nutq mexanizmlari va nutqsiz kommunikatsiya

PPTX 14 pages 344.6 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 344.6 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

prezentatsiya powerpoint nutq mexanizmlari va nutqsiz kommunikatsiya z reja; nutq mexanizmlari nutqsiz kommunikatsiya z nutq o'zining fiziologik negiziga ko'ra, eshitish va harakat analizatorlari faoliyatini bajaradi. miya qobig'ida tashqi olam tomonidan bo'ladigan turli xil qo'zg'atuvchilar bilan so'zlaming talaffuz qilinishini boshqarib turadigan tovush paychalari, xiqildoq, til va boshqa a’zolar harakati o'rtasidagi muvaqqat bog'lanishlar o'matiladi. nutq ikkinchi signallar tizimi negizida amal qiladi. so'z, i. p. pavlov fikricha, «signallar signali»dir. nutqni dasturlashtirish — nutqiy ifodaning, ya’ni kishi bildimioqchi bo'lgan fikming ma’naviy o‘zagini tuzish — birinchi bosqich hisoblanadi. ikkinchi bosqich — jumlaning sintaktik tarkibini tuzishdan iborat z nihoyat, jumla ovoz chiqarib aytiladi, ya’ni nutq real tarzda ro'yobga chiqadi. shunday qilib, «gapirish» jarayoni boshlanadi. bu jarayon davomida kommunikator uzatilishi lozim bo'lgan axborotni kodlashtiradi. retsipiyent tinglash jarayonida olingan axborotning kodini ochadi. bu kommunikator aytmoqchi bo'lgan so'zning anglab yetilishini ta’minlaydi. xix asrning o'rtalaridayoq olimlar miyaning ba’zi bir qismlari ishidagi buzilish nutqning buzilishiga olib kelishini kashf etgan edilar. jumladan, …

2 / 14

atidan ko'ra ko'proq yaxlit holdagi miya faoliyatining murakkab tarzda tashkil topishidan iborat ekanligi aniq-ravshan bo'ldi. shunday qilib, nutq funksiyalarining jo'shqin, ya’ni anatomik tarzda emas, balki harakatchan tarzda cheklanishi to'g'risidagi tasavvur tarkib topdi. bu — markaziy asab tizimining keng ravishda kompensatsiyalab (o'mini to'ldirib) turish imkoniyatlaridan foydalanishi munosabati bilan nutqning buzilishini to'g'rilashida juda katta ahamiyat kasb etadi z noverbal (nutqsiz) kommunikatsiya vositalariga yuz ifodasi, mimika, ohang, pauza, poza (holat), ko'z yosh, kulgu va boshqalar kiradi. bu vositalar verbal kommunikatsiya — so'zni to'ldiradi, kuchaytiradi va ba’zan uning o'mini bosadi. bolgarlarda boshni qimirlatish «yo'q» degan ma’noni anglatsa, ruslarda uning aksini anglatadi. turli yosh guruhlarida noverbal kommunikatsiya vositasi turlicha bo'ladi. masalan, bolalar ko'pincha kattalarga ta’sir etish, ularga o'z xohish va kayfiyatlarini o'tkazishda yig'idan vosita sifatida foydalanadilar. axborotni so'z bilan bayon etishning mazmuni va maqsadiga noverbal kommunikatsiya vositalarining mos kelishi muomala madaniyatining bir turidir. o'rtog'ining boshiga tushgan kulfatdan xabar topib, unga hamdardlik bildirayotgan suhbatdoshi nutqsiz kommunikatsiya …

3 / 14

r, mimika va pantomimika yordamida ifodalanadi. noveibal belgilar nutqni to'ldiradi, ba’zida uning o'm ini bosadi, kommunikativ jarayon ishtirokchilarining emotsional holatini aks ettiradi. shuning uchun muloqot davomida noverbal signallami kuzatish va ulaming mazmunini tushunish juda muhimdir. z noverbal muloqotda quyidagi belgilar tizim laridan keng foydalaniladi: 1. kinetik belgilar tizimi imo-ishoralar, mimika va pantomimikadan iborat. masalan, rost so'zlayotgan kishi ochiq kaftlarini ko'rsatishdan qo'rqmaydi. aksincha, yolg'onchi ularni berkitishga harakat qiladi. suhbatdoshdan o'zini yuqori tutish belgilaridan biri — butun kaft cho'ntakda bo'lib, bosh barmoqning tashqariga chiqarib qo'yilganligidir. shubhalanuvchanlikni odatda og'izni qo'l bilan himoyalash, burunga tegib qo'yish, qovoqlami silab qo'yish, quloq ortini yoki bo'yinni qashlab qo'yish bildirib qo'yadi. dahanni silab-silab qo'yish qaror qabul qilishga qiynalishni ko'rsatadi. asabiylik holati kishining biror narsaga — bilak uzugi, soati va shu kabilarga hech qanday maqsadsiz qayta-qayta tegib turishi ostiga yashirinadi. stulning ustiga «minib», oyoqlami keng yozib o'tirishdan odamdagi dominantlikka (ustunlikka, hukmronlikka) moyillikni sezish mumkin. oldinga chiqarilgan oyoq, ayniqsa, uning …

4 / 14

hbat unga yoqmayotganligini yoki shoshayotganligini taxmin qilish mumkin. ko'krak qafasini berkitish himoyalanish alomatidir. bunda qo'llar ko'krak qafasiga chalishtirilgan, qaddi-qomat egilgan bo'lishi mumkin. agar kishi dahanini kafti bilan tirab o'tirgan bo'lsa. bu ko'pincha diqqat bilan linglayotganligi va o'ylanib qolganligini bildiradi. z 2. proksemik belgilar tizimi kommunikativ jarayon ishtirokchilarining fazodagi joylashuvidan iborat. muloqot davomida kishilar o'rtasidagi munosabat to'rt xil hududdan birida amalga oshadi. jumladan, intim hudud (oralig'i 15—45 sm) ga eng yaqin va tanish odamlargina kiritiladi. uning asosiy belgilari: ishonch muhiti, past ovoz, taktil aloqa. intim hududga begonalarning kirishi organizmda muayyan fiziologik o'zgarishlami keltirib chiqaradi (yurak urishi tezlashadi, adrenalin ajralishi ko'payadi). shaxsiy hudud (45—120 sm) da tanishlar hamkasblar muloqoti amalga oshadi. uning asosiy belgilari: vizual kontaktning uzoqroq davom etishi, verbal muloqotning noverbal muloqotdan ustun bo'lishi. ijtimoiy hudud (120 —400 sm) da begona kishilar muloqoti amalga oshadi. uning asosiy belgilari: muloqotning rasmiy xarakterga ega bo'lishi, suhbatdoshlar bir-birini yaxshi tanimasligi. ommaviy hudud (400 sm …

5 / 14

ayadi. mutaxassislar maslahatiga ko'ra, ijobiy va ishonchli munosabat o'rnatish uchun suhbatdoshlar vizual kontakti butun muloqot vaqtining 60—70%ini egallashi kerak. odam samimiy bo'lmasa yoki uyalayotgan bo'lsa vizual aloqa butun muloqot vaqtining 1/3 qismini egallaydi. agar vizual kontakt butun muloqot vaqtining 2/3 qismini egallasa, bu holat odamga nisbatan qiziqish kuchliligini (bunda ko'z qorachig'i kengayadi) yoki salbiy munosabat kuchliligini ko'rsatadi (bunda ko'z qorachig'i torayadi). ammo vizual aloqada milliy xususiyatlami inobatga olish kerak. z ammo vizual aloqada milliy xususiyatlami inobatga olish kerak. janubiy yevropa xalqlarida suhbatdosh ko'zlariga uzoqroq tikilish odatiy holat. ba’zilarga bu haqorot bo'lib tuyulishi mumkin. yaponlar yuzga nisbatan bo'yinga ko'proq qaraydilar. vizual kontakt 10 soniyadan ortmasligi kerak. vizual aloqaning optimal varianti suhbatdoshlaming yuzma-yuz emas, ma’lum burchak ostida (90 gradus) bir-biriga yuzlanishidan iborat. bunday joylashish tikilib turishga majbur qilmaydi va harakatlarning erkin bo'lishini ta’minlaydi. demak, noverbal muloqotda bir qancha belgilar tizimlaridan foydalaniladi. ulardan foydalanish ko'pincha ongsiz ravishda amalga oshadi. kishi ehtiyojlari azaldan agar …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutq mexanizmlari va nutqsiz kommunikatsiya"

prezentatsiya powerpoint nutq mexanizmlari va nutqsiz kommunikatsiya z reja; nutq mexanizmlari nutqsiz kommunikatsiya z nutq o'zining fiziologik negiziga ko'ra, eshitish va harakat analizatorlari faoliyatini bajaradi. miya qobig'ida tashqi olam tomonidan bo'ladigan turli xil qo'zg'atuvchilar bilan so'zlaming talaffuz qilinishini boshqarib turadigan tovush paychalari, xiqildoq, til va boshqa a’zolar harakati o'rtasidagi muvaqqat bog'lanishlar o'matiladi. nutq ikkinchi signallar tizimi negizida amal qiladi. so'z, i. p. pavlov fikricha, «signallar signali»dir. nutqni dasturlashtirish — nutqiy ifodaning, ya’ni kishi bildimioqchi bo'lgan fikming ma’naviy o‘zagini tuzish — birinchi bosqich hisoblanadi. ikkinchi bosqich — jumlaning sintaktik tarkibini tuzishdan iborat z nihoyat, jumla ovoz chiqar...

This file contains 14 pages in PPTX format (344.6 KB). To download "nutq mexanizmlari va nutqsiz kommunikatsiya", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq mexanizmlari va nutqsiz ko… PPTX 14 pages Free download Telegram