zoologiya

PPTX 23 pages 125.4 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 125.4 KB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

prezentatsiya powerpoint mavzu: kirish. reja: 1.zoologiya fanlari sistemasi. 2.zoologiyaning rivojlanish tarixi. 3.o’rta osiyo va o’zbekistonda zoologiyaning rivojlanishi zoologiya hayvonlarning tuzilishi,hayot kechirishi,tarqalishi va yashash muhiti bilan munosabatlarini,shuningdek ularning xususiy hamda tarixiy taraqqiyotini o’rganadi. zoologiya sistematika-turlar o’rtasidagi munosabatni morfologiya-hayvonlarning tashqi tuzilishini aantomiya-hayvonlarning ichki tuzilishini embriologiya-hayvonlarning embrional rivojlanishi filogenetika-hayvonot dunyosining evolyutsiyasini ekologiya-hayvonlarning tashqi muhit bilan munosabatini etologiya-hayvonlarning xulq-atvorini solishtirib o’rganadi zoogeografiya-hayvonlarning quruqlik va suvda tarqalish omillarini o’rganadi paleozoologiya-qadimgi geologik davrda yashab,hozir qirilib ketgan hayvonlarni fiziologiya-hayvonlar organizmi funksiyalarini o’rganadi solishtirma va evolyutsion morfologiya-turli sistematik guruhlarga mansub bo’lgan hayvonlarning tuzilishi va ularning tarixiy rivojlanishini o’rganadi zoologiyaning tekshirish ob’ektlari protozoologiya-bir hujayrali hayvonlarni gelmintologiya-parazit chuvalchanglarni entomologiya-hashorotlarni akarologiya-kanalarni ornitologiya-qushlarni teriologiya-sutemizuvchilarni o’rganadi zoologiyaning rivojlanishi 3 davrga bo’linadi zoologiyaning-qadimgi dunyoda rivojlanishi zoologiyaning uyg’onish davrida rivojlanishi zoologiyaning 20-asrda rivojlanishi zoologiyaning qadimgi dunyoda rivojlanishi. hayvonlar haqidagi ilk yozma ma’lumotlar miloddan avval 5-4 asrlarga oid misr, xitoy va yunon adabiyotlarida uchraydi. zoologiyaga oid ilk ilmiy asarlarni miloddan avval 4-asrda yashagan aristotel yaratgan. u …

2 / 23

o’qlilar, hasharotlar, qisqichbaqasimonlar va boshqa guruhlarga ajratdi. zoologiyaning o’yg’onish davrida rivojlanishi. o’yg’onish davrida xristofor kolumb, marko polo, magellan kabi sayyohlarning dengizlar osha sarguzashtlari tufayli noma’lum bo’lgan hayvonlar kashf etildi. ana shu davrda shveystariyalik k.gesnerning 17 jildlik “hayvonlar tarixi” (16-asr) ensiklopedik asari paydo bo’ldi. zoologiyaning rivojlanishida 17 asrda mikroskopning kashf etilishi katta ahamiyatga ega bo’ldi. golland olimi a.levenguk “mikroskop yordamida ochilgan tabiat sirlari” asarida ko’z ilg’amas hayvonlar dunyosini kashf etdi. italiya olimi m.malpigi umurtqali hayvonlarning qon aylanish va ayirish organlari, terisining tuzilishini; angliyalik u.garvey odamning qon aylanish sistemasini tushuntirib berdi. shved olimi k.linney ishlab chiqqan hayvonot olami sistemasi ham zoologiyaning rivojlanishiga katta ta’sir ko’rsatdi. olim o’zining “tabiyyot sistemasi” asarida tur, urug’, tartib, sinf kabi sistematik guruhlarni asoslab berdi. k.linney turni ikki nom, ya’ni urug’ va tur nomi bilan atash (binar nomenklatura) ni taklif etdi: hayvonlarni sutemizuvchilar, qushlar, sudralib yuruvchilar, baliqlar, hasharotlar, chuvalchanglar sinflariga ajratdi. 10 franstuz olimi j.kyuve 19-asr boshlarida hayvonlar …

3 / 23

katta bo’ldi. uning “bigl” kemasidagi sayohatlarga bag’ishlangan “izlanishlar kundaligi” (1839) asarida janubiy amerika va unga yaqin orollardagi kemiruvchilar, qushlar, kaltakesaklar, toshbaqalar va boshqa hayvonlar to’g’risida ilk bor ma’lumot beriladi. ayniqsa ch.darvin rahbarligida tayyorlangan “zoologiya” asari, uning “mo’ylovoyo’qli qisqichbaqasimonlar” monografiyasi, korall orollarining kelib chiqishi to’g’risidagi ta’limoti (1851-54) katta ahamiyatga ega bo’ldi. zoologiyaning 20 asrlarda rivojlanishi. 20 asrning birinchi yarmida quruqlik, dengiz va okeanlar faunasini o’rganish jadal sur’atlar bilan davom etdi. buning natijasida fanga ma’lum bo’lgan turlar soni 2,5 mln. ga etdi (k.linney davrida 4208 tur ma’lum edi); hayvonlarning yangi tipi pogonoforalar, mollyuskalarning tuban tuzilgan vakillaridan neoplina, qadimgi panja qanotli baliq latimeriya kashf etildi; 20 asrda solishtirma anatomik va embriologik tadqiqotlar asosida hayvonlar sistematikasi qayta ishlab chiqildi. agar j.kyuve sistemasida hayvonot dunyosi 4 tipga bo’lingan bo’lsa, hozir tiplar soni 20 dan ortadi. 20 asrning o’rtalaridan boshlab hayvonlar sistematikasini ishlab chiqishda an’anaviy solishtirma anatomik, paleontologik, embriologik va boshqa metodlar bilan bir qatorda biokimyoviy, …

4 / 23

vazifalaridan biri hisoblanadi. bu muammo esa o’z navbatida tur hosil bo’lishi va tur strukturasi masalasi bilan bevosita bog’langan. biostenozlar va ularning barqarorligini o’rganish ham ekologiyaning eng muhim yo’nalishi hisoblanadi. hozirgi davrda zoologiya sohasidagi eng asosiy muammolar hayvonot dunyosi biologik xilma-xilligini hamda endemik, noyob va soni kamayib borayotgan turlarni saqlab qolish va ko’paytirish bilan bog’liq. o’zbekistonda zoologiyaning rivojlanishi. o’zbekistonda ilk zoologik tadqiqotlar 11 asrda yashab o’tgan sharqning buyuk allomalari nomi bilan bog’liq. abu rayxon beruniy 101 hayvon turi va ulardan olinadigan dori-darmonlar to’g’risida yozib qoldirgan. uning “hindiston” asarida bu o’lka hayvonlari to’g’risida ma’lumot beriladi. abu ali ibn sinoning “kitob ash-shifo” asarida odam parazit gelmintlari to’g’risida yozilgan. bu asardagi ayrim gelmintlar (qovoqsimon qurt, mitti qurt) nomi hozirgi sistematikada ham saqlanib qolgan. o’rta osiyo, jumladan o’zbekiston hayvonot dunyosini o’rganish bo’yicha maxsus ilmiy tadqiqotlar 19 asrning ikkinchi yarmidan boshlandi. rus olimi n.a.severstov ilk bor orol dengizi, ustyurt, qizilqum, sirdaryo, pomir, tyanshan hayvonlarini; a.p.fedchenko oloy …

5 / 23

’rta osiyoda bezgak kasalligi va rishta batamom tugatildi. zoologiyay sohasida tadqiqotlar 1920 yilda turkiston davlat universiteti (hozirgi o’zbekiston milliy universiteti) tashkil etilgandan so’ng ayniqsa keng miqyosda olib borila boshladi. a.l.brodskiy bir hujayrali hayvonlarni o’rganib, qizilqum quduqlarida uchraydigan foraminiferalar qizilqum o’rnida mavjud bo’lgan qadimgi dengiz faunasi qoldig’i nishonasi ekanligini ko’rsatdi. d.n.kashkarov ekologik tekshirishlarni boshlab berdi va bu sohada birinchi darslik yaratdi. t.z.zohidov qizilqum hayvonlarini o’rgandi va 4 tomlik “zoologiya ensiklopediyasi”ni yozdi. v.v.yaxontov hasharotlarni o’rganib, bu sohada bir necha yirik qo’llanmalar yaratdi. a.m.muxammadiev suv hayvonlarini o’rgandi va umurtqasizlar zoologiyasidan o’zbek tilidagi dastlabki o’quv qo’llanmasini yaratdi s.n.alimuxamedov va r.o.olimjonov zararkunanda hasharotlarni o’rganish va ularga qarshi kurash choralarini ishlab chiqish borasida bir qancha muhim tadqiqotlarni amalga oshirishdi. qishloq xo’jaligi ekinlari parazit nematodalarini o’rganishda va ularga qarshi kurash tadbirlarini ishlab chiqishda a.t.to’laganov va uning shogirdlarining xizmatlari katta bo’ldi. xonaki va yovvoyi hayvonlar gelmintlarini o’rganish borasida tadqiqotlar j.a.azimov, m.a.sultanov, i.x.ergashev nomi bilan bog’liq. o’zbekistonda ekologik parazitologiya …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zoologiya"

prezentatsiya powerpoint mavzu: kirish. reja: 1.zoologiya fanlari sistemasi. 2.zoologiyaning rivojlanish tarixi. 3.o’rta osiyo va o’zbekistonda zoologiyaning rivojlanishi zoologiya hayvonlarning tuzilishi,hayot kechirishi,tarqalishi va yashash muhiti bilan munosabatlarini,shuningdek ularning xususiy hamda tarixiy taraqqiyotini o’rganadi. zoologiya sistematika-turlar o’rtasidagi munosabatni morfologiya-hayvonlarning tashqi tuzilishini aantomiya-hayvonlarning ichki tuzilishini embriologiya-hayvonlarning embrional rivojlanishi filogenetika-hayvonot dunyosining evolyutsiyasini ekologiya-hayvonlarning tashqi muhit bilan munosabatini etologiya-hayvonlarning xulq-atvorini solishtirib o’rganadi zoogeografiya-hayvonlarning quruqlik va suvda tarqalish omillarini o’rganadi paleozoologiya-qadimgi geol...

This file contains 23 pages in PPTX format (125.4 KB). To download "zoologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: zoologiya PPTX 23 pages Free download Telegram