ishonchli raqamlar soni hisoblash qoidasi. amal xatoligi. funksiya xatoligi

DOCX 32 pages 70.1 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 70.1 KB

File type DOCX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

mundarija kirish • mavzuning dolzarbligi • ishning maqsadi va vazifalari • tadqiqot obyekti va predmeti • ishda qo‘llanilgan usullar • kurs ishining tuzilishi i bob. o‘lchash natijalarining aniqligi va ishonchli raqamlar nazariy asoslari 1.1. o‘lchash natijalarining fizik ma’nosi va turlari 1.2. o‘lchovdagi aniqlik tushunchasi va uni ta’sir etuvchi omillar 1.3. ishonchli raqamlar tushunchasi va ularni aniqlash qoidalari 1.4. sonlarni yaxlitlash va ishonchli raqamlar sonini saqlash tamoyillari ii bob. amal xatoliklari va ularni aniqlash usullari 2.1. amal xatoliklarining turlari: qo‘shish, ayirish, ko‘paytirish, bo‘lishdagi xatoliklar 2.2. absolyut va nisbiy xatoliklar tushunchasi 2.3. amal xatoliklarini hisoblash formulalari 2.4. amaliy misollar yordamida xatoliklarni aniqlash iii bob. funksiya xatoligi va uning hisoblash metodlari 3.1. funksiya xatoligi tushunchasi va uning fizik mazmuni 3.2. hosila orqali funksiya xatoligini aniqlash usuli 3.3. ko‘p o‘zgaruvchili funksiyalar xatoligini hisoblash 3.4. funksiya xatoligini amaliy misollar bilan tahlil qilish iv bob. ishonchli raqamlar, amal va funksiya xatoliklarini amaliy tadbiqi 4.1. o‘lchash asboblari …

2 / 32

i ham ifodalaydi. xatoliklar har qanday o‘lchashda muqarrar bo‘lib, ularni to‘liq bartaraf etish mumkin emas, biroq ularni tahlil qilish, baholash va minimal darajaga tushirish orqali o‘lchash natijalarining ishonchliligini oshirish mumkin. shu sababli, o‘lchov aniqligi, ishonchli raqamlar soni, amal xatoligi va funksiya xatoligi kabi tushunchalarni chuqur o‘rganish amaliy va nazariy jihatdan nihoyatda muhim hisoblanadi. zamonaviy ilm-fan va texnika sohalarida har bir natijaning aniqligi, uning ishonch darajasi bilan baholanadi. masalan, fizika, kimyo, biologiya, tibbiyot, muhandislik hamda iqtisodiyot sohalarida o‘lchashlarsiz biror ilmiy yoki amaliy xulosa chiqarish mumkin emas. o‘lchash natijalarining ishonchliligi esa to‘g‘ri aniqlangan ishonchli raqamlar soniga bog‘liqdir. shu boisdan, o‘lchashda ishonchli raqamlarni to‘g‘ri aniqlash, sonlarni yaxlitlash qoidalarini bilish, va natijalarni tahlil qilishda amal xatoliklarini to‘g‘ri hisoblash — ilmiy tajribaning eng muhim bosqichidir. amaliy o‘lchovlar natijalarini matematik ishlov berishda eng ko‘p uchraydigan muammo bu — amal xatoliklaridir. masalan, sonlarni qo‘shish, ayirish, ko‘paytirish yoki bo‘lish amallarini bajarishda, o‘lchov qiymatlari bilan birga ularning aniqligi ham …

3 / 32

ng dolzarbligi shundan iboratki, bugungi kunda ilmiy-texnik taraqqiyot o‘lchovlar aniqligini oshirishni, natijalarni matematik tahlil qilishni va ularning ishonchlilik darajasini baholashni talab qilmoqda. har qanday eksperimental natijaning qiymati faqatgina o‘lchash vositasi bilan emas, balki shu natijani to‘g‘ri qayta ishlash, ishonchli raqamlar sonini belgilash va amal xatoliklarini hisoblash darajasi bilan belgilanadi. mazkur kurs ishida o‘lchov natijalarining aniqligi, ishonchli raqamlar sonini hisoblash qoidalari, amal xatoliklari va funksiya xatoliklarini aniqlash usullari nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. tadqiqot davomida xatoliklarni kamaytirish, natijalarni yaxlitlash va o‘lchovlar aniqligini oshirish bo‘yicha ilmiy asoslangan takliflar keltiriladi. kurs ishining maqsadi: o‘lchash natijalari ishonchliligini oshirish maqsadida ishonchli raqamlar sonini aniqlash qoidalarini, amal va funksiya xatoliklarini hisoblash usullarini nazariy va amaliy jihatdan o‘rganish. kurs ishining vazifalari: • o‘lchov aniqligi va ishonchli raqamlar haqidagi nazariy bilimlarni tahlil qilish; • amal xatoliklarini aniqlash va ularni hisoblash formulalarini o‘rganish; • funksiya xatoligini hosila yordamida aniqlash metodikasini ko‘rsatish; • amaliy misollar asosida o‘lchash xatoliklarini tahlil …

4 / 32

i va turlari o‘lchash — bu fizik kattalikning qiymatini ma’lum bir birlikda ifodalash jarayonidir. har bir o‘lchov jarayoni biror fizik kattalikning (masalan, uzunlik, massa, vaqt, harorat va h.k.) miqdoriy ifodasini aniqlashni ko‘zlaydi. o‘lchash natijasi, odatda, sonli qiymat va o‘lchov birligidan iborat bo‘ladi. masalan, uzunlik l = 2.36 {m}, massa m = 0.125 {kg}, harorat t = 36.6 c kabi. o‘lchash jarayonining mohiyati shundaki, hech qachon o‘lchov natijasi mutlaq aniqlik bilan olinmaydi. chunki har bir asbobning aniqligi cheklangan, o‘lchov sharoitlari o‘zgaruvchan, inson omili ham xatolikka sabab bo‘ladi. shu sababli har qanday o‘lchash natijasi haqiqiy qiymatga yaqin, ammo undan biroz farqli taxminiy qiymat hisoblanadi. o‘lchash turlari: o‘lchashlar turli mezonlarga ko‘ra quyidagicha tasniflanadi: 1. to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘lchashlar – fizik kattalik bevosita asbob yordamida aniqlanadi. masalan: termometr bilan haroratni, tarozi bilan massani o‘lchash. misol: agar termometr 36,7°c ni ko‘rsatsa, bu to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘lchov natijasi bo‘ladi. 2. bilvosita o‘lchashlar – kattalik boshqa o‘lchangan qiymatlar orqali matematik formula …

5 / 32

eyingi bosqichlarda aniqlik, ishonchli raqamlar soni, amal xatoliklari kabi tushunchalarni to‘g‘ri qo‘llash muhimdir. shuning uchun quyidagi bo‘limda o‘lchashdagi aniqlik va unga ta’sir etuvchi omillar ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. 1.2. o‘lchovdagi aniqlik tushunchasi va unga ta’sir etuvchi omillar o‘lchov aniqligi — bu o‘lchash natijasining haqiqiy qiymatga yaqinlik darajasini ifodalovchi fizik- matematik tushunchadir. o‘lchashning aniqligini baholashda “haqiqiy qiymat” va “o‘lchangan qiymat” o‘rtasidagi farq asosiy mezon sifatida olinadi. o‘lchash natijasining aniqligi qanchalik yuqori bo‘lsa, uning xatoligi shunchalik kichik bo‘ladi. aniqlik faqat o‘lchov vositasining texnik ko‘rsatkichiga emas, balki o‘lchov sharoitlari, inson omili, tashqi muhit ta’siri va natijalarni tahlil qilish usuliga ham bog‘liqdir. shu sababli, o‘lchov aniqligini saqlash va oshirish ilmiy tajribalar, muhandislik ishlanmalar hamda tibbiy diagnostikada nihoyatda muhim hisoblanadi. 1. o‘lchov aniqligining matematik ifodasi o‘lchov aniqligini ifodalash uchun xatolik (error) tushunchasi ishlatiladi. xatoliklar asosan ikki xil bo‘ladi: 1. absolyut xatolik (x) bu o‘lchangan qiymat bilan haqiqiy qiymat orasidagi farqdir x = xo - x{haq} …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishonchli raqamlar soni hisoblash qoidasi. amal xatoligi. funksiya xatoligi"

mundarija kirish • mavzuning dolzarbligi • ishning maqsadi va vazifalari • tadqiqot obyekti va predmeti • ishda qo‘llanilgan usullar • kurs ishining tuzilishi i bob. o‘lchash natijalarining aniqligi va ishonchli raqamlar nazariy asoslari 1.1. o‘lchash natijalarining fizik ma’nosi va turlari 1.2. o‘lchovdagi aniqlik tushunchasi va uni ta’sir etuvchi omillar 1.3. ishonchli raqamlar tushunchasi va ularni aniqlash qoidalari 1.4. sonlarni yaxlitlash va ishonchli raqamlar sonini saqlash tamoyillari ii bob. amal xatoliklari va ularni aniqlash usullari 2.1. amal xatoliklarining turlari: qo‘shish, ayirish, ko‘paytirish, bo‘lishdagi xatoliklar 2.2. absolyut va nisbiy xatoliklar tushunchasi 2.3. amal xatoliklarini hisoblash formulalari 2.4. amaliy misollar yordamida xatoliklarni aniqlash iii bob. fun...

This file contains 32 pages in DOCX format (70.1 KB). To download "ishonchli raqamlar soni hisoblash qoidasi. amal xatoligi. funksiya xatoligi", click the Telegram button on the left.

Tags: ishonchli raqamlar soni hisobla… DOCX 32 pages Free download Telegram

ishonchli raqamlar soni hisoblash qoidasi. amal xatoligi. funksiya xatoligi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "ishonchli raqamlar soni hisoblash qoidasi. amal xatoligi. funksiya xatoligi"

Similar files