qattiq jismlarning issiqlikdan kengayishi

PPTX 21 pages 955.2 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 955.2 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent davlat agrar universiteti oʻsimliklar himoyasi va tuproqshunoslik fakulteti yer kadastri va yer tuzish 25-191 taqdimot mavzu: qattiq jismlarning issiqlikdan kengayishi tayyorladi: gulasal habibullayeva fazliddin qizi 1. qattiq jismlarning termik kengayishi: asosiy tushunchalar 2. termik kengayish koeffitsientlari va ularning ilovalari 3. termik zo'riqish va muhandislikdagi ahamiyati reja: qattiq jismlarning issiqlikdan kengayishi qattiq jismlarning chiziqli kengayish koeffitsienti har bir gradus selsiy bo'yicha materialning uzunligining qancha o'zgarishini ifodalaydi, odatda 10^-6 darajasida. masalan, po'lat uchun bu koeffitsient taxminan 12 x 10^-6 °c^-1. hajmli issiqlik kengayishi qattiq jismning hajmining haroratning o'zgarishi bilan qanday o'zgarishini ko'rsatadi. bu koeffitsient chiziqli kengayish koeffitsientidan taxminan uch barobar katta, chunki u uch o'lchovdagi kengayishni hisobga oladi. issiqlikdan kengayishning asosiy tushunchalari qattiq jismlarning issiqlikdan kengayishi ularning harorati oshganda o'lchamlarining ortishini anglatadi, bu atomlarning tebranishining kuchayishi va o'rtacha atomlararo masofaning ortishi bilan bog'liq. linear kengayish koeffitsienti, α, materialning har bir 1 …

2 / 21

engayish koeffitsiyentiga bogʻliq, masalan, poʻlatning bu koʻrsatkichi 12 x 10^-6 /°c. hajmiy kengayishda qattiq jismning hajmi haroratning oshishi bilan ortadi. bu kengayish koeffitsiyenti chiziqli kengayish koeffitsiyentidan uch barobar kattaroq boʻladi, ya’ni, agar alyuminiyda chiziqli kengayish 24 x 10^-6 /°c boʻlsa, hajmiy kengayish taxminan 72 x 10^-6 /°c boʻladi. hajmli kengayish hajmli kengayish, haroratning oshishi bilan jismning barcha o'lchamlari, ya'ni uzunligi, eni va balandligining ortishi natijasida hajmning ortishini anglatadi. odatda, bu 3d ob'ektlar uchun muhim ahamiyatga ega. hajmli kengayish koeffitsienti (γ) moddaning har bir daraja selsiyga isishida hajmning qanchalik o'zgarishini ko'rsatadi. po'lat uchun bu koeffitsient taxminan 36 x 10^-6 /°c ni tashkil qiladi. issiqlikdan kengayish koeffitsientlari issiqlikdan kengayish koeffitsienti moddaning har bir gradus selsiyga (yoki kelvin) isitilganda o'lchamlarining qanchalik o'zgarishini ifodalaydi, odatda 10⁻⁶ darajasida. chiziqli kengayish koeffitsienti, α, qattiq jismning uzunligining har bir darajaga o'zgarishini ko'rsatadi va odatda metallar uchun 10⁻⁵ dan 10⁻⁷ gacha °c⁻¹ ni tashkil qiladi. turli materiallarning issiqlikdan …

3 / 21

qlikdan kengayishning o'lchovlari chiziqli kengayish koeffitsienti, α, materialning har bir daraja selsiy (yoki kelvin)ga harorat o'zgarishida uzunligining qancha qismini o'zgartirishini o'lchaydi va odatda kichik qiymatga ega. hajmiy kengayish koeffitsienti, β, bir xil harorat o'zgarishida materialning hajmining qancha qismini o'zgartirishini o'lchaydi va ko'pincha chiziqli kengayish koeffitsientidan uch barobar kattaroqdir (β ≈ 3α). issiqlikdan kengayishning amaliy ahamiyati temir yo'llar qurilishida relslar orasida 6-8 mm gacha bo'shliq qoldiriladi, chunki yozda issiqlik ta'sirida relslar uzunligi ortadi va bu bo'shliq ularning deformatsiyasini oldini oladi. ko'priklar va binolar konstruksiyasida issiqlikdan kengayish hisobga olinadi, masalan, ko'prikning har bir qismi orasida 2-5 sm gacha masofa bo'lishi mumkin, bu ularning mustahkamligini ta'minlaydi. issiqlikdan kengayishning muhandislikdagi o'rni temir yo'llarni loyihalashda issiqlikdan kengayishni hisobga olish muhim, aks holda yozgi haroratda 50 darajagacha bo'lgan o'zgarishlar relslarning egilishiga olib kelishi mumkin. ko'prik qurilishida betonning termik kengayish koeffitsienti po'latnikiga moslashtiriladi, aks holda 120 metrlik ko'prikda 2 sm gacha deformatsiya xavfi paydo bo'ladi. xulosa qattiq …

4 / 21

qattiq jismlarning issiqlikdan kengayishi - Page 4

5 / 21

qattiq jismlarning issiqlikdan kengayishi - Page 5

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qattiq jismlarning issiqlikdan kengayishi"

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent davlat agrar universiteti oʻsimliklar himoyasi va tuproqshunoslik fakulteti yer kadastri va yer tuzish 25-191 taqdimot mavzu: qattiq jismlarning issiqlikdan kengayishi tayyorladi: gulasal habibullayeva fazliddin qizi 1. qattiq jismlarning termik kengayishi: asosiy tushunchalar 2. termik kengayish koeffitsientlari va ularning ilovalari 3. termik zo'riqish va muhandislikdagi ahamiyati reja: qattiq jismlarning issiqlikdan kengayishi qattiq jismlarning chiziqli kengayish koeffitsienti har bir gradus selsiy bo'yicha materialning uzunligining qancha o'zgarishini ifodalaydi, odatda 10^-6 darajasida. masalan, po'lat uchun bu koeffitsient taxminan 12 x 10^-6 °c^-1. hajmli issiqlik kengayishi qatti...

This file contains 21 pages in PPTX format (955.2 KB). To download "qattiq jismlarning issiqlikdan kengayishi", click the Telegram button on the left.

Tags: qattiq jismlarning issiqlikdan … PPTX 21 pages Free download Telegram