sutemizuvchilar

PPT 63 pages 10.3 MB Free download

63 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 10.3 MB

File type PPT

Pages 63

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 63

slayd 1 reja 1. sut emizuvchilar sinfining umumiy tavsifi 2. sut emizuvchilar sinfining teri qoplami, teri bezlari 3. sut emizuvchilar sinfining muskullari va skeleti sutemizuvchilar umurtqali hayvonlar orasida eng yuksak darajada rivojlangan bo'lib, xilma-xil sharoitlarda yashashga moslashgan. sutemizuvchilarning boshqa umurtqali hayvonlarga nisbatan asosiy progressiv belgilari quyidagilardan iborat: 1. markaziy nerv sistemasi, ayniqsa, oldingi miya yarimsharlarining kulrang moddasi-oliy nerv faoliyatining markazi yuksak darajada takomillashgan. 2. sutemizuvchilarning ko'pchiligi tirik tug'adi va bolalarini sut bilan boqadi. 3.termoregulyatsiyaning juda takomillashganligi tana temperaturasining doimiyligini ta'minlaydi. umumiy tavsifi keltirilgan moslanishlar yordamida ko'pchilik sutemizuvchilarning tana harorati nisbatan doimiy hisoblanadi va uning tashqi muhitdan farqi 1000s ga teng bo'ladi. masalan: qishda – 60 0s da yashovchi ko'k tulkining tana harorati +390s bo'ladi. tana haroratining doimiyligi (gomoyotermiya) barcha sutemizuvchilar uchun xos emasligini ko'zda tutish lozim. bu hodisa katta massaga ega bo'lgan yo'ldoshli yirik sutemizuvchilar uchun xos bo'ladi. platsentar mexanizmi yaxshi rivojlanmagan tuban sutemizuvchilarda issiqlikni saqlashda hayvon massasi va tana …

2 / 63

rasida eng mittisi, ya'ni kichigi hasharotxo'rlar turkumiga kiradigan pakana oq tishli erqazar (suncus etruscus) hisoblanib, uning uzunligi 3,5-4,5 sm, vazni esa 1,2-1,7 g kelsa, quruqlikda yashovchi eng yirik sutemizuvchi- afrika fili (loxodonta africana)ning balandligi 4-4,5 m va vazni 4-5 tonnaga etadi. hozirgi hayvonlar orasida, shu jumladan, sutemizuvchilar orasida eng yirigi ko'k kit (balaenoptera musculus) hisoblanib, uning uzunligi 30-33 m va vazni 120-150 tonnagacha boradi.. barcha quruqlikda yashovchi sutemizuvchilar yurganida butun oyoq panjasini (kaftini) yoki faqat barmoqlarini erga bosish va bosmasligiga qarab uch guruhga bo'linadi: 1. oyoq kaftida yuruvchilar. 2. barmoqda yuruvchilar. 3. barmoq uchida yuruvchilar. tana shakli oq tishli erqazar afrika fili ko'k kit ko'k kit yuragi sutemizuvchilarning, shu jumladan quyonning gavdasi-bosh, bo'yin, tana, dum va orqa hamda oldingi oyoqlarga bo'linadi. oldingi oyoqlari deyarli kalta va besh barmoqli, orqa oyoqlari esa uzun hamda to'rt barmoqli bo'ladi. barcha barmoqlarida tirnoqlari bor. tashqi tuzilishi kulrang kalamush quyon boshqa umurtqali hayvonlarga o'xshab sutemizuvchilarning …

3 / 63

tugunaksimon. ular bevosita teri yuzasiga yoki jun xaltachasiga ochila yog' bezlari uzum boshi shaklida bo'lib, deyarli hamma vaqt jun xaltachasining voronkasiga ochiladi. yog' sekreti terini va junni moylab, ularni qurib qolishdan va ho'l bo'lishdan saqlaydi. hid bezlari shaklan o'zgargan ter va yog' bezlaridan yoki har ikkala bez qo'shilishidan hosil bo'ladi. hid bezlari amerika skunslari (mephitis) va suvsarlarda kuchli rivojlangan. muskus bezlari kabarga, vixuxol, qunduz va ondatralarda ham bo'ladi. bezlar sut bezlari hamma sutemizuvchilarning urg'ochilarida bo'ladi, sut bezlari shakli o'zgargan oddiy naysimon ter bezlari hisoblanadi. sutemizuvchilarda sut bezlarining joylashishi va ulardagi so'rg'ichlari soni har xil bo'ladi. so'rg'ichlar chin va soxta so'rg'ichlarga bo'linadi. chin so'rg'ichda sut bezlarining yo'llari talaygina teshiklar bilan so'rg'ich uchiga ochiladi. chin so'rg'ichlar maymunlar va kemiruvchilarga xos. soxta so'rg'ichlarda sut bezlarining yo'llari so'rg'ichni teshib o'tadigan ancha uzun umumiy kanal tubiga ochiladi (yirtqichlar, tuyoqlilar). sut asosiy ovqat bo'lib, oson hazm bo'ladi va bola uchun zarur ozuqa hisoblanadi. sut tarkibida oqsil, …

4 / 63

m o'ziga xos bo'lib, ko'krak qafasini qorin bo'shlig'idan ajratib turadi. diafragmani faqat qizilo'ngach teshib o'tadi. suv muhitida yashovchi sutemizuvchilardan, kitsimonlarda ko'pgina muskullari (yurak, skelet muskullari) organizmda kislorod zahirasini (zapasini) ta'minlovchi mioglobin ko'p miqdorda bo'ladi, natijada bunday darrandalar suv ostida uzoq vaqt qolishini ta'minlaydi. sutemizuvchilar skeleti ham quruqlikda yashaydigan boshqa to'rtoyoqli umurtqali hayvonlar skeletiga o'xshash bosh skeleti, umurtqa pog'onasi, ko'krak qafasi, oldingi va orqa oyoqlari hamda ular kamarlari skeletidan iborat bo'ladi skeleti 1-bo'yin umurtqalari, 2- ko'krak umurtqalari, 3-bel umurtqalari, 4-dumg'aza umurtqalari, 5-dum umurtqalari, 6-qovurg'alar, 7-to'sh suyagi dastasi, 8-kurak suyagi, 9-kurakning akromial o'simtasi, 10-kurakning korakoid o'simtasi, 11-nomsiz suyakning yonbosh bo'limi, 12- nomsiz suyakning quymich bo'limi, 13- nomsiz suyakning qov bo'limi, 14-berkituvchi teshik, 15-elka suyagi, 16- tirsak suyagi, 17- bilak suyagi, 18-bilaguzuk suyaklari, 19-kaft suyaklari, 20-son suyagi, 21-tizza qopqog'i, 22-katta boldir suyagi, 23-kichik boldir suyagi, 24-tovon suyagi, 25-to'piq suyagi, 26-oyoq kaft suyaklari. sutemizuvchilarning bosh skeleti to'la suyaklashgan. ayrim suyaklar bir-biri bilan umrbod saqlanib …

5 / 63

ak joylashgan. bosh skeletining vistseral (yuz) bo'limi ham boshqa umurtqali hayvonlardagi singari bir necha suyaklardan tashkil topgan. hamma sutemizuvchilarda, yuqori jag' juft jag' oldi suyak bilan kuchli taraqqiy etgan ustki jag' suyaklaridan iborat. pastki jag' faqat juft tish suyaklaridan iborat. bu suyaklar old tomonda bir-biriga qo'shilib simfizis hosil qiladi, orqa tomonida esa yuqoriga qaragan katta tojsimon o'simtasi bor, shu o'simtaning uchida birikuv boshchasi bo'ladi. bosh skeleti (miya qutisi). a- yon tomondan ko'rinishi, b-ostki tomondan ko'rinishi, v-saggital kesimi: 1-ensa suyagi, 2-katta ensa teshigi, 3-ensa bo'rtmasi, 4-tepa oraliq suyagi, 5-tepa suyagi, 6-manglay suyagi, 7-manglay suyagining ko'z usti o'simtasi, 8-burun suyagi, 9-chakka suyagi, 10-chakka suyagining yonoq o'simtasi, 11-yonoq suyagi, 12-asosiy ponasimon suyak, 13-oldingi ponasimon suyak, 14-qanot-ponasimon suyak, 15-qanotsimon suyak, 16-dimog' suyagi, 17-jag'oldi suyagi, 18-jag'oldi suyagining tanglay o'simtasi, 19-ustki jag' suyagi, 20-ustki jag' suyagining tanglay o'simtasi, 21-tanglay suyagi, 22-qanotsimon suyak burun chig'anog'i bilan, 23-ko'z yosh suyagi, 24-nog'ora suyak, 25-tashqi quloq teshigi, 26-tish suyagi, 27-tish …

Want to read more?

Download all 63 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sutemizuvchilar"

slayd 1 reja 1. sut emizuvchilar sinfining umumiy tavsifi 2. sut emizuvchilar sinfining teri qoplami, teri bezlari 3. sut emizuvchilar sinfining muskullari va skeleti sutemizuvchilar umurtqali hayvonlar orasida eng yuksak darajada rivojlangan bo'lib, xilma-xil sharoitlarda yashashga moslashgan. sutemizuvchilarning boshqa umurtqali hayvonlarga nisbatan asosiy progressiv belgilari quyidagilardan iborat: 1. markaziy nerv sistemasi, ayniqsa, oldingi miya yarimsharlarining kulrang moddasi-oliy nerv faoliyatining markazi yuksak darajada takomillashgan. 2. sutemizuvchilarning ko'pchiligi tirik tug'adi va bolalarini sut bilan boqadi. 3.termoregulyatsiyaning juda takomillashganligi tana temperaturasining doimiyligini ta'minlaydi. umumiy tavsifi keltirilgan moslanishlar yordamida ko'pchilik sutemizu...

This file contains 63 pages in PPT format (10.3 MB). To download "sutemizuvchilar", click the Telegram button on the left.

Tags: sutemizuvchilar PPT 63 pages Free download Telegram