaklida tassavur …

5 / 14

dk ik, dk ik, dk ____ ____ ____ ramz ramz sana son ramz son 10 4 8 8 4 6 0 2 zamonaviy mbbtlar fayl tizimlari kamchiliklariga chek kuyish maksadida ishlab chikilgan. mbbtning ishlab chikishda amal kiluvchi kuyidagi printsiplari mavjud: a) ma’lumotlarning mustakilligi; b) universiallik. foydalanuvchining mantikiy tasavvurlarini aks ettirish uchun mbbt kontseptual modelini kullab-kuvvatlashning kuchli vositalariga ega bulish; v) munosabatlik. mbbt dasturiy va apparat ta’minlanishini rivojlantirishda ish kobiliyatini saklab kolish; g) ma’lumotlarning me’erdan ortik emasligi. fayl tizimlaridan farkli ravishda ma’lumotlar bazasi integratsiyalashgan ma’lumotlarning yagona majmuini mujassamlashtirish; d) ma’lumotlarni ximoya kilish. mbbt beruxsat kirishlarda ximoya kilishni ta’minlash; e) ma’lumotlarning yaxlitligi. mbbt ma’lumotlar bazasining foydalanuvchilar tomonidan buzilishining oldini olish; j) bir vaktdagi ishlarni boshkarish. mbbt ma’lumotlar bazasini eppasiga foydalanish rejimidagi nomofikliklarda saklashi zarur. ma’lumotlar bazasining muvofiklashgan xolatlarda ta’minlash uchun foydalanuvchilarning barcha talablari (tranzaktsiyalari) belgilangan tartibda bajarilishi lozim; d) ma’lumotlar mustakilligi eng muxim xususiyat. chunki u ma’lumotlar integratsiyasi, me’erdan ortik bulmaslik, eppasiga …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma'lumotlar bazasini administratorlash va xavfsizligini ta’minlash"

ma’lumotlar bazasini administratorlash va xavfsizligini ta’minlash reja: kirish 1.ma’lumotlar bazalari va banklari haqida tushunchalar. 2. ma’lumotlar bazasini yaratish modellari. 3. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari. xulosa foydalanilgan adabiyotlar ma’lumotlar bazalari va banklari haqida tushunchalar. kompyuterlar asosidagi axborot texnologiyalarining kurinishlaridan biri ma’lumotlar ombori xisoblanadi. oddiy fayllardan farkli ravishda ma’lumotlar ombori kompyuter xotirasida joylashgan axborotlarni izlash va saralashni amalga oshirish imkoniyatiga ega. ma’lumotlar ombori deb,kompyuterning uzok muddatli xotirasida saklanaetgan axborotlar va ular ustida anik bir ishlash usullariga imkon beradigan ma’lumotlar yigindisiga aytiladi. ma’lumotlar omborida turli ma’lumotlar saklanishi mu...

This file contains 14 pages in DOC format (93.5 KB). To download "ma'lumotlar bazasini administratorlash va xavfsizligini ta’minlash", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'lumotlar bazasini administra… DOC 14 pages Free download Telegram