demosfenning notiqlik haqidagi qarashlari

DOCX 13 pages 25.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.0 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

demosfenning notiqlik haqidagi qarashlari reja: 1. qadimgi yunoniston va rimda notiqlik 2. demosfenning hayotiy faoliyati 3. demosfenning notiqlikdagi faoliyati 4. xulosa 5. foydalanilgan adabiyotlar notiqlik haqidagi ta’limot uzoq o’tmishga borib taqalib, uning assuriya, vavilon, hindiston va misrda paydo bo’lganligi haqida ma’lumotlar bor. “ritorika” san’ati yuqorida sanab o’tilgan davlatlarda paydo bo’lganligiga qaramasdan, afina va rimda notiqlik ta’limot darajasiga yetgan. qadim zamonlardan omma oldida nutq so’zlash, insonlarni o’ziga ishontirish, ilgari surayotgan g’oyaga ergashtirish, bayon etilayotgan fikrning ishonchli va asosli chiqishiga urunish, fikrni aniq, lo’nda va ta’sirli chiqishi notiqning so’zamonlik mahoratiga, notiqlik san’atiga bog’liq bo’lgan. o’sha davrda yuqori ijtimoiy mavqega ega bo’lish, xalq boshqaruvi va siyosiy harakatlarda, sud ishlarida qatnashish insonlardan eng avvalo go’zal nutq sohibi bo’lish bilan birga, aql-zakovat va notiqlik mahorati talab etilgan. qadim yunonistonda demokratiya tuzumining yo’lga qo’yilishi har bir oddiy fuqaro siyosiy yig’inlarda, davlat majlislari, sud ishlarida so’zga chiqib nutq so’zlash imkoniyatiga ega bo’lgan, aynan shuning uchun ham insonlarda …

2 / 13

uddalay olmasligi aniq bo’lgan. aynan shuning uchun ham aholining ilmsiz, notiqlikdan xabari yuq qatlamigi sud jarayonida bo’lgan voqea-hodisalarni ta’sirli qilib so’zlab berishda ularga zukko notiqlar ko’maklashgan. o’sha davrda ushbu ma’suliyat “logograf”1lar (bugungi kundagi “advokat” vazifasini bajarishgan) zimmasiga tushgan bo’lib, ular shu davr qonunchiligidan, sud-huquq tizimidan ma’lumotga ega, bilimli shaxslar bo’lishgan. sud-huquq tizimidagi “logograflar” ga bo’lgan talab, keyinchalik notiqlik san’ati rivojiga katta hissa qo’shgan desak, hech yanglishmagan bo’lamiz. eramizdan oldingi v asrda shakllangan notiqlik san’ati faqat og’zaki tarzda bo’lgan bo’lib, notiqlar tomonidan yozilgan betakror va go’zal na’munalar badiiy adabiyot na’munasi sifatida qabul qilinmagan. v asr o’rtalariga kelib, notiqlikka ilmiy yondoshish shakllana boshlab, ushbu san’at turi bilan shug’ullanuvchi shaxslar sofistlar hisoblangan. “ritorika” san’ati nazariy asoslari bilan shug’ullanuvchilar “ritor”lar nomi bilan atalgan. ushbu davrda sitsiliyada demokratiyaning yo’lga qo’yilishi, so’z erkinligi bilan bog’liq vaziyatlar “ritorika” san’ati rivoji uchun asosiy omil hisoblangan, va aynan shuning uchun ham sitsiliya “ritorika” san’atining asl vatani deb tan olingan. …

3 / 13

rlarda, nestor, menelay, odissey, axill kabi bir talay mashhur notiqlar bo‘lganlar. gomer turli voqealar tasviri jarayonida yo‘l-yo‘lakay eslab o‘tgan yuqoridagi to‘rtta notiqlarning notiqlik san’atining to‘rtta yo‘nalishga mansubligi, ulardan ayrimlarining esa maxsus notiqlik maktablarida tahsil olganliklarini qayd etadi. xususan, axillning feniks ismli so‘z ustasi darsxonasida saboq olganligini aytadi. ushbu fikrlar shuni ko‘rsatadiki, notiqlik san’ati o‘sha davrlarda xuddi harbiy mutaxassislik va boshqa shu kabi ijtimoiy - siyosiy zarur mutaxassisliklar qatori maxsus maktablarga ega bo‘lgan. yunonistonda keyinchalik aristokratiya, demokratiya tuzumining o‘rnatilishi natijasida davlat ishlarida, xalq majlislarida, senat kengashlari va sud jarayonlarida mamlakatning har bir erkin fuqarosi ishtirok etish, ko‘rilayotgan masala yuzasidan erkin muhokama yuritish huquqiga ega bo‘lgan. bu hol keng omma orasida ham notiqlik sa’natining rivojlanishi uchun juda qulay sharoit yaratdi. chunki notiqlik san’ati har bir fuqaro uchun zaruriy ehtiyojga aylangan edi. shu bois barcha davlat arboblaridan tortib, xalq majlislarining ishtirokchisi bo‘lgan erkin fuqarolar ommasi notiqlik san’atining asoslarini egallash uchun kurashar va maqsadga …

4 / 13

an kelgan, kelgindi, deb kamsitiluvchi kishilar bo‘lib, ular erkin fuqarolar ega bo‘lgan huquqlardan foydalanishga mutlaqo haqlari yo‘q edi. sud ishlarida o‘rnatilgan tartib notiqlik san’atining yuksalishiga katta bir turtki bo‘ladi. sud jarayonida da’vogar ham, himoyalanuvchi ham - har biri o‘z manfaatini himoya qilish uchun kurashardi. sud hukmining qaysi tomon foydasiga hal bo‘lishi ko‘pincha sudlanuvchi shaxs yoki da’vogarning notiqlik san’atidagi mahoratiga bog‘liq edi. qay tomon o‘zining mantiqiy, asosli dalil va ma’lumotlari bilan sud hay’atini ishontira olsa, hukm o‘shaning foydasiga chiqarilar edi. lekin hamma sudlanuvchi yoki da’vogarlar ham yetuk notiq bo‘lgan raqiblarining tazyiqiga dosh berishlari qiyin edi. shuning uchun ham antik sud tizimining qoidalariga ko‘ra bunday kishilarga u yoki bu kishi nomidan so‘zlovchi notiqlardan yordamchi olishga ruxsat berilardi. sud jarayonida boshqa birov manfaatini ko‘zlab, nutq so‘zlovchi ana shu toifadagi notiqlarga sinegorlar deyilib, ularning nutqi sinegoriya deb atalardi. bora-bora esa ana shu sinegorlar toifasidan sud hay’atining ajralmas qismi bo‘lgan hozirgi tushunchadagi advokatlar kelib chiqdiki, …

5 / 13

; ea 384 — ea 322) qadimgi yunon davlat arbobi, notiq boʻlgan. demosfen (demosthenes) (mil. av. 384—322) — yunon notigʻi, siyosiy arbobi. afinadagi demokratik kayfiyatdagi guruhning yoʻlboshchisi. notiklik sanʼatidan dars bergan, sud mahkamalarida, yigʻilishlarda nutq soʻzlagan (61 nutqi, 56 maʼruzasi saqlanib qolgan). butun umri davomida afinaning mustaqilligi va yunoniston polislarining makedoniyaga qarshi birlashishi uchun kurashgan. makedoniya podshosi filippga qarshi qaratilgan bir qancha nutq soʻzlagan (bu nutklar "filippik" nomi bilan mashhur). hayotining soʻnggida, dushmanlari taʼqibiga uch-rab, afinadan qochgan va zahar ichib oʻlgan. tarjimai holi umrini ona-vatanining gullab-yashnashiga bagʻishlagan davlat arbobi, mashhur notiq demosfen eramizdan avvalgi 384-yilda afinada oʻziga toʻq oilada dunyoga keldi. otasining ismi ham demosfen boʻlib, qurol-yaroq ustaxonasining egasi edi. boʻlajak notiq 5 yoshga toʻlganida otasidan ajraldi. demosfen bilan singlisiga otasidan katta meros qoldi. bolalarning tarbiyasi bilan ularning togʻasi shugʻullandi. biroq togʻasi hamma boyliklarni qoʻlga kiritgach, bolalarning tarbiyasi bilan qiziqmadi. shuning uchun demosfen juda nimjon va kasalmand boʻlib oʻsadi. demosfen …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "demosfenning notiqlik haqidagi qarashlari"

demosfenning notiqlik haqidagi qarashlari reja: 1. qadimgi yunoniston va rimda notiqlik 2. demosfenning hayotiy faoliyati 3. demosfenning notiqlikdagi faoliyati 4. xulosa 5. foydalanilgan adabiyotlar notiqlik haqidagi ta’limot uzoq o’tmishga borib taqalib, uning assuriya, vavilon, hindiston va misrda paydo bo’lganligi haqida ma’lumotlar bor. “ritorika” san’ati yuqorida sanab o’tilgan davlatlarda paydo bo’lganligiga qaramasdan, afina va rimda notiqlik ta’limot darajasiga yetgan. qadim zamonlardan omma oldida nutq so’zlash, insonlarni o’ziga ishontirish, ilgari surayotgan g’oyaga ergashtirish, bayon etilayotgan fikrning ishonchli va asosli chiqishiga urunish, fikrni aniq, lo’nda va ta’sirli chiqishi notiqning so’zamonlik mahoratiga, notiqlik san’atiga bog’liq bo’lgan. o’sha davrda yuqori ijt...

This file contains 13 pages in DOCX format (25.0 KB). To download "demosfenning notiqlik haqidagi qarashlari", click the Telegram button on the left.

Tags: demosfenning notiqlik haqidagi … DOCX 13 pages Free download Telegram