ma'lumotlar bazasi va ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari

DOC 1 page 124.0 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 124.0 KB

File type DOC

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

ma'lumotlar bazasi va ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari ma'lumotlar bazasi va ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari. reja: 1.ma'lumotlar bazasi va uni tashkil qilish tamoyillari. 2.ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari. insonning kundalik mehnat faoliyati tashqi muhit to’g’risidagi axborotlarni qabul qilish va to’plash, turli masalalarni echish uchun zarur bo’lgan ma'lumotlarni aniqlash, qayta ishlash kabi amallarni bajarish bilan bog’liq bo’ladi. shu sababli, ham yuqoridagi amallar majmuasi, ularni tatbiq etish usullarini vositalari axborot tizimlarini (at) yaratish uchun asos bo’lib xizmat qiladi. axborot tizimlarining asosiy maqsadi foydalanuvchilarni tegishli sohaga taaluqli bo’lgan axborot bilan ta'minlashiga qaratilgan. ehmlarning yaratilishi natijasida avtomatlashtirilgan axborot tizimlarini (aat) hosil qilish imkoniyatlari paydo bo’ldi. hozirgi kunda aatning rivojlanishi ikki yo’nalishda olib borilmoqda. birinchi yo’nalish – avtonom fayllar asosida axborot tizimlarini hosil qilish. bunday atning imkoniyat doiralari chegaralangan va oddiy tuzilishiga ega. ular avtonom fayllar to’plamini qayta ishlash hamda hujjatlarni chiqarish amallarini bajaradigan dasturlar majmuasidan tashkil topadi. bunday tizimlar quyidagi kamchiliklarga ega: - ma'lumotlarning takrorlanishi; - …

2 / 1

texnik vositalar hisoblansa, iste'molchi sifatida turli foydalanuvchilarni uch guruhga ajratish mumkin: tizimning ma'muriyati, dasturchilar va oxirgi iste'molchilar. foydalanuvchilarning aat ga murojaati talab asosida amalga oshiriladi. talab-mavsumlashtirilgan xabar bo’lib, unda tegishli ma'lumotlarni qidirish shartlari va ular ustidan bajarilishi lozim bo’lgan vazifalar ko’rsatiladi. talablarni qabul qilish va kiritish, ko’rsatilgan amallarni bajarish, tegishli ma'lumotlarni tayyorlash va hujjat ko’rinishda foydalanuvchiga taqdim qilish har qanday aat ish faoliyatining asosiy bosqichlari hisoblanadi. hozirgi kunda aatlar inson faoliyatining turli sohalarida, masalan, xalq xo’jaligi tarmoqlarini boshqarishda, ilmiy-tadqiqot ishlarini boshqarishda, ma'rif sohasida loyihalashtirishda qo’llanilmoqda. bunda quyidagi ikki usulning biridan foydalaniladi: aatdan avtonom foydalanish. bunda aat boshqa tizim tarkibiga kirmaydi, balki mustaqil faoliyat ko’rsatadi. bunga, masalan, tayyora va temir yo’l chiptalarini sotish tizimlari («sirena», «ekspress»), talab bo’yicha tegishli hujjatlarni tayyorlovchi axborot - qidirish tizimlari va boshqalar misol bo’ladi. aat dan yuqori darajali boshqarish tizimining tarkibiy qismi sifatida foydalanish. bunda hosil qilingan chiquvchi ma'lumotlardan tizimning boshqa elementlari faoliyatida ham qo’llaniladi. bunday …

3 / 1

otlarni ishlashning avtomatlashtirilgan tizimi (miat)ga bo’linadi. amt talab-javob tartibida ishlaydi. bunday tizimda tegishli axborotlar talab bo’yicha qidiriladi va foydalanuvchiga qayta ishlamagan holda beriladi. ikkinchi turdagi tizimda esa topilgan ma'lumotlar tegishli dasturlar yordamida ishlanadi va foydalanuvchiga beriladi. ma'lumotlarni integratsiyalashtirish darajasiga ko’ra aat avtonom va ma'lumotlar bazasidan tashkil topgan turlarga bo’linadi. avtonom fayli tizimlarda (afaat) to’plangan ma'lumotlar o’zaro bog’lanmagan holatda bo’ladi. shu sababli bunday turdagi tizimlar o’rniga ma'lumotlar bazasidan (mb) foydalanilmoqda. taqsimlash darajasiga ko’ra aat elementlari bitta exmda (lokal) va hisoblash tarmog’ida (taqsimlangan) joylashgan turdagi tizimlarga bo’linadi. ma'lumotlar bazasini tashkil qilish tamoyillari. axborotga bo’lgan talablarning turli-tumanligi, masalalar ko’lamining tobora ortib borishi va boshqalar zamonaviy atlari oldiga bir qator talablar qo’ymoqda. bunday talablar jumlasiga quyidagilar kiradi: ma'lumotlarning aniqligi. ma'lumki, ma'lumotlar bazasi tegishli sohaning axborot modelini tashkil qiladi. shu sababli ham mb da saqlanayotgan axborotlar ob'ektlarning holati, xususiyati va ular o’rtasida aloqalarni to’liq va aniq ifodalash lozim. aks holda tashkil qilingan mb xatarli bo’lishi …

4 / 1

tgan axborot va dasturlarni tashqi ta'sirlardan, begona foydalanuvchilardan himoyalashni ta'minlashi lozim. tizimning rivojlanishi. tizim tarkibi doimo yangi elementlar, dasturlar bilan taxminlanishi, axborot massivlari o’zgartirilishi va yangilanib borishi zarur. yuqorida keltirilgan talablarga javob beradigan mb quydagi tamoyillarga asoslangan holda tashkil qilinishi mumkin: ma'lumotlarning integratsiyalashtirish tamoyili. bu tamoyilning mohiyatiga ko’ra o’zaro bog’lanmagan axborotlar yagona ma'lumotlar bazasiga birlashtiriladi. buning natijasida ma'lumotlar foylalanuvchi va uning amaliy dasturlariga axborot massivlari ko’rinishida taqdim etiladi. axborat massivlaridan foydalanilganda kerakli ma'lumotlarni qidirish, qayta ishlash jarayonlarini boshqarish osonlashadi, ma'lumotlarning ortiqchaligi kamayadi, mbni yuritish yengillashadi. ma'lumotlarning yaxlitligi tamoyili. bu tamoyil orqali mbda saqlanayotgan axborotlarning aniqligi ortadi, ya'ni ularning xususiyatlari va tavsifnomalari tegishli soha ob'ektlari to’liq ifodalaniladi. ma'lumotlarning yaxlitligi noto’g’ri axborotni kiritish yoki uning ma'lum bir qismini xotiradan o’chirib tashlash natijasida buzilishi mumkin. shuning uchun ham kiritilayotgan axborotlarni nazorat qilish, saqlanayotgan ma'lumotlarni doimo tekshirish, maxsus tizim yordamida tiklash va boshqa tadbirlar orqali mb ning yaxlitligini taxminlash mumkin. ma'lumotlarning aloqadorligi tamoiyli. bu …

5 / 1

an, avtonom fayllardan iborat bo’lgan aatda ba'zi bir axborotlar takrorlansa, mb da esa ularning takrorlanishi butunlay barham topadi. mbni boshqarishini markazlashtirish tamoyili. bu tamoyilga ko’ra ma'lumotlarni boshqarishning barcha funktsiyalari yagona boshqarish dasturi-ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimi (mbbt)ga beriladi. bu tamoyilga rioya qilish asosida atdan foydalanishning samaradorligi barcha jarayonlar mbbt orqali amalga oshiriladi. ma'lumotlarning ifodalanishini ularni qayta ishlash jarayonlaridan ajratish tamoyili. bu tamoyilga ko’ra, ma'lumotlarning ifodalanishi amaliy dasturlardan tashqarida tayyorlanadi va mb da saqlanadi. bu esa o’z navbatida dasturlash jarayonini yengillashtiradi, dastur uchun zarur bo’lgan holda axborotlarning hajmini kamaytiradi. mbni yuritishni yaxshilaydi va x.k. shunday qilib, yuqorida ko’rib o’tilgan tamoyillar asosida mb ning tarkibi yaratildi, ya'ni at ning mantiqiy, fizik va dasturiy elementlari o’rtasidagi o’zaro bog’lanish ishlab chiqiladi. ma'lumotlar bazasining tarkibi va uni tashkil etish. atning tarkibiy elementlari unga yuklatilgan vazifalar va yechiladigan masalalarning xususiyati orqali aniqlanadi. shunga ko’ra ma'lumotlar bazasining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: -axborotlarni saqlash va himoyalash; -axborotlarni doimo o’zgartirish …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma'lumotlar bazasi va ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari"

ma'lumotlar bazasi va ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari ma'lumotlar bazasi va ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari. reja: 1.ma'lumotlar bazasi va uni tashkil qilish tamoyillari. 2.ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari. insonning kundalik mehnat faoliyati tashqi muhit to’g’risidagi axborotlarni qabul qilish va to’plash, turli masalalarni echish uchun zarur bo’lgan ma'lumotlarni aniqlash, qayta ishlash kabi amallarni bajarish bilan bog’liq bo’ladi. shu sababli, ham yuqoridagi amallar majmuasi, ularni tatbiq etish usullarini vositalari axborot tizimlarini (at) yaratish uchun asos bo’lib xizmat qiladi. axborot tizimlarining asosiy maqsadi foydalanuvchilarni tegishli sohaga taaluqli bo’lgan axborot bilan ta'minlashiga qaratilgan. ehmlarning yaratilishi natijasida avtomatlashtir...

This file contains 1 page in DOC format (124.0 KB). To download "ma'lumotlar bazasi va ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'lumotlar bazasi va ma'lumotl… DOC 1 page Free download Telegram