alisher navoyining nutq va notiqlik haqidagi qarashlari

DOCX 5 sahifa 24,0 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 24,0 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 5

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

mavzu: alisher navoyining nutq va notiqlik haqidagi qarashlari reja: 1. alisher navoiyning hayot yoʻli. 2. alisher navoiy ijodi. 3. adabiy merosi. alisher navoiyning hayot yoʻli butun umrini turkiy til mavqeyini ko‘tarish, turkiy adabiyot imkoniyatlarini dunyoga tan oldirish, turkiy davlatchilik asoslarini mustahkamlash, jamiyatda haqiqat va adolat mezonlarini qaror toptirishga bag‘ishlagan bobokalonimiz alisher navoiy 1441-yil 9-fevralda xuroson o‘lkasining poytaxti hirotda tug‘ilgan. navoiyning otasi g‘iyosiddin muhammad (uni “g‘iyosiddin kichkina” ham der edilar) temuriylarga yaqin amaldorlardan bo‘lib, o‘z davrining obro‘li va ma’rifatli kishilaridan sanalgan. adabiyotshunos davlatshoh samarqandiyning yozishicha, u o‘g‘li alisherning tarbiyasiga e’tibor bergan va kelajakda fazilatli odam bo‘lib yetishmog‘i uchun astoydil harakat qilgan. onasi kobul amirzodalaridan shayx abusaid changning qizi bo‘lgan. bo‘lajak shoirning tog‘alari mir said (mirsayid)kobuliy yaxshi shoir, muhammad ali g‘aribiy shoir, sozanda va xattot edilar. alisher oilada uchinchi yoki to‘rtinchi farzand bo‘lib, maktabda bo‘lajak sulton husayn boyqaro bilan birga o‘qigan. navoiy erta savod chiqargan. she’r o‘qish va yod olish, she’r bitishga …

2 / 5

b tayinlangan. alisher esa, o‘qishni davom ettirgan. 1453-yilda alisherning otasi g‘iyosiddin muhammad vafot etgan. alisher abulqosim bobur xizmatiga kirgan. avval sabzavorda, so‘ng mashhadda yashagan. alisher navoiy ijodi she’rga mehr alisherni ijodga undagan. u 7, 8 yoshlaridan she’r yoza boshlagan. o‘zbekcha she’rlariga “navoiy”, forscha she’rlariga “foniy” taxallusini qo‘ydi. o‘smirlik davrlarida alisher o‘qishda va yozishda tinim bilmagan, she’r mutolaasidan charchamagan. “muhokamat ul-lug‘atayn” asarida o‘zining yoshlik chog‘ida mashhur o‘zbek va fors shoirlari nazmidan 50 ming bayt (100 ming misra) she’rni yod bilganini yozib qoldirgan. alisher navoiy 1441-yil 9-fevralda amir temurning o'gli shohruh mirzo shohligi davrida hirotda tug'ildi. zamondoshlari uning haqida ko'pincha "nizomiddin mir alisher" deb yozadilar. 'nizomiddin"-din--diyonat nizomi degani bo'lib, donishmand mansab egalariga beriladigan sifat, "mir" - amir demakdir. uning otasi g`iyosiddin muhammad (uni g`iyosiddin kichkina ham der edilar) temuriylar saroyining amaldorlaridan, xonadonning ishonchli kishilaridan edi. onasi amirzoda shayh abusaid changning qizi bo`lgan, ismi ma`lum emas. alisherning bobosi temurning o`g`li umarshayx bilan emikdosh …

3 / 5

hruh mirzo vafot etib, temuriy shahzodalar o`rtasida taxt uchun kurash boshlanadi. hirot notinch bo`lib qoladi. alisherlar oilasi iroqqa yo`l oladi. yo`lda, taft shahrida alisher zamonasining mashhur tarixchisi, "zafarnoma"ning muallifi sharafiddin ali yazdiy bilan uchrashdi. alisher xonadoni 1541-yilda hirotga qaytadi. tarixchi xondamir bu bilan bog`liq shunday bir hikoyani keltiradi: karvon yazd cho`li bilan hirotga borarkan, tungi yurishlardan birida ot-ulov ustida hammani uyqu bosadi. alisher mingan ot, ittifoqo, yo`ldan chiqib, bo`lajak shoir egardan tushib qoladi, uyqu zo`rlik qilib, uyg`onmaydi. horigan ot ham egasi yonidan ketmay, to`xtab qoladi. alisher tong otib, quyosh qiziganda uyg`onadi. qarasa, poyonsiz sahro, atrofida hech kim yo`q. yolg`iz otigina yovshan ildizlarini chimtib turibdi. o`n yoshli bola o`zini qo`lga oladi. otini minib, zehn bilan yo`lni topib ilgari yuradi. kun qizib, chanqoqlik boshlanadi. shu payt uzoqdan bir narsa qorayib ko`rinadi. u suv to`la mesh ekan, ollohga shukuronalar aytib, alisher yo`lini davom ettiradi. uning ota-onasi manzilga yetgach, o`g`illlarini yo`qligini biladilar va mulozimni …

4 / 5

ammani olam podshosi semrug`ni izlashga undabdi. qushlar uni surishtira boshlabdilar. "zotini, sifatini, sifatini ayt, bizga nishon ber!" – deyishibdi ular. hudhud hikoya boshlabdi: smurg` bir kecha dunyoni aylanib, uchib yurar edi. nogoh yo`li chin shahri ustidan tushdi. bir silkingan edi, mamlakat nurga g`aeq bo`ldi. patidan biri tushib qolgan ekan. ogoh bo`lganlar aqlu shuurini yo`qotdilar. chin mulki esa hashamat(ulug`vorlikka) chulg`andi. qushlar zavqu shavq bilan yo`lga tushadilar. buroq bu zavq-shavq uzoq davom etmaydi. qushlar e`tiroz bildirib, uzr aytib, o`zlarini chetga ola boshlaydi. hudhud har biriga javob aytadi. semrug`ga yetishish baxti oldida bu dunyoning tashvishlari hechligini isbot etuvchi biror hikoya keltiradi. hudhudning gaplari, hikoyalari qushlarga yangi bir kuch bag`ishlaydi. ular hudhudni boshliq qilib, yo`lga tushadilar. hudhud buy o`lning ishq yo`li ekanligi, unga kirgan odam shayx san`on singari o`zligidan kechishi lozimligini aytadi. yana bir-biridan jozibali hikoyalar… nihoyat, qushlar yeti vodiyni bosib o`tadilar va o`zlarining semurg` ekanligini anglab yetadilar. "mantiq ut-tayr" xayoli alisherga bir umr …

5 / 5

, ko`zimdin sochilur har lahza yosh, bo`ylakim, paydo bo`lur yulduz nihon bo`lg`och quyosh. matla`i bilan boshlanadigan g`azalini o`qiydi. she`rdan hayratga tushgan keksa shoir bunday deydi: "valloh, agar muyassar bo`lsa edi, o`zumning forsiy va turkey tillarda aytgan o`n-o`n ikki ming baytimni shu g`azalga almashtirardim va buni o`zimning katta yutug`im deb hisoblar edim". bu turkiy (o`zbek) she`riyatiga juda katta iste`dod kirib kelayotganidan nishona edi. 2

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"alisher navoyining nutq va notiqlik haqidagi qarashlari" haqida

mavzu: alisher navoyining nutq va notiqlik haqidagi qarashlari reja: 1. alisher navoiyning hayot yoʻli. 2. alisher navoiy ijodi. 3. adabiy merosi. alisher navoiyning hayot yoʻli butun umrini turkiy til mavqeyini ko‘tarish, turkiy adabiyot imkoniyatlarini dunyoga tan oldirish, turkiy davlatchilik asoslarini mustahkamlash, jamiyatda haqiqat va adolat mezonlarini qaror toptirishga bag‘ishlagan bobokalonimiz alisher navoiy 1441-yil 9-fevralda xuroson o‘lkasining poytaxti hirotda tug‘ilgan. navoiyning otasi g‘iyosiddin muhammad (uni “g‘iyosiddin kichkina” ham der edilar) temuriylarga yaqin amaldorlardan bo‘lib, o‘z davrining obro‘li va ma’rifatli kishilaridan sanalgan. adabiyotshunos davlatshoh samarqandiyning yozishicha, u o‘g‘li alisherning tarbiyasiga e’tibor bergan va kelajakda fazilatli od...

Bu fayl DOCX formatida 5 sahifadan iborat (24,0 KB). "alisher navoyining nutq va notiqlik haqidagi qarashlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: alisher navoyining nutq va noti… DOCX 5 sahifa Bepul yuklash Telegram