muzliklar va qor chizig‘i

PPT 35 pages 3.6 MB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.6 MB

File type PPT

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

powerpoint presentation muzliklar va qor chizig‘i ma’ruzachi: phd, rapiqov b. ma'ruzaning kengaytirilgan rejasi: qor qoplami va uning xususiyatlari; qor chizig'i balandligi; qor ko'chkilari ularning paydo bo'lish sharoitlari; ko'chkilarni oldini olish; qorning gletcher muziga va muzlikka aylanishi; firnlashuv jarayoni; muzlikning harakat tezligi; muzliklar, ularning hosil bo'lishi, turlari, rejimi; firn chizig'i; muzlik massasi; muzlikning erish tezligi; materik va tog' muzliklari; vodiy mkzliklari; muzliklar er sirtida taqsimlanishi; muzliklarning gidrologik ahamiyati; o'zbekiston muzliklari. qor qoplami va uning xususiyatlari qor qoplami qorning er sirtida to'planishidan hosil bo'ladi. shamol ta'sirida u er sirtida notekis taqsimlanadi. natijada, qor qoplamining asosiy ko'rsatkichlari – qalinligi, strukturasi (tuzilishi), zichligi, suv miqdori turli hududlarda turlicha bo'ladi. daryolarning suvliligi ko'p jihatdan ularning havzalarida yilning sovuq davrlarida to'plangan qor qoplami miqdoriga bog'liq bo'ladi. tabiatda quruq va xo'l qor qoplamlari bir-biridan farq qiladi. quruq qor qoplamining zichligi o'rtacha 0,06 g/sm3 ga teng bo'lsa, xo'l qor qoplaminiki esa 0,20 g/sm3 atrofida bo'ladi. er sirtida shunday …

2 / 35

nidan kamaya boradi. qor qoplami va uning xususiyatlari qor chizig'i qutb doirasida, havo haroratining pastligi tufayli, okean sathigacha tushadi (1 - rasm). jumladan, janubiy yarim sharda qor chizig'i 620 janubiy kenglikdan boshlab okean sathiga to'g'ri keladi. sababi, janubiy yarim shar iqlimiga asosiy ta'sirini okean ko'rsatadi. qor chizig'ining eng baland nuqtasi subtropiklarda joylashgan (6400 m gacha). e kvator havosi nam bo'lib, u erda yog'in miqdori bir muncha ortadi va qor chizig'i balandligi 4400-4900 m gacha tushib qoladi (2 - rasm). qor qoplami va uning xususiyatlari 1-rasm. qor chizig'i balandligining and va kordiler tog'lari orqali o'tkazilgan kengliklar bo'yicha o'zgarishi (v.m.kotlyakov ma'lumoti). 1 - er yuzasi relefi, 2 - muzlik qoplagan erlar, 3 - qor chizig'i 2-rasm. qashqadaryo havzasida mavsumiy qor chegarasining fasliy o'zgarishi. 1 - o'rtacha ko'p yillik, 2 - eng kichik, 3 - eng katta. qor ko'chkilari (lavinalar) qor ko'chkilari deb, tog' yonbag'irlarining qiya yuzalari bo'ylab surilib tushadigan qor uyumlariga aytiladi. …

3 / 35

tog' yonbag'irlariga daraxtlar ekiladi, ularda zinasimon maydonchalar (terrasalar) hosil qilinadi. ayrim hollarda esa inson hamda xalq xo'jaligi inshootlarining xavfsizligini ta'minlash maqsadida sun'iy ravishda ham qor ko'chkilarini hosil qilish mumkin. bunday tadbirlarni amalga oshirish mamlakatimizdagi ayrim tog' qishloqlari hamda qamchiq dovoni kabi tog'li hududlardan o'tadigan avtomobil yo'llarida xavfsizlikni ta'minlashga imkon beradi. qorning gletcher muziga va muzlikka aylanishi qor chizig'idan yuqorida, ya'ni musbat balansli qismda qor qoplami vaqt o'tishi bilan firn - qotgan qorga aylanadi. "firn" nemischa "firnschnee" so'zidan olingan bo'lib, "o'tgan yilgi" degan ma'noni beradi. qorning firnga aylanish jarayoni firnlashuv deb ataladi. bu hodisaga birinchi sabab qor qoplami yuqori qatlamining uning pastki qismiga ko'rsatadigan bosimidir. shu bilan birga qor qoplamining yuqori qismida erigan qor suvlarining uning pastki qismiga o'tishi va u erda muzlashi ham firnlashuvga sabab bo'ladi. firnlashuv jarayoni firnlashuv jarayoni ikki xil sharoitda kechadi: a) manfiy haroratda, bosim ta'sirida firnlashuv, bunday sharoitda rekristallizatsiyalashgan firn hosil bo'ladi; b) erish va qaytadan …

4 / 35

kunda 0,5 m dan oshmaydi, eng katta tezlik (10-40 m/kun) grenlandiya muzliklarida o'lchangan. yoz oylarida qishdagiga nisbatan, kunduz kunlari esa tungi soatlarga nisbatan tez harakatlanadi. agarda muzlik tubi relefi va yuzasi qirqimida (profilida) keskin o'zgarishlar bo'lsa, unga muzlikning elastikligi bardosh bera olmaydi va natijada, muzlikda chuqur yoriqlar hosil bo'lishi mumkin. o'rta osiyo muzliklarida bunday yoriqlar juda ko'p va ular muzshunos-glyatsiolog tadqiqotchilar hamda tog' sayohatchilari hayoti uchun juda xavflidir. muzliklar, ularning hosil bo'lishi, turlari, rejimi muzlik er sirtining musbat muvozanatli qismida hosil bo'ladi. u harakatga kelib, qor chizig'ini kesib o'tadi va manfiy muvozanatli qismga kiradi. u erda erish boshlanadi. demak, har qanday muzlikda quyidagi ikki xarakterli qism mavjud bo'ladi (3 - rasm): muzlikning to'yinish qismi - firn oblasti va muzlikning sarf bo'lishi - abiyatsiya oblasti yoki muzlik tili. 3-rasm. vodiy turidagi muzlik (oddiy bir oqimli muzlik) firn chizig'i to'yinish qismi bilan sarf bo'lish qismi o'rtasidagi chegara firn chizig'i deb ataladi. muzlik …

5 / 35

qatlami qalinligi bilan ifodalanadi. muzlikdan bo'ladigan bug'lanish juda kam (1-2 mm/kun) bo'lib, uning qiymati suv balansiga sezilarli ta'sir etmaydi. shu sababli umumiy abiyatsiya miqdori, asosan, erish miqdori bilan aniqlanadi. muzlikning erish tezligi haroratga bog'liq bo'lib. o.a.drozdov zarafshon va fedchenko muzliklarida olib borilgan kuzatishlar natijalariga asoslanib, muzlikning erish miqdori bilan quyosh radiatsiyasi orasida quyidagi bog'lanish mavjudligini aniqlagan: bu erda: ω- erigan muzdan hosil bo'lgan suv miqdori, sm larda; rq- quyosh radiatsiyasi, kal/sm2kun; ch - muzning yashirin issiqlik sig'imi. er sirtida, asosan, ikki turdagi muzliklar - materik muzliklari va tog' muzliklari uchraydi. erning landshaft qobig'ida asosiy o'rinni materik muzliklari - antarktida va grenlandiya muzliklari egallaydi. ular quruqlik yuzasini to'la qoplagan bo'lib, shuning uchun ham ba'zan qoplama muzliklar deb ataladi. materik muzliklari, ya'ni qoplama muzliklarning o'lchamlari juda katta bo'lib, yassi-qabariq bo'ladi va bu shakl muzlik osti relefiga bog'liq emas. tog' muzliklari nisbatan kichik o'lchamli bo'ladi. ularning shakli muzlik joylashgan yuzaning relefi bilan aniqlanadi, …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "muzliklar va qor chizig‘i"

powerpoint presentation muzliklar va qor chizig‘i ma’ruzachi: phd, rapiqov b. ma'ruzaning kengaytirilgan rejasi: qor qoplami va uning xususiyatlari; qor chizig'i balandligi; qor ko'chkilari ularning paydo bo'lish sharoitlari; ko'chkilarni oldini olish; qorning gletcher muziga va muzlikka aylanishi; firnlashuv jarayoni; muzlikning harakat tezligi; muzliklar, ularning hosil bo'lishi, turlari, rejimi; firn chizig'i; muzlik massasi; muzlikning erish tezligi; materik va tog' muzliklari; vodiy mkzliklari; muzliklar er sirtida taqsimlanishi; muzliklarning gidrologik ahamiyati; o'zbekiston muzliklari. qor qoplami va uning xususiyatlari qor qoplami qorning er sirtida to'planishidan hosil bo'ladi. shamol ta'sirida u er sirtida notekis taqsimlanadi. natijada, qor qoplamining asosiy ko'rsatkichlari – ...

This file contains 35 pages in PPT format (3.6 MB). To download "muzliklar va qor chizig‘i", click the Telegram button on the left.

Tags: muzliklar va qor chizig‘i PPT 35 pages Free download Telegram