yozuv

PPT 19 pages 1.5 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPT

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

slayd 1 til va yozuv reja 1. yozuvning paydo bo`lishi uchun turtki bo`lgan omillar. 2. shakldan harfga o`tish uchun zaruriyat. 3. yozuv va uning tarixi haqida * kishilik jamiyati o`z tarixining ko`proq qismini yozuvsiz o`tkazgan. u yozuvga etib kelguncha uzoq yo`lni bosib o`tgan va nutqni yozib olish uchun bir necha ming yil ilgarigina belgilar qo`llanila boshlagan. bu qariyb olti ming yil ilgari, eramizdan oldingi to`rtinchi ming yillikda sodir bo`lgan, deb hisoblaniladi. biroq 1901 yili transilvaniyada, terteriya posyolkasi (ruminiya) yaqinida arxeologlar juda ham ko`p sirli rasm-belgilar chizilgan uchta sopol taxtacha topishdi. bular deyarli etti ming yillik o`tmishga ega yozma yodgorliklar edi. odamning tajribasi va bilimi orta borgan sari unda bilganlarini yodda tutish va boshqalarga berish zarurati tug`ildi. zamonaviy til bilan aytganda, axborotni saqlash va uzatish problemasi kelib chiqdi. bevosita aloqa bog`lash yo`li bilan buni amalga oshirish qiyin emas edi, biroq bu holda inson xotirasining mukammal emasligi tufayli ko`p axborotlar esdan chiqib …

2 / 19

r. qadimgi xalqlarda vaqt hisobi ham ko`pincha tutunlar bilan olib borilgan. eramizdan oldingi v asrda yashagan qadimgi yunon mashhur tarixchisi gerodot hikoya qilgan doro kalendari bunga misol bo`la oladi. gerodotning ta`kidlashicha, eron shohi doro i skifiyaga yurish qilganida dunay daryosiga maxsus qurilgan ko`prikdan o`tgan. ko`prikni saqlash, qo`riqlash uchun doro o`z ittifoqchisi bo`lmish ioniyaliklarni qoldirgan. ularga oltmish tugunli kamar berib, bunday degan: «...bu kamarni olinglar: endi gapimga quloq solinglar: mening skiflarga qarshi chiqqanimni ko`rishingiz bilanoq, shu vaqtdan boshlab har kuni bitta tugunni echaveringlar. agar tugunlar bilan ko`rsatilgandagi kunlar tugasa-yu men shu vaqt ichida qaytmasam, o`z vatanlaringizga jo`nayveringlar. hozircha ko`prikni qo`riqlanglar va uni mumkin qadar but saqlashga harakat qilinglar. bu bilan menga katta yordam ko`rsatgan bo`lasizlar». tugunlardan iborat kalendardan sibir, gvineya, polineziya, sharqiy afrika xalqlari ham foydalangan. xvii asr oxirida muhim siyosiy hujjat hisoblangan vampum ham bizga ma`lum. penna vampumi deb ataluvchi, o`rtasiga ikkita qora shakl (kishi shakli) tushirilgan bu oq kamarni …

3 / 19

ni, binafsharang - xavf-xatafni yoki dushmanlikni, qizil rang - urushni, oq rang - tinchlikni, sariq rang - oltinni, yashil rang - don-dunni bildirgan. hindlar turli ranglarni va tugunlarni turlicha qo`shib ishlatib har xil xabarlarni bildirish imkoniyatiga ega bo`lganlar. ba`zi olimlar, kipuga qonunlar majmui, xronikalar, xatto she`rlar yozilgan bo`lishi mumkin, degan fikrni aytmokdalar. boshqa olimlar esa murakkab yozuvlarni tugunlar va rangba-rang tizimcha yordamida amalga oshirish mumkin emas demoqdalar. penna kamari (maktub) hindlarda har bir rang muayyan ma`noni: qora rang - baxtsizlikni, o`limni, binafsharang - xavf-xatafni yoki dushmanlikni, qizil rang - urushni, oq rang - tinchlikni, sariq rang - oltinni, yashil rang - don-dunni bildirgan. hindlar turli ranglarni va tugunlarni turlicha qo`shib ishlatib har xil xabarlarni bildirish imkoniyatiga ega bo`lganlar. ba`zi olimlar, kipuga qonunlar majmui, xronikalar, xatto she`rlar yozilgan bo`lishi mumkin, degan fikrni aytmokdalar. boshqa olimlar esa murakkab yozuvlarni tugunlar va rangba-rang tizimcha yordamida amalga oshirish mumkin emas demoqdalar. hozirgi vaqtda ham …

4 / 19

g faoliyatini abadiylashtirish zarur edi. tadqiqotchilarning fikricha, piktografik yozuv neolit davrida, tarqoq urug`dosh guruhlar qabilaga birlasha boshlagan vaqtda uzil-kesil shakllangan. piktografik belgilar hozirda ham keng qo`llaniladi. magazin va ustaxonalarning viveskalaridagi mollar tasviri, ko`cha harakatini tartibga solib turuvchi belgilar, zaharli moddalar solingan idishlar devoridagi bosh suyagi, chalishtirilgan suyaklar tasviri va yo`nalishni ko`rsatuvchi qo`l yoki strelkalar rasmi va hokazo shular jumlasidandir. masalan, shimoliy osetiyada marhumning fazilatlari yoki iste`dodini bildiruvchi piktografik belgi chizish odati saqlanib qolgan: mohir chavandozning qabr toshida - ot yoki egar, olimning qabr toshida - kitob, mohir tikuvchi qabr toshida esa tikuv mashinasi tasvirlanadi. tadqiqotchilar piktografiyani fikrni yozuv bilan ifodalashning dastlabki usuli deb hisoblaydilar. piktografiya yaqqolligi tufayli hammabop bo`lgan-u, biroq ma`no, mazmunni ixtiyoriy sharhlashga yo`l qo`ygan. rasm fikrni aniq ifodalashga imkon beradigan,ko`p joyni egallaydigan vosita bo`lganligidan mavhum tushunchalarni rasm yordamida anglatish juda qiyin edi. bir xildagi buyumning tasviri turli piktogrammalarda turlicha chiqqanligi, harakatlar, voqealar ham har xil tasvirlanganligi sababli bayon …

5 / 19

omi bilan atalgan, buyum tasvirlovchi bo`lib qolgan. yozuv bitiladigan material belgi-rasmlarning shakliga jiddiy ta`sir ko`rsatgan. masalan, old osiyoda to`g`ri burchakli yoki cho`zinchoq doira shaklidagi sopol taxtachalarga belgilar chizilgan. loyning qovushqoqligi taxtachalarga aylana chiziqlar chizishni qiyinlashtirgan, shuning uchun pona shaklidagi belgilar - mixxat ishlab chiqilgan. misrda asosiy yozuv materiali sifatida papirusdan foydalanilgan; papirus - xat yozish uchun maxsus tayyorlangan birinchi materialdir. misr yozuvlari tasviriyligi bilan ajralib turadi. xususan toshga o`yib yozilgan xatlar ko`zga yaqqol tashlanadi. ular ko`pincha naqsh bilan mohirona uyg`unlashtirilgan. yozma yodgorliklarning but holda saqlanishi ham uning qanday materialga bitilganiga bog`liq bo`lgan. tez yirtiladigan, uvalanadigan, mo`rt materialga bitilgan xatlar yo`q bo`lib ketgan, pishiq, mustahkam asosga bitilgan yozuvlar esa zamonamizgacha saklanib qolgan. uzoq o`tmish sadolarini bizga ayni shu yozuvlar etkazmoqda. eron podshohi doro i ning toshga o`yib yozilgan quyidagi dabdabali ogohlantirishi shunday yozuvlardan biridir: «doro, shahonshoh deydi: sen, kelgusida mening buyrug`im bilan qoyaga o`yilgan mana shu yozuvni yoki ana shu tasvirlarni …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yozuv"

slayd 1 til va yozuv reja 1. yozuvning paydo bo`lishi uchun turtki bo`lgan omillar. 2. shakldan harfga o`tish uchun zaruriyat. 3. yozuv va uning tarixi haqida * kishilik jamiyati o`z tarixining ko`proq qismini yozuvsiz o`tkazgan. u yozuvga etib kelguncha uzoq yo`lni bosib o`tgan va nutqni yozib olish uchun bir necha ming yil ilgarigina belgilar qo`llanila boshlagan. bu qariyb olti ming yil ilgari, eramizdan oldingi to`rtinchi ming yillikda sodir bo`lgan, deb hisoblaniladi. biroq 1901 yili transilvaniyada, terteriya posyolkasi (ruminiya) yaqinida arxeologlar juda ham ko`p sirli rasm-belgilar chizilgan uchta sopol taxtacha topishdi. bular deyarli etti ming yillik o`tmishga ega yozma yodgorliklar edi. odamning tajribasi va bilimi orta borgan sari unda bilganlarini yodda tutish va boshqalarga ...

This file contains 19 pages in PPT format (1.5 MB). To download "yozuv", click the Telegram button on the left.

Tags: yozuv PPT 19 pages Free download Telegram