surxondaryo viloyati tarixiy toponimikasi

PPTX 22 pages 667.3 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 667.3 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi renessans ta‘lim universiteti tarix fakulteti tarix 35-23 guruh taqdimot mavzu: surxondaryo viloyati tarixiy toponimikasi tayyorladi: ibrohimova sevinch 01 surxondaryo toponimiyasining tarixiy manbalari 02 toponimlarning shakllanish davrlari va etimologiyasi 03 surxondaryo toponimiyasining madaniy-tarixiy ahamiyati reja: surxondaryo toponimikasining ahamiyati va oʻrganilish tarixi toponimikaning ahamiyati surxondaryoning etnik tarkibi, migratsiya jarayonlari va hududning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish bosqichlarini aniqlashda katta rol oʻynaydi, bu 10 dan ortiq qadimiy madaniyatlarni ochib beradi. surxondaryo toponimikasining oʻrganilishi 20-asrning oʻrtalarida boshlangan boʻlib, a.n.kononov va b.x.karmishevalarning tadqiqotlari muhim ahamiyatga ega, ular mintaqa tarixini yoritishda asos bo'lgan. surxondaryo toponimikasi 1400 dan ortiq geografik nomlarni oʻz ichiga oladi, ularning etimologiyasi mahalliy dialektlar, qadimiy turkiy tillar va fors tiliga borib taqaladi, bu esa lingvistik tahlil uchun boy material beradi. qadimgi davr surxondaryo toponimlari (miloddan avvalgi) miloddan avvalgi vi-iv asrlarda surxondaryo hududi baqtriya tarkibiga kirgan. 'baqtriya' toponimi sanskritcha 'baktra', ya'ni 'davlat' ma'nosini anglatadi. aleksandr makedonskiy yurishlari …

2 / 22

sosida shakllangan chaganiyon, hisorak, shuman kabi oʻrta asr toponimlari rivojlanib, mahalliy xususiyatlarni aks ettiradi. ix-xii asrlarda termiz atrofida arab istilolari taʼsirida “madinat-ut-termiz” (termiz shahri) kabi yangi toponimlar paydo boʻlib, shaharsozlik va madaniy oʻzgarishlarni koʻrsatadi. islom davri toponimikasining oʻziga xos xususiyatlari islom davri toponimikasida vii-viii asrlarda arab istilolari natijasida yangi diniy va madaniy ta'sirlar bilan bog'liq "rabot", "masjid" kabi atamalar keng qo'llanila boshlandi. ix-xii asrlarda, ayniqsa somoniylar davrida, ilm-fan va madaniyatning yuksalishi tufayli "madrasa", "kitobxona" kabi o'quv va ma'rifiy joylar bilan bog'liq toponimlar paydo bo'ldi. xiii-xiv asrlarda mo'g'ullar istilosidan so'ng, "qishloq", "o'rda" kabi harbiy-siyosiy va ijtimoiy tuzilmalarni ifodalovchi toponimlar shakllandi, hududiy o'zgarishlar natijasida. surxondaryo toponimlarida turkiy tillarning izlari ayrim toponimlarda 'tepa', 'jar', 'soy' kabi turkiy soʻzlar uchraydi, ular geografik ob’ektlarni aniq tasvirlaydi. ularning yoshi 500 yildan oshadi va hududning tabiiy xususiyatlarini aks ettiradi. surxondaryo toponimlarida qipchoq lahjalariga xos boʻlgan '-ovut' qoʻshimchasi keng tarqalgan, masalan, qizilovut. bu qoʻshimcha xi-xiii asrlarda oʻgʻuz-qipchoq qabilalari …

3 / 22

robod va denovdagi xisorzamin hududlari misol bo'la oladi. ko'plab surxondaryo toponimlari fors-tojik tillaridan o'zlashgan geografik atamalarni o'z ichiga oladi. "darband" (yopiq darvoza), "hisor" (qal'a) kabi so'zlar hududning tarixiy ahamiyatini aks ettiradi, bu nomlar 10-12-asrlarda shakllangan. surxondaryo daryo va suv havzalari nomlarining kelib chiqishi surxondaryo nomining etimologiyasi qadimgi so'g'd tilidan kelib chiqqan bo'lib, "surxob" (qizil suv) degan ma'noni anglatadi, bu daryoning loyqa oqimiga ishoradir, 10-12 asrlarda shakllangan. jayhun (amudaryo) nomi qadim zamonlardan beri ma'lum bo'lib, avestoda "vaxshu" sifatida tilga olingan. yunon manbalarida esa "oks" deb atalgan, bu nomlar 2500 yildan ortiq tarixga ega. ko'hitangdaryo nomining kelib chiqishi tog' tizmasi bilan bog'liq. "ko'hi" (tog') va "tang" (tor joy), ya'ni "tor joydagi tog' daryosi" ma'nosini anglatadi, bu atama asrlar davomida shakllangan. surxondaryo qishloq va shaharlarining etimologiyasi boysun shahrining nomi turkiy "boy" (boy) va "sun" (vodiy) soʻzlaridan tashkil topgan boʻlib, hududdagi unumdorlik va resurslarga ishora qilib, taxminan 10-12 asrlarda shakllangan. termiz shahri nomi qadimgi …

4 / 22

tizimlarining rivojlanishi bilan bogʻliq. termiz atrofidagi hududlarda arab istilosidan keyin paydo boʻlgan 30 dan ortiq toponimlar islom dini va arab madaniyati bilan bogʻliq; ularning maʼnolari va shakllari vaqt oʻtishi bilan mahalliy tillar taʼsirida oʻzgargan. surxondaryo toponimikasini saqlash va oʻrganish istiqbollari surxondaryo toponimikasini saqlash uchun 2024-2030 yillarga moʻljallangan davlat dasturini ishlab chiqish, mahalliy aholining tarixiy xotirasini tiklashga yordam beradi. maktabgacha taʼlim muassasalaridan boshlab, toponimika boʻyicha oʻquv dasturlarini joriy etish, yosh avlodda mintaqa tarixiga qiziqishni uygʻotishga yordam beradi. toponimika sohasida ilmiy tadqiqotlarni rivojlantirish, xususan, surxondaryo mintaqasidagi 500 dan ortiq tarixiy joy nomlarini oʻrganish va ularning etimologiyasini aniqlash muhim. e'tiboringiz uchun rahmat image4.png image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg

5 / 22

surxondaryo viloyati tarixiy toponimikasi - Page 5

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "surxondaryo viloyati tarixiy toponimikasi"

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi renessans ta‘lim universiteti tarix fakulteti tarix 35-23 guruh taqdimot mavzu: surxondaryo viloyati tarixiy toponimikasi tayyorladi: ibrohimova sevinch 01 surxondaryo toponimiyasining tarixiy manbalari 02 toponimlarning shakllanish davrlari va etimologiyasi 03 surxondaryo toponimiyasining madaniy-tarixiy ahamiyati reja: surxondaryo toponimikasining ahamiyati va oʻrganilish tarixi toponimikaning ahamiyati surxondaryoning etnik tarkibi, migratsiya jarayonlari va hududning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish bosqichlarini aniqlashda katta rol oʻynaydi, bu 10 dan ortiq qadimiy madaniyatlarni ochib beradi. surxondaryo toponimikasining oʻrganilishi 20-asrning oʻrtalarida boshlangan boʻlib, a.n.kononov va b....

This file contains 22 pages in PPTX format (667.3 KB). To download "surxondaryo viloyati tarixiy toponimikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: surxondaryo viloyati tarixiy to… PPTX 22 pages Free download Telegram