biologik progres va regress

PPTX 36 pages 4.7 MB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.7 MB

File type PPTX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

prezentatsiya powerpoint ma'ruzachi: zoologiya kafedrasi katta o'qituvchisi raxmatullaev b.a. termiz – 2022 mavzu: biologik progres va regeress termiz davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti zoologiya kafedrasi reja: 1.progress va uning mezonlari haqida 2. progress hodisasining klassifikatsiyasi 3. biologik progressning turli yo‘nalishlari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik takrorlash uchun savollar tur bu... morfologik mezon bu... genetik mezon bu... populyatsiya bu… lokal populyatsiyabu… ekologik populyatsiya bu… geografik o'zgaruvchanlik bu... bergman qoidasi bu... allen qoidasi bu... elogori qoidasi bu... tur hosil bo'lishining asosiy yo'nalishlari bu... tur hosil bo'lishini uchta bosqichi bu... klinal o'zgaruvchanlik bu ... bir xil genotipga ega bo'lgan individlar yig'indisi bu… aql uch qo'riqchi: til, ko'z, quloqning ustidan ham posbonlik qilguvchidir. zero, ezgulik va yovuzlik aynan ana shu uch a'zo orqali qalbga kirib boradi. abulqosim firdavsiy organizmlarning oddiydan murakkabga tomon rivojlanishi progress termini bilan ifodalanadi. ammo progress tushunchasi uning tub mohiyatini tushuntirib bera olmaydi. umuman, organizmlarning tuzilish darajalarini ifodalovchi progress mezonlari hizircha ishlab chiqilmagan. …

2 / 36

hun biz odamni murakkab, oddiy amyobani sodda tuzilgan deb aytamiz? chuqur o‘ylab ko‘rilsa, har ikkala organizmda progress va regress tomonlar bor. xulosa qilib, progressni 3 ta guruh mezonlari haqida fikr yuritish mumkin: 1. sistemalilik mezon. tuzilishi va funksiyasining murakkablik va integratsiya darajasini ifodalaydi. organizm, to‘qima va organlar tabaqalanishining ortishi, ko‘p tomonlama hayotiy funksiyalar bilan ta’minlanishi, gomologik organlar oligomerizatsiyasi shular jumlasiga kiradi. 2. energetik mezon bir butun organizm va uning qismlari funksiyasining samaralorligi, oziqa iqtisod qilinishi darajasini ifodalaydi. masalan, oziq iste’mol qilib ko‘p energiya beruvchi organizm takomillashgan hisoblanadi. bu fermentlar sifati, kaloriyaga boy oziq iste’mol qilish, atrof-muhitga kam issiqlik ajratish bilan ifodalanadi. 3. axborot mezoni axborot to‘plash darajasini aks ettiradi. bunga umurtqali hayvonlarning tobora murakkablanish evolyutsiyasi natijasida genetik axborotning izchillik bilan orta borishi misol bo‘ladi. jumladan, sut emizuvchilar dnk si miqdoriga nisbatan dastlabki xordalilar genomida dnk 6 %, bosh skeletsizlarda 17 %, to‘garak og‘izlilarda 38 %, baqalar va toshbaqalarning ba’zi turlarida …

3 / 36

o‘lishi va almashinuvi orqali amalga oshgan. bu jarayonlar organik formalarning ba’zilari taraqqiy etgan, ba’zilari esa taraqqiyotdan to‘xtab qolgan. ma’lumki, eralardan eralarga, davrlardan davrlarga o‘tgan sari organik olamning xilma-xilligi orta borgan. bu esa organizmlar yashayotgan biotik muhitning murakkablashuviga olib kelgan. 2. cheklangan guruxli progress. xar qanday hayvon, o‘simlik guruxhi tuzilish plani bo‘yicha boshqa guruxlarda farq qiladi. evolyutsiya jarayonida mazkur guruhda tuzilishining takomillashuvi guruhli cheklangan progress mazmunini tashkil etadi. masalan, arxigoniyli o‘simliklarda guruxli progress ontogenezda gametofitdan sporofitga o‘tishga o‘tkazuvchi naylarning rivojlanishiga, epidermis “og‘izchalarining” rivojlanishiga sabab bo‘lgan. 3. biotexnik progress. evolyutsiya jarayonida har xil yo‘llar bilan kelib chiqqan bir xil yoki o‘xshash vazifalarni bajarishga ixtisoslashgan. biotexnik progress tabiatda organizmlarni biotexnik takomillashuviga asoslanadi. evolyutsiya jarayonida organlar va funksiyalarning differensiatsiyasi va sentralizatsiyasi sodir bo‘lib, bu organlar o‘z vazifasini yaxshiroq bajarishiga olib keladi. bu o‘z navbatida funksiyalarning ko‘payishi, kuchayishi, tezlashishiga olib kelgan. shunday holatlar uchraydiki, nisbatan qadimgi guruhlarda organlar yoki guruhlarga nisbatan yaxshiroq rivojlangan (texnik jihatdan). …

4 / 36

zilishini saqlab qolgan? degan muammolarni hal etishni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘ydi. seversov bu masalalarini hal qilishda avvalo evolyutsion progressda ro‘y beradigan biologik progress va morfofiziologik progress tushunchalarning farqlanishi ta’kidladi. biologik progress deganda seversov turning avj olib rivojlanishini, keng tarqalishini, ravnaq topishini tushungan, ya’ni: 1) bitta turga mansub individlar soni ortadi; 2) natijada tur keng tarqalib, yangi areallarni ishg‘ol etadi; 3) yangi sistematik guruhlar vujudga keladi va intensiv divergensiya ro‘y beradi. hozirgi davrda yashab turgan gulli o‘simliklar, suyakli baliqlar, qushlar va sut emizuvchilar biologik progressga misol bo‘ladi. 5. morfo-fiziologik progress. biologik progressdan shu bilan farq qiladiki, bunda organizmlarning tuzilishi va funksiyasi progressiv tomonga o‘zgarib boradi. natijada tuzilishi tuban formalardan (morfo-fiziologik progress natijasida) tuzilishi murakkab formalar vujudga keladi (biologik progress). seversov fikricha, morfo-fiziologik progress albatta biologik progressga olib keladi. biologik progress 4 ta yo‘nalishda amalga oshadi: 1-aromorfoz 2-idioadaptatsiyasi 3-senogenez 4-umumiy degeneratsiya. morfo-fiziologik progress, ya’ni aromorfoz aromorfoz grekcha ayero-ko‘tarish, morfo-shaklni o‘zgartirish degan …

5 / 36

slanishlar paydo bo‘lishidan iborat. lekin bu o‘zgarishlar organizm tuzilishini va hayot faoliyatini ajdodlariga nisbatan yuqori yoki past darajada ko‘tarmaydi. idioadaptatsiya yo‘li bilan paydo bo‘ladigan o‘zgarishlar organizm uchun ikkinchi darajali ahamiyatga ega bo‘lgan organ va qismlarga xosdir. idioadpatatsiyadan keyin organizm o‘z ajdodlari bilan bir qatorda tursa ham, ular muhit sharoitlariga yaxshi moslashadi. masalan, toshbaqalar repteliyalarning eng qadimgi vakillari bo‘lib, katilozavrlardan kelib chiqqan va perm davriga kelib hayot sharoitining o‘zgarishi, ya’ni yashash uchun kurash, tabiiy tanlanish tufayli ostki va ustki qalqonlar hosil bo‘lgan. senogenez yoki embrional moslanish senogenez-seno-yangi, genezis-kelib chiqish ma’nosini anglatadi. bu embrion yoki lichinkalik davrida paydo bo‘ladigan moslamalarni o‘z ichiga oladi. tuxum hujayrani va embrionni kimyoviy va mexanik ta’sirlardan himoya qiluvchi parda yoki mikroblardan saqlovchi ohakli qobiq, tuxumdagi sariqlik, qushlar va sut emizuvchilarda embrionning tebranish va zarbalardan saqlovchi amnion, sut emizuvchilarda embrion nafas olishiga yordam beradigan allantois va yo‘ldosh senogenezga misoldir. senogenez har xil bo‘ladi. jumladan, tuxum va lichinkaning himoya …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biologik progres va regress"

prezentatsiya powerpoint ma'ruzachi: zoologiya kafedrasi katta o'qituvchisi raxmatullaev b.a. termiz – 2022 mavzu: biologik progres va regeress termiz davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti zoologiya kafedrasi reja: 1.progress va uning mezonlari haqida 2. progress hodisasining klassifikatsiyasi 3. biologik progressning turli yo‘nalishlari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik takrorlash uchun savollar tur bu... morfologik mezon bu... genetik mezon bu... populyatsiya bu… lokal populyatsiyabu… ekologik populyatsiya bu… geografik o'zgaruvchanlik bu... bergman qoidasi bu... allen qoidasi bu... elogori qoidasi bu... tur hosil bo'lishining asosiy yo'nalishlari bu... tur hosil bo'lishini uchta bosqichi bu... klinal o'zgaruvchanlik bu ... bir xil genotipga ega bo'lgan individlar yig'indisi bu… aql uc...

This file contains 36 pages in PPTX format (4.7 MB). To download "biologik progres va regress", click the Telegram button on the left.

Tags: biologik progres va regress PPTX 36 pages Free download Telegram