xristianlik tarixi

PDF 38 pages 674.4 KB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 674.4 KB

File type PDF

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

www.ziyouz.com kutubxonasi xristianlik tarixi 5–mavzu. xristianlik reja 1. xristianlik tarixi. 2. muqaddas manbalari. 3. xristianlik ta'limoti. 4. xristianlik marosimlari. 5. xristianlik yo'nalishlari. 6. xristianlikning markaziy osiyoga kirib kelishi. tayanch tushunchalar: missiya, ota–xudo, o'g'il–xudo, muqaddas ruh, xri- stianlikning oqimlarga ajralishi, pravoslavlik, ka- toliklik, sirli marosimlar, cho'qintirish (xristianlik diniga kiritish), prichastie (non bilan tamaddi qilish), cherkovda gunohlarga tavba qilish, nikoh ahdi, badanni yog' bilan ishqalash (soborovanie), cho'qinuvchining peshonasiga muqaddas yog' surkash, ruhoniylik, isoning tug'ilishi, xudo- ning uch qiyofasi, protestantlik, indulgentsiya (pul evaziga gunohlarni kechirish), a'rof (chistilishe), anglikanlik, lyu- teranlik, kalvinizm, bibliya, «havoriylar amallari», in- jil, qadimiy ahd, yangi ahd. mavzu o'quv maqsadi: xristianlik dinining tarixi, iso masih va uning havoriylari faoliyatlari, ta'limoti, ko'zga ko'ringan na- moyandalari, muqaddas kitoblari,yo'nalishlari, diniy urf– odatlari haqida talabalarga atroflicha ma'lumot berish. xristianlik (yunoncha christos – «muqaddas yog' surtilgan», «xaloskor») milodning i asrida falastinda yuzaga kelgan jahon dinlaridan biri. mazkur din izdoshlari soni bo'yicha dunyoda birinchi o'rinda turib, …

2 / 38

urlicha talqinlar mavjudligini buning isboti sifatida keltiradilar. tarixiy maktab vakillari esa iso masihni real shaxs deb hisoblab, u xristianlik ta'limoti asoslarini shakllantirgan, yangi dinni targ'ib qilgan, deb hisoblashadi. uning qator shogirdlari va u bilan bevosita muloqot qilgan shaxslarning tarixiyligi isoning haqiqatan mavjud bo'lganligini isbotlaydi deb hisoblaydilar. hozirgi kunda fan iso mavjud bo'lganligini isbotlovchi qator manbalarga ega. xususan iosif flaviyning “qadimiyotlar” asarining rim prokuratori pontiy pilatga bag'ishlangan bobida iso yangi e'tiqodni targ'ib etgani va unga ko'pchilik yahudiylar va yunonlar ergashgani qayd etilgan. lekin shunga qaramay, iso masih hayoti, ilgari surgan ta'limoti haqida to'liq ma'lumot beruvchi asosiy manba bo'lib hanuz “bibliya”ning “yangi ahd” qismi xizmat qiladi. xususan, unga ko'ra iso falastinning baytlahm (zam. vifliem) shaharchasida, yahudiy oilasida tug'ilgan. uning onasi maryam mo''jizaviy suratda, ya'ni bokira holida homilador bo'ladi. tug'ilgan go'dakka iso (yahudiy tilida eshu'a, ya'ni “tangri najot berdi”) deb ism qo'yishadi. isoning bolaligi haqida ma'lumotlar juda kam, faqatgina iso tug'ilgach maryam yusuf …

3 / 38

ydi, so'ng da'vat davriga o'tadi. u o'z da'vatlarida o'zining payg'ambarligi va xalqni yaqinlashib kelayotgan “oxirat”dan ogohlantirish uchun yuborilganini ta'kidlaydi. gunohlardan tiyilib, tavba qilish va to'g'ri yo'lga kirishga chaqiradi. yo'l–yo'lakay turli mo''jizalar ko'rsatib, odamlarni davolaydi. iso o'z sayohatlari davomida ko'plab shogirdlar, ya'ni “havoriylar” (yunoncha “apostol” – “yordamchi”) orttiradi, ular uni masih (yunoncha xristos, ibroniy tilida moshiah – “moy surtilgan”) deb atay boshlaydilar. injillarga ko'ra eng ishonchli havoriylar soni 12 ta bo'lgan, ular: butrus (petr yoki simon), idris (andrey), ya'qub (iakov), yuhanno (ioann), filip, bartolomey, matto (matvey), to'ma (timoti), alfey o'g'li ya'qub (iakov alfeev), simon vatanparvar, ya'qub o'g'li yahudo (iuda), kariotlik yahudo (iuda iskariot) isoning da'vati aksariyat hukmdorlar, qabila sardorlari va yahudiy ruhoniylariga yoqmas edi. u va shogirdlari mahalliy zodagonlar biror chora ko'rishlari aniqligini sezar edilar. bu xususida injilda shunday keltiriladi: “bir necha kundan so'ng iso pasxa dasturxonini birga baham ko'rish uchun shogirdlarini huzuriga taklif etadi. ziyofat chog'ida iso nonni sindirib: “buni …

4 / 38

anlarida ularning ro'parasidan isoning o'zi chiqadi va: “jalilada meni kutinglar”, – deydi. isoning 11 shogirdi – havoriylar (12–havoriy yahudo xoinlik qilganligidan pushaymon bo'lib, o'zini osgan edi) aytilgan toqqa boradilar va o'sha erda isoni tirik ko'rib, unga sajda qiladilar. iso ularga bir necha vasiyatlarini aytib osmonga ko'tarilib ketadi. shundan so'ng yuz yillar davomida rim hukumati tomonidan xristianlik izdoshlari ta'qib va tazyiq ostiga olinadilar. iii asr oxiri – iv asrning boshlarida imperator diokletian va u bilan birga davlatni boshqargan maksimilian davrida cherkovni ta'qib qilish siyosati avjiga chiqadi. e'tiqodi sababli jabrlanganlar avliyolarga aylanib, xotiralari qadrlandi, buning oqibatida xristianlikning jozibadorligi ortib u rim shahrining o'zida ham tez suratlarda tarqaladi. iv asrning oxirida cherkovni xavfli raqib deb bilgan imperator konstantin, kurashish o'rniga u bilan hamkorlik qilish va davlat manfaatlari maqsadida, u nufuzli ijtimoiy kuch bo'lganligi sababli, undan foydalanishga qaror qiladi. chunonchi, 311 yilda xristianlik din sifatida rasmiy ravishda tan olindi. shu asrning oxirida, imperator konstantin …

5 / 38

o'limlardan tashkil topgan. mark, matto (matvey), luqo (luka) va yuhanno (ioan)lar xushxabarlarning mualliflari hisoblanib, barcha xristianlar tomonidan teng kuchli va qonuniy (kanonik) kuchga ega, deb tan olinadi. injillar orasida eng qadimiysi matto injili hisoblanib u iso vafotidan 4 yil keyin ibroniy–yaxudiy tilida yozilgan. mark, matto va lukqo injillari bir–biriga juda o'xshash bo'lgani sababli “sinoptik injillar” deb ataladi. muqaddas kitob muqaddas rivoyatlar (papalar maktublari va xristian soborlarining qarorlari) bilan to'ldiriladi, lekin muqaddas rivoyatlar ba'zi xristianlik yo'nalishlari tomonidan tan olinmaydi. imperator konstantingacha isoning o'gitlari kitob holiga keltirilmagan edi. konstantin episkoplardan yozma manbalarni to'plashni va kitob holiga keltirishni buyuradi. kitobni tayyorlash jarayoni ancha uzoq kechdi. bu orada konstantin vafot etib, kitob holiga keltirilgan manbalar tasdiqlanmasdan qolib ketdi. faqat 419 yilga kelib, xristianlik tarixi yoritilgan yangi ahd karfagen yig'inida tasdiqlandi. milodning iv asridan boshlab xristianlik cherkovi oliy tabaqa ruhoniylarni vaqti–vaqti bilan butun olam soborlariga yig'ib turadi. bunday yig'ilishlarda diniy ta'limot tizimi ishlab chiqildi va …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xristianlik tarixi"

www.ziyouz.com kutubxonasi xristianlik tarixi 5–mavzu. xristianlik reja 1. xristianlik tarixi. 2. muqaddas manbalari. 3. xristianlik ta'limoti. 4. xristianlik marosimlari. 5. xristianlik yo'nalishlari. 6. xristianlikning markaziy osiyoga kirib kelishi. tayanch tushunchalar: missiya, ota–xudo, o'g'il–xudo, muqaddas ruh, xri- stianlikning oqimlarga ajralishi, pravoslavlik, ka- toliklik, sirli marosimlar, cho'qintirish (xristianlik diniga kiritish), prichastie (non bilan tamaddi qilish), cherkovda gunohlarga tavba qilish, nikoh ahdi, badanni yog' bilan ishqalash (soborovanie), cho'qinuvchining peshonasiga muqaddas yog' surkash, ruhoniylik, isoning tug'ilishi, xudo- ning uch qiyofasi, protestantlik, indulgentsiya (pul evaziga gunohlarni kechirish), a'rof (chistilishe), anglikanlik, lyu- teranl...

This file contains 38 pages in PDF format (674.4 KB). To download "xristianlik tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: xristianlik tarixi PDF 38 pages Free download Telegram