organik olamdagi moslanishlar – evolutsiya natijasi

PPTX 27 pages 978.5 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 978.5 KB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

mavzu:organik olamdagi moslanishlar – evolutsiya natijasi mavzu:organik olamdagi moslanishlar – evolutsiya natijasi moslanish bu – organizmlarning ichki va tashqi tuzilishi, organlar funksiyasi, xulq-atvori va hayot tarzining muayyan yashash muhiti sharoitiga mos kelishidir. barcha tirik organizmlarda mavjud bo‘lgan o‘ziga xos moslanish belgilari ularning o‘zi yashab turgan muhitda yashab qolishi, yashash uchun kurashda g‘olib chiqishi, normal nasl qoldirib o‘z belgilarini kelgusi avlodlariga uzatishlari uchun imkon tug‘diradi. moslanish organizmlarning yashovchanligi, raqobatchanligi va normal nasl qoldirishi bilan uzviy aloqadordir. morfologik moslanishlar. tashqi muhit omillari ta’siri natijasida orga nizm lar tana tuzilishida shu muhitga mos xususiyatlar paydo bo‘ladi. masalan, qushlarda tana shakli havo muhitida, baliqlarning tana shakli suv muhitida yashashga yordam beradi. hayvonlardagi morfologik moslanishlarga himoya rangi, maskirovka, mimikriya, ogohlantiruvchi rang, chalg‘ituvchi rang misol bo‘ladi. himoya rangi. ko‘pchilik hollarda hayvonlarning tashqi rangi o‘zi yasha yot gan muhit rangiga mos bo‘lgani uchun ko‘zga kam tashlanadi (99-rasm). odatda cho‘lda yashaydigan toshbaqa, kaltakesak, ilonlar qum rangida, shimoliy o‘lka …

2 / 27

akli suv o‘sim liklarining kurtaklariga o‘xshash bo‘ladi. malayada tarqalgan kallima kapalagining qanotlari shakli, naqsh va tomirlari bargga o‘xshash bo‘ladi. ogohlantiruvchi rang.ba’zi hayvon lar ning tashqi ko‘rinishi rang-barang bo‘lib, ko‘zga yaqqol tashlanadi. tillaqo‘ng‘iz, tugmachaqo‘ng‘iz, qovo g‘ari, tukli ari, ko‘pgina kapalaklar, «do‘st-dushman» ko‘ zi ga yaqqol tashla nib, o‘z ranglari bilan ularni «ogohlantiradilar». odatda bunday ogoh lanti ruvchi rangga ega hay vonlar ning dushmanlardan himoya qiladigan qo‘shim cha vositalari mavjud. ularning xususiy himoya vositalariga tanada ishlab chiqarila digan qo‘lansa hidlar, zaharli suyuqliklar, tananing tuklar bilan qoplanganligi, nayzalar va hokazolar kiradi. masalan, xonqizi qo‘ng‘izi zaharli suyuqlik ajratgani uchun qushlar ularni cho‘qimaydilar. mimikriya.ba’zi hollarda dushmanlari tomonidan ko‘p qiriladigan hayvon -lar tanasining rangi, shakli bilan «ogohlantiruvchi rangli» organizmlarga taqlid qiladi. kushandalari tomonidan ko‘p qiriladigan himoyasiz hayvonlarning «ogohlantiruvchi rangli» kam qiriladigan organizmlarga taqlid qilishi mimikriya hodisasi deb ataladi. ba’zi bir pashshalarning va ayrim kapalak turlarining rang jihatdan arilarga, suvaraklarning tugmachaqo‘ng‘izlarga o‘xshashligi, zaharsiz ilonlarning zaharli ilonlar rangida …

3 / 27

ng. bunday hayvon tanasi dog‘lar va olachipor yo‘llar bilan qoplangan bo‘ladi. bu dog‘lar, olachipor yo‘llar dushmanning diqqate’tiborini chalg‘itadi. zebra, jirafalar terisining rangini bunga misol qilib ko‘rsatish mumkin. fiziologik moslanishlar.ushbu moslanish tana temperaturasi, qonda tuz va qand konsentratsiyasining turg‘un holda saqlanishiga qaratilgan. organizmlar shaxsiy hayotining turli bosqichlarida atrof-muhitdagi tuz, namlik, haroratning o‘zgarishlariga nisbatan o‘z turg‘unligini saqlaydi. masalan, o‘simliklar qishki tinim davridan normal o‘tishi uchun ular hujayrasida suv miqdori kamayib, erigan moddalar konsentratsiyasi ortadi. uzoq vaqt suv ostida bo‘ladigan tulenlar qonida kislorodni bog‘lab olishda gemoglobindan tashqari mioglobin nisbatan ko‘proq ishtirok etadi. sahro hayvonlari tanasida ko‘plab yog‘ moddalarining to‘planishi fi ziologik moslanishga misol bo‘ladi. etologik moslanishlar. bu moslanish turi hayvonlarning xattiharakatlarida namoyon bo‘ladi. o‘ziga xos harakatlar orqali hayvonlar dushmanlaridan himoyalanadi, oziqa topadi va zaxiralaydi, yil mavsumlariga moslashadi, juft tanlaydi va ko‘payadi, naslini himoya qiladi. hayvonlar dushmandan saqlanish uchun yashirinadi yoki qo‘rqituvchi xatti-harakatlarni amalga oshiradi. nasl uchun g‘amxo‘rlik qilish turning yashab qolishida katta ahamiyatga …

4 / 27

ligiga o‘simliklar turlicha moslashgan bo‘ladi. bir xil o‘simliklarning bargi ustki tomondan mum qavat (fi kus), ikkinchi xillarda qalin tuklar (sigirquyruq) bilan qoplangan. saksovulda barglar kichik «tangacha»larga aylangan. yantoqning barglari mayda va qattiq, ko‘pgina shoxchalari tikan shaklida. kaktus, aloy, agavalar sersuv o‘simliklar hisoblanadi. ba’zi o‘simliklarning vegetatsiya davri juda qisqa, masalan, ayiqtovon, yaltirbosh erta bahorda o‘sib, rivojlanib, urug‘ berishga ulguradi. o‘simliklarda meva va urug‘larning tarqalishiga nisbatan ham bir qancha moslanishlarni ko‘rish mumkin. shamol yordamida tarqaladigan qayin, qayrag‘och, aylant, zarang meva va urug‘larida qanotsimon o‘simtalar, g‘o‘za chigitida tuklar bo‘ladi. ittikanak, sariqchoy, qariqiz, qo‘yti kan mevalarida ilgak, tikan, tuklar bo‘lib, ular hayvonlarning juniga, qushlarning patiga, odamlarning kiyimiga yopishishi orqali uzoq masofalarga tarqaladi . etdor, sersuv danakli va danaksiz mevalar qushlar va boshqa hayvonlar tomonidan yeyilib, hazm bo‘lmagan urug‘lar axlat orqali tashqariga chiqarib tashlanadi. moslanishlarning kelib chiqishi. darvin tashqi muhitning muayyan sharoitida organizm lardagi murakkab va turli-tuman moslanishlar qanday paydo bo‘lganligini ilmiy asosda tu shuntirib …

5 / 27

glar bilan qoplana bordi. ma’lumki, muhit omillarining o‘zgarishi u yerda yashayotgan organizmlarga ta’sir etmay qolmaydi. shunga ko‘ra qishloq joylarda mutatsio o‘zgaruvchanlik natijasida qoramtir kapalaklar paydo bo‘lsa, ular tezda hasharotxo‘r qushlar tomonidan yeb bitirilgan. organizmdagi moslanishlarning nisbiyligi. vazifa mavzuni o’qib-o’rganib,berilgan savollarga javob yozish,jadvalni to’ldirish image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "organik olamdagi moslanishlar – evolutsiya natijasi"

mavzu:organik olamdagi moslanishlar – evolutsiya natijasi mavzu:organik olamdagi moslanishlar – evolutsiya natijasi moslanish bu – organizmlarning ichki va tashqi tuzilishi, organlar funksiyasi, xulq-atvori va hayot tarzining muayyan yashash muhiti sharoitiga mos kelishidir. barcha tirik organizmlarda mavjud bo‘lgan o‘ziga xos moslanish belgilari ularning o‘zi yashab turgan muhitda yashab qolishi, yashash uchun kurashda g‘olib chiqishi, normal nasl qoldirib o‘z belgilarini kelgusi avlodlariga uzatishlari uchun imkon tug‘diradi. moslanish organizmlarning yashovchanligi, raqobatchanligi va normal nasl qoldirishi bilan uzviy aloqadordir. morfologik moslanishlar. tashqi muhit omillari ta’siri natijasida orga nizm lar tana tuzilishida shu muhitga mos xususiyatlar paydo bo‘ladi. masalan, qushlar...

This file contains 27 pages in PPTX format (978.5 KB). To download "organik olamdagi moslanishlar – evolutsiya natijasi", click the Telegram button on the left.

Tags: organik olamdagi moslanishlar –… PPTX 27 pages Free download Telegram