organizmlarning suv muhitiga moslanish

PPTX 13 стр. 592,8 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 592,8 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

andijon davlat pedagogik instituti tabiiy fanlar fakulteti biologiya yo’nalishi 302-guruh(sirtqi) talabasi solijonova saidaning ekologiya va atrof muhit muhofazasi fanidan “organizmlarning suv muhitiga moslanishi ’’ mavzusida tayyorlagan mustaqil ishi. mavzu: organizmlarning suv muhitiga moslanish reja: suv haqida umumiy malumot. suvning biosferadagi va inson hayotidagi o’rni suv muhiti omillariga organizmlarning moslashishi suv resurslaridan foydalanish suv haqida umumiy malumot. suvning biosferadagi va inson hayotidagi o’rni suv tabiatda keng tarqalgan bebaho boylik bo`lib, u tiriklikning asosidir. binobarin, dastlabki tirik hujayra koatservat tomchilari sifatida suv muhitida paydo bo`lgan va evolyutsion taraqqiyot jarayonida ulardan suvda yashovchi bir va ko`p hujayrali organizmlar kelib chiqqan. yer yuzidagi biror tirik organizm suvsiz yashayolmaydi, chunki undagi to`qimalarning asosiy qismini suv tashkil qiladi. masalan, 18 yoshdan 50 yoshgacha bo`lgan kishilarning organizmida gavda og`irligining 61% ni suv tashkil qiladi. ayollarda, semiz kishilarda va keksalarda bu ko`rsatkich biroz pastroq bo`ladi. odam tanasidagi suvning 70% hujayra protoplazmasini, 23% to`qimalararo suyuqlikni, qolgan 7% esa qon …

2 / 13

umronqoziq, qumsichqonlar uzoq muddat suv ichmasdan yashayoladi, avstraliya sichqonlari esa umr bo`yi suv ichmasdan endogen suv hisobida yashaydi. tirik organizmlarda kechadigan barcha hayotiy jarayonlar suvning ishtirokida suyuqlik muhitida kechadi. yer yuzida eng keng tarqalgan yashash muhiti bo‘lib, okeanlar, kontinentlarning suv havzalari va yerosti suvlarini o‘z ichiga oladi. suv muhitida yashovchi organizmlar gidrobiontlar (yunoncha «hydor» – suv, «bios» – hayot) deyiladi.yashash muhiti sifatida suv bir qancha xususiyatlarga ega. suv yuqori zichlik, shaffoflik, katta issiqlik sig‘imi va issiqlik o‘tkazuvchanlik, muzlaganda kengayish kabi xususiyatlar bilan bir qatorda, kislorod miqdorining nisbatan kamligi, yorug‘likni kam o‘tkazishi bilan ham xarakterlanadi. suv harakatchan, ya’ni oquvchan muhit. uning harakatlanishi natijasida suv muhitida yashaydigan organizmlar kislorod va oziq moddalar bilan ta’minlanadi. suv havzasining barcha qismi bo‘ylab harorat deyarli bir xil taqsimlanadi. sho‘r suvlarda faqat suvo‘tlar uchraydi. bu o‘simliklar yorug‘lik tanqisligiga qo‘shimcha pigmentlar hosil qilish bilan moslashadi. ular turli chuqurlikda yashashga moslashgan: suv havzalarining sayoz qismlarida yashil suvo‘tlar, chuqurroq qatlamlarida …

3 / 13

liklarining chang donachalari, mevasi va urug‘lari suv o‘tkazmaydigan qobiq bilan qoplangan va suv yordamida tarqaladi. hayvonlarning suv muhitiga moslanishlari. suv muhitining hayvonot dunyosi o‘simliklar dunyosiga nisbatan boy. suv muhitida yashovchi organizmlar quyidagi ekologik guruhlarga ajratiladi: plankton, nekton, bentos. bu guruhlar morfologik, fiziologik va etologik moslanishlari bilan farq qiladi. plankton(yunoncha «planktos» – sayyor, ko‘chib yuruvchi) – suv qa’rida yashovchi, mustaqil harakatlana olmaydigan va suv oqimi bilan ko‘chib yuruvchi organizmlar hisoblanadi. ularga sodda hayvonlar, bo‘shliqichlilar, mayda qisqichbaqasimonlar, baliq tuxumlari va chavoqlari misol bo‘ladi. bu organizmlarda suv qa’rida sayyor harakatlanishni maxsus moslamalar: uzun o‘simtalar, gazli va yog‘li kiritmalar ta’minlaydi. nekton (yunoncha «nektos» – suzuvchi) – suvda faol harakatlanadigan, suv oqimiga qarshilik ko‘rsata oladigan, katta masofalarni suzib o‘ta oladigan organizmlardir. ularga boshoyoqli molluskalar, baliqlar, kitsimonlar, kurakoyoqlilar misol bo‘ladi. bu hayvonlarda evolutsiya jarayonida suvda faol harakatlanish va suv qarshiligini yengish uchun bir qancha moslanishlar vujudga kelgan. muskullarning kuchli rivojlanganligi, tanasining suyri shaklda bo‘lishi, terining tangachalar …

4 / 13

asriy (yer usti qatlamlari, qutb va baland togʻ muzliklari, yirik koʻllar va shu kabida toʻplangan chuchuk suvlar) va qayta tiklanadigan (daryo oqimlari, yer osti suvlarining oʻzgaruvchan va dinamik zaxiralari, koʻllar hajmining bir qismi va boshqalar) turlarga boʻlinadi. suv resurslari deganda suv obʼyektlari – daryo, koʻl, dengizlar ham tushuniladi, chunki ulardan kema qatnovi, gidroenergetika, baliq xoʻjaligi, dam olish, turizm va boshqa maqsadlarda foydalaniladi. gidrosferadagi turgʻun suv zaxiralarning faqat 2,5% gina chuchuk suv (uning faqat salkam 1% dan kishilar foydalana oladilar), 70% muzliklar, qolgani tuproq nami shaklida. daryolar, oqar koʻllar va koʻpchilik yer osti suvlari ham chuchuk. yerning dunyo okeani, yer osti suvlari, muzliklar, tuproqdagi nam, daryo(oʻzan) suvlari, atmosfera bugʻlari— gidrosferada, ayrim hisob kitoblarga koʻra, 1454 327,2 ming km³ turgʻun suv resurslari bor. nazariy jihatdan suv resurslari bitmas tuganmas, chunki bu resurslardan oqilona foydalanilganda suv resurslari aylanib yangilanib turadi. daryo oqimlari togʻlarda mavsumiy qor qatlamlari, muzliklar va krrliklarning erishi, shuningdek, yogʻinlar natijasida …

5 / 13

eʼmolidagi tanqislikni vujudga keltiradi. uni bartaraf etish uchun oqimning bir qismi mintaqadan boshqasiga qayta taqsimlanadi. oqimni qayta taqsimlash amudaryo (qoraqum, amubuxoro, katta hisor, qarshi kanallari va boshqalar) va sirdaryo (katta fargʻona, katta andijon, katta namangan, janubiy mirzachoʻl kanallari va boshqalar) havzalarida juda katta hajmda amalga oshirilgan image2.png image3.png image1.png /docprops/thumbnail.jpeg

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "organizmlarning suv muhitiga moslanish"

andijon davlat pedagogik instituti tabiiy fanlar fakulteti biologiya yo’nalishi 302-guruh(sirtqi) talabasi solijonova saidaning ekologiya va atrof muhit muhofazasi fanidan “organizmlarning suv muhitiga moslanishi ’’ mavzusida tayyorlagan mustaqil ishi. mavzu: organizmlarning suv muhitiga moslanish reja: suv haqida umumiy malumot. suvning biosferadagi va inson hayotidagi o’rni suv muhiti omillariga organizmlarning moslashishi suv resurslaridan foydalanish suv haqida umumiy malumot. suvning biosferadagi va inson hayotidagi o’rni suv tabiatda keng tarqalgan bebaho boylik bo`lib, u tiriklikning asosidir. binobarin, dastlabki tirik hujayra koatservat tomchilari sifatida suv muhitida paydo bo`lgan va evolyutsion taraqqiyot jarayonida ulardan suvda yashovchi bir va ko`p hujayrali organizmlar keli...

Этот файл содержит 13 стр. в формате PPTX (592,8 КБ). Чтобы скачать "organizmlarning suv muhitiga moslanish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: organizmlarning suv muhitiga mo… PPTX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram