marten va elektr pechlarida po’lat olish

DOCX 5 pages 427.9 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 427.9 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

20 - ma`ruza marten va elektr pechlarida po’lat olish. po’latlarni quyish. reja 1.marten pechida po’lat olish. 2. elektr pech usulida po’lat olish. 3. po’latlarni quyishning zamonaviy usullari. tayanch iboralar: po’lat olish jarayoni, konvetor usuli, marten pechi, elektr pech, skrap rudaviy jarayon, po’latlarni quyish. konvertor usulining bir qator muxim kamchiliklari, bu usulda temir tersak, metal ishlash sanoatining po’lat va cho’yan chiqindilaridan shuningdek qattiq cho’yandan po’lat olish mumkin emasligi marten usulining paydo bo’lishiga olib keldi. marten usulini 1865 yilda fransuz metallurglari p`er va emil martenlar kashf etdilar. marten usuli temir tersak, po’lat va cho’yan chiqindilaridan foydalanib, xilma-xil po’latlar ishlab chiqarishga imkon beradi. bundan tashqari marten pechida po’lat xosil bo’lishi jarayonini oson boshqarish, uni tekshirib turish va xatto avtomatlashtirish mumkin. xozirgi vaqtda ishlab chiqariladigan xamma po’latning 80% dan ortig’ini marten usulida olinadi. marten pechlarida po’lat olish uchun xom-ashyo sifatida temir tersak (skrap), m1 va m2 markali qattiq va suyuq, cho’yan (qayta ishlanuvchan cho’yan), …

2 / 5

siqlik rejimi eng yuqori qilib olinadi. bu vaqt ichida temir, uglerod va qo’shimcha elementlarning ma’lum bir qismi, pech gazlari kislorodi xisobiga oksidlanadi. pechdagi aralashma yaxshi qiziganda (30-90 minut o’tgandan) keyin uning ustiga mikserdan kavshda keltirilgan suyuq cho’yan aralashmaning ma`lum vaqt o’tgandan keyin shixtaning xammasi suyuq xolatda keladi va pechning ich qismida uchta fazo: suyuq metal, suyuq, shlak, pech gazlari mavjud bo’ladi. pech gazlari shlak tepasidan o’tayotganda unga o’z kislorodini beradi, bu kislorod ta`sirida shlakdagi temir (2) oksid temirning yuqori oksidlariga aylanadi- temir (2) oksid metaldagi qo’shimcha elementlar va uglerod bilan uchrashib, ularni birin ketin oksidlaydi. 2fe+si=2fe+sio2+q feo+mn=fe+mno+q 5fe+2p=5fe+p2o5+q feo+c=fe+co-q suyuqlanish oxirida (ikkinchi davr) boshlanadi. bu davrda kelgan fosforning ma`lum qismi oksidlanib, fosfat angidrid esa oxak bilan o’zaro ta`sir etib, (cao)4 p2o5 xosil qiladida, shlakga o’tadi. shundan so’ng suyuq metaldagi uglerod miqdori tekshirib ko’riladi, agar uglerod miqdori talab etilganidek, ya`ni tayyor po’latdagi miqdoridan 0.5:0.6% dan ortiq bo’lsa, suyuq metal toza (rudasiz) …

3 / 5

zavodlarida va po’lat xamda cho’yan chiqindilari hamma vaqt ko’p bo’ladigan mashinasozlik zavodlarida foydalaniladi, skrap jarayonda shixtaning metall qismini qayta ishlanadigan quyma cho’yan va temir tersak tashkil etadi. flyus sifatida oxaktosh ishlari ishlatiladi temir tersak 50-70% tashkil etadi. cho’yan _rudaviy jarayon. bu jarayonda nuqul suyuq cho’yandan olinadi. suyuq cho’yanga uning 15-20% miqdoriga temir rudasi qo’shiladi. cho’yan pechga kuchli oksidlovchi shlak ta`sirida oksidlanadi. karbyuratoriy jarayon. bu jarayonda po’lat nuqul temir tersakdan olinadi, cho’yan o’rniga toshko’mir koksi yoki antratsit ishlatiladi. elektr usulida po’lat olish elektr usulida issiqlik manbai sifatida elektr energiyasidan foydalaniladi, elektr energiyasi esa issiqlikka elektrik pechlarida aylantiriladi. elektr pechlari ixcham va arzon, tuzilishi nisbatan oddiy boshqarilishi oson bo’ladi. elektr pechlarida po’lat ishlab chiqarish konvertor va marten pechlarida po’lat ishlab chiqarishga qaraganda bir qator afzaliklari bor. masalan: elektr pechlarida juda katta xarorat xosil qilish mumkin. bu xaroratda oltingugurt va fosforning mumkin qadar miqdorini chiqarib yuborish, shuningdek, kiyin suyuqlashuvchak elementlar-volfram, vanadiy, molibden va …

4 / 5

hlari shaxtani qizdirish usuliga ko’ra uchta asosiy yeymiga bo’linadi, birinchi tipli yeyi bevosita ta`sir etuvchi pechlar, ikkinchi tipli yeyi bilvosita ta`sir etuvchi pechlar, uchinchi tipli ega yeyi berk pechlar tashkil etadi. po’lat ishlab chiqarishda xozirgi vaqtda asosan birinchi tipdagi pechlardan foydalaniladi. bu pechni ichki tomoni o’tga chidamli kopqoq 1 bilan berkilgan elektrod 6-kopqoq orqali o’tkaziladi. bu elektrod ko’mir elektrodi bo’ladi. shixta darchasi 2-dan solinadi. temir po’lat devordagi teshik 4 va nov5 orqali chiqiladi. buni ikkinchi tipdagi, pechda yoy gorizontal joylashgan ikki elektrod orasida bo’ladi. bunday pechlar asosan rangli metall qotishmalari olish uchun ishlatiladi. uchinchi tipdagi pechlarda yoy vertikal joylashgan elektrodlarni qurshab turgan shixta qatlami asosida xosil bo’ladi, ularni yopiq yoyli pechlar deb atalishiga sabab xam ana shu. ichki qatlami asosiy o’tga chidamli elementdan terilgan yoy pechlarida po’lat olish davomida bo’linadi. birinchi davr oksidlantirish davri bo’lib, bunda temir va qo’shimchalar pech xavosidagi, asosan temir rudasi tarkibidagi kislorod xisobiga oksidlanadi. xosil bo’lgan …

5 / 5

rt buning natijasida pechda yuqori temperatura xosil bo’lib, shaxtani suyuqlantiradi va po’lat olish jarayonini tezlashtiradi. induksion pechlar temir o’zakli va o’zaksiz (yuqori chastotali) bo’lishi mumkin. temir o’zakli induksion pechlarda rangli metall qotishmalari olinadi. induksion pechlarning afzalliklari shundaki, ular juda yuqori temperatura xosil qilishi, ya`ni po’lat olish jarayoni vakumida o’tkazishga imkon beradi. stopor richagi maxsus mexanizm vositasida ko’tariladi yoki tushiriladi. suyuq po’latni qoliplarga quyishni uch xil usuli: ustidan, ostidan, o’zluksiz quyish usullari mavjud. po’latning quyishda, ko’pincha stoporli kovshlar ishlatiladi. kovshning kojuxi 1 po’lat listdan yasalgan bo’lib, kojuxning ichki tomoni shamot gisht 2 terilgan, sirtqi tomoniga esa po’lat xalqa kiydirilgan. bu xalqaga kovshni kran vositasida ko’tarish uchun ikkita sapfa o’rnatilgan. kovshning tubida o’tga chidamli materialdan yasalgan maxsus stakan bu stakanda esa teshik bor. kavshdagi suyuq, po’lat ana shu teshik orqali qo’yiladi. teshik stopor vositasida zarur vaqtda ochiladi yoki berkitiladi. stopor po’lat sterjin bo’lib u o’tga chidamli materialdan yasaladi. sterjinni pastki uchiga shamot …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "marten va elektr pechlarida po’lat olish"

20 - ma`ruza marten va elektr pechlarida po’lat olish. po’latlarni quyish. reja 1.marten pechida po’lat olish. 2. elektr pech usulida po’lat olish. 3. po’latlarni quyishning zamonaviy usullari. tayanch iboralar: po’lat olish jarayoni, konvetor usuli, marten pechi, elektr pech, skrap rudaviy jarayon, po’latlarni quyish. konvertor usulining bir qator muxim kamchiliklari, bu usulda temir tersak, metal ishlash sanoatining po’lat va cho’yan chiqindilaridan shuningdek qattiq cho’yandan po’lat olish mumkin emasligi marten usulining paydo bo’lishiga olib keldi. marten usulini 1865 yilda fransuz metallurglari p`er va emil martenlar kashf etdilar. marten usuli temir tersak, po’lat va cho’yan chiqindilaridan foydalanib, xilma-xil po’latlar ishlab chiqarishga imkon beradi. bundan tashqari marten pechi...

This file contains 5 pages in DOCX format (427.9 KB). To download "marten va elektr pechlarida po’lat olish", click the Telegram button on the left.

Tags: marten va elektr pechlarida po’… DOCX 5 pages Free download Telegram