ix-xii asrlarda oʻrta osiyoda madaniy uygʻonish: tarixiy sharh

PPTX 22 pages 670.1 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 670.1 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

powerpoint presentation ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida roʻy bergan madaniy uygʻonish(renessans) buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qoʻshgan hissasi abdullayev abdurahmon 01 ix-xii asrlarda oʻrta osiyoda madaniy uygʻonish: tarixiy sharh 02 buyuk allomalarning ilmiy merosi va kashfiyotlari 03 jahon sivilizatsiyasiga qoʻshilgan ulkan hissa: ta’siri va ahamiyati reja: kirish: ix-xii asrlarda madaniy uygʻonishning ahamiyati ushbu davr klassik yunon matnlarining arab tiliga tarjima qilinishi bilan ajralib turadi, bu esa yevropa uyg'onish davriga katta ta'sir ko'rsatdi va ilmiy merosni saqlab qoldi. ix-xii asrlarda islom olamida yuzaga kelgan ilmiy yuksalish, matematika, astronomiya va tibbiyot kabi sohalarda fundamental o'zgarishlarga olib keldi. bag'dod, buxoro va samarqand kabi shaharlar ilm-fan markazlariga aylanib, turli madaniyat vakillarini birlashtirdi va intellektual muhitni yaratdi. ilk islom uyg'onish davri: tarixiy va ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlar viii-ix asrlarda abbosiylar xalifaligi markazlashuvi zaiflashishi, mahalliy sulolalar (tohiriylar, somoniylar)ning yuksalishiga olib keldi, bu esa madaniy rivojlanish uchun iqtisodiy asos yaratdi. ijtimoiy-iqtisodiy yuksalish shaharlarning (bagʻdod, buxoro, samarqand) rivojlanishiga turtki boʻldi, hunarmandchilik, savdo-sotiqning …

2 / 22

tibbiyotda 'tib qonunlari' nomli fundamental asarini yaratdi. unda kasalliklarni davolash usullari, farmakologiya va anatomiya haqida batafsil ma'lumotlar jamlangan, bu tibbiyotda muhim ahamiyatga ega. al-xorazmiy: algebra fanining asoschisi al-xorazmiyning «al-jabr val-muqobala» asari algebra faniga asos soldi. unda chiziqli va kvadrat tenglamalarni yechishning aniq qoidalari, jumladan, x = 5 kabi oddiy va murakkab formulalar ishlab chiqilgan. al-xorazmiy nafaqat algebra asoschisi, balki algoritm tushunchasini ham fanga kiritdi. algoritm - bu muammoni bosqichma-bosqich hal qilish usuli boʻlib, hozirda dasturlashda keng qoʻllaniladi. uning astronomiya va geodeziya sohasidagi ishlari ham muhim. u zich jadvalini tuzdi va yerning aylanasi uzunligini aniq hisoblash uchun katta loyihada qatnashdi, bunda 360 graduslik doira qo'llanilgan. ahmad al-farg'oniy: astronomiya va geografiya sohasidagi kashfiyotlar uning 'astronomiya elementlari' asari yevropada xii asrda lotin tiliga tarjima qilingan va astronomiya bilimlarining asosiy manbai sifatida xizmat qilgan. ahmad al-farg'oniy yerning diametrini 6287,71 kilometr deb hisoblagan, bu zamonaviy o'lchovlarga yaqin bo'lib, uning aniqlik darajasidan dalolat beradi. farg'oniy quyosh …

3 / 22

yhon beruniy: ensiklopediya olim va madaniyatshunos beruniyning "hindiston" asari 1030-yilda yakunlangan boʻlib, unda hindiston madaniyati, dini, urf-odatlari va ilmiy yutuqlari haqida batafsil maʼlumot berilgan, bu esa qimmatli etnografik manba hisoblanadi. beruniyning geodeziya sohasidagi yutuqlari, xususan, yer radiusini oʻlchash usullari va geografik koordinatalarni aniqlash boʻyicha ishlari, xi asrda fanga katta hissa boʻlib, astronomiya va geografiya rivojiga turtki berdi. beruniy turli sohalarda 150 dan ortiq asar yaratgan. uning "qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar" asari turli xalqlar tarixi, kalendarlari va bayramlari haqida maʼlumot beradi, bu madaniyatshunoslik uchun muhimdir. adabiyot va she'riyat: buyuk mutafakkirlar ijodi yusuf xos hojibning “qutadgʻu bilig” asari 11-asr turkiy adabiyotining muhim namunasi boʻlib, unda ideal davlat boshqaruvi, axloqiy me’yorlar, va 6520 baytda bilimdonlik haqida soʻz boradi. alisher navoiyning “xamsa”si 15-asr oʻzbek adabiyotining choʻqqisi boʻlib, beshta doston orqali insoniy fazilatlarni, adolatli jamiyat idealini ilgari suradi, 30 ming baytdan iboratdir. mahmud zamaxshariyning arab tilidagi “at-tafsirus-saviy” asari 12-asrda yaratilgan boʻlib, qur’onning chuqur filologik tahlilini …

4 / 22

yusuf xos hojibning 'qutadg'u bilig' asari 1069-1070 yillarda yozilgan bo'lib, unda adolat, bilim, aql va davlat boshqaruvi kabi 4 ta asosiy tushuncha mujassam. 'qutadg'u bilig'da shaxsning jamiyatdagi o'rni va axloqiy mas'uliyati, ilm-fan va ma'rifatning ahamiyati kabi muhim mavzular yoritilgan, bu ix-xii asrlardagi dunyoqarashni aks ettiradi. asarda ideal hukmdor timsoli orqali jamiyatni adolat, qonun ustuvorligi va ma'rifat asosida boshqarish g'oyasi ilgari surilgan, bu davlat barqarorligining 1-darajali omili. me'morchilik va san'at: o'ziga xos uslublar va yutuqlar add text add text add text add text add text add text me'morchilik yodgorliklari, xususan masjidlar va maqbaralar, nafaqat diniy ahamiyatga ega bo'lib, balki astronomiya va matematikaga oid bilimlarni aks ettiruvchi murakkab muhandislik yechimlari bilan ajralib turadi. xi-xii asrlarda karvonsaroylar ko'paygan. ix-xii asrlarda me'morchilikda yangi g'isht terish uslublari, masalan, 'kosachali' va 'guldor' g'ishtlar qo'llanilib, binolarga nafis bezaklar bergan. bu davrda gumbazlar diametri sezilarli darajada oshgan. san'atda, ayniqsa kulolchilikda, sirli bo'yoqlardan foydalanish keng tarqalgan bo'lib, geometrik naqshlar …

5 / 22

iy asoslar va rivojlanish tendensiyalari ix-xii asrlarda forobiy musiqaning matematik asoslarini yaratdi, tovush balandligi nisbatlarini aniqladi va "kitob al-musiqa al-kabir" asarida 5/4 ritmini tahlil qildi. ibn sino (avitsenna) tibbiyotga oid asarlarida musiqa terapiyasining inson ruhiyatiga ijobiy ta'sirini ta'kidladi, kayfiyatni yaxshilash va davolash usuli sifatida 4 asosiy elementga bog'ladi. al-xorazmiyning matematik ishlari musiqa nazariyasiga ta'sir ko'rsatdi, algoritmlar yordamida musiqiy kompozitsiyalarni tahlil qilish va yaratish imkoniyatini yaratdi hamda 12 maqom tizimiga zamin yaratdi. tasavvuf: ma'naviy-axloqiy ta'limotning rivojlanishi tasavvuf xii asrda keng tarqalib, axloqiy poklanish, xudoga muhabbat va nafsni tiyish orqali insonni kamolotga yetkazishga qaratilgan ma'naviy ta'limot sifatida shakllandi. najmiddin kubro va ahmad yassaviy kabi mutasavviflar ix-xii asrlarda tasavvufning rivojlanishiga katta hissa qoʻshib, zikr, xilvat va murshidga itoat etish usullarini targʻib qilishgan. najmiddin kubro va ahmad yassaviy kabi mutasavviflar ix-xii asrlarda tasavvufning rivojlanishiga katta hissa qoʻshib, zikr, xilvat va murshidga itoat etish usullarini targʻib qilishgan. naqshbandiya ta'limoti: inson kamolotiga yo'naltirilgan falsafa naqshbandiya falsafasida …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ix-xii asrlarda oʻrta osiyoda madaniy uygʻonish: tarixiy sharh"

powerpoint presentation ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida roʻy bergan madaniy uygʻonish(renessans) buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qoʻshgan hissasi abdullayev abdurahmon 01 ix-xii asrlarda oʻrta osiyoda madaniy uygʻonish: tarixiy sharh 02 buyuk allomalarning ilmiy merosi va kashfiyotlari 03 jahon sivilizatsiyasiga qoʻshilgan ulkan hissa: ta’siri va ahamiyati reja: kirish: ix-xii asrlarda madaniy uygʻonishning ahamiyati ushbu davr klassik yunon matnlarining arab tiliga tarjima qilinishi bilan ajralib turadi, bu esa yevropa uyg'onish davriga katta ta'sir ko'rsatdi va ilmiy merosni saqlab qoldi. ix-xii asrlarda islom olamida yuzaga kelgan ilmiy yuksalish, matematika, astronomiya va tibbiyot kabi sohalarda fundamental o'zgarishlarga olib keldi. bag'dod, buxoro va samarqand kabi...

This file contains 22 pages in PPTX format (670.1 KB). To download "ix-xii asrlarda oʻrta osiyoda madaniy uygʻonish: tarixiy sharh", click the Telegram button on the left.

Tags: ix-xii asrlarda oʻrta osiyoda m… PPTX 22 pages Free download Telegram