po’lat olishning zamoniaviy usullari

DOCX 4 pages 272.3 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 272.3 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

19 - ma`ruza po’lat olishning zamonaviy usullari. konvertor va bessemer usullari. reja 1.po’lat olish jarayoni to’g’risida umumiy tushuncha. 2.konvetor usulida po’lat olish. 3. bessemer usulida po’lat olish. 4. po’lat olishning zamonaviy usullari. tayanch iboralar: po’lat olish jarayoni, konvetor usuli, marten pechi, elektr pech, skrap rudaviy jarayon, po’latlarni quyish. po’lat xozirgi zamon texnikasining barcha soxalarida xilma-xil detallar, mashinalar va konstruksiyalar tayyorlash uchun ishlatiladigan asosiy materialdir. texnikada ishlatiladigan po’lat tarkibida ugleroddan tashqari boshqa elementlar kremniy, margenets, fosfor, oltingugurt va elementlar bo’ladi va asosan, cho’yandan olinadi. po’latning cho’yandan farqi shundaki po’lat tarkibida uglerod xam, boshqa elementlar xam cho’yandagiga qaraganda kam bo’ladi. demak cho’yandan polat olish jarayoni cho’yan tarkibida uglerod va elementlar miqdorini kamaytirishdan iborat. xozirgi vaqtda po’lat olishning uchta usuli: konvertor marten va elektr usullari mavjud. po’lat ishlab chiqarishning konvertor(lot.converto-o’zgartiraman, aylantiraman) uslubi 1855 yilda ingliz ixtirochisi g. bessemer tomonidan kashf qilingan bo’lib, 93%si) g’ishti bilan qoplangan va tagidaginok shaklidagi pech ichidan dinas( teshikdan …

2 / 4

uqoriligi, ish sharoitining yaxshiligi, po’latdagi n va h2 ning kamligi, arzonligi va metall chiqindilarini qayta ishlash imkonidir. konvertor pechi yuqorida aytilganidek nok shaklidagi po’lat idishdan iborat bo’lib, qalinligi 40-110mm bo’lgan po’lat listlardan yasaladi. idish devori ichidan 400-800mm qalinlikda toshko’mir smolasi yordamida dolomit yoki magnezit g’ishtlaridan terialdi. u maxsus metall belbog’lar yordamida aylanadigan qilib tayanchlarga mahkamlanadi. sig’imi 70-400 t va undan ortiq bo’lishi mumkin. sig’imi 300t lik konvertorning balandligi 9m va diametri 7m bo’lib, yiliga 2-2,5 mln. t po’lat olish imkonini beradi. konvertor usuli faqat suyuq cho’yandan po’lat olishda qo’llaniladi. konvertor usulining moxiyati shundaki, suyuq, cho’yan konvertor deb ataluvchi va oldindan qizdirib olingan idishga solinadi va cho’yan orqali xavo xaydalanadi. xaydalgan xavo tarkibida kislorod cho’yandagi uglerodni va qo’shimcha elementlarni oksidlaydi (yondirib yuboradi) natijada cho’yan tarkibidagi uglerod bilan qo’shimchalar miqdori kamayadi va po’lat xosil bo’ladi. konvertor 25mm qalinlikdagi po’lat list nok shaklida yasalgan idish bo’lib uning ichki devori o’tga chidamli g’ishtdan iborat …

3 / 4

ladi, konvertorga xaydalgan xavo suyuq, cho’yan orqali o’tayotgan uning kislorodi cho’yan tarkibidagi uglerodning ma`lum qismini va qo’shimchalarni oksidlaydi, natijada cho’yan po’latga aylanadi. shundan keyin konvertor gorizontal vaziyatga keltirilib, xavo xaydash to’xtatiladi po’latning ximyaviy tarkibi tekshirib ko’riladi va suyuq po’latga ferrosilitsiy va ferromarganets va zarur bo’lgan takdirda, alyuminiyiy qo’shib po’lat oksidsizlantiriladi. tayyor po’lat kovshlarga quyib olinadi. konvertorning ichki devori 1000 dan 2000 martagacha po’lat olishga chidaydi. tubi 20-30 marta po’lat olingandan keyin yaroqsiz bo’lib qoladi. konvertorda suyuq cho’yanni po’latga aylantirish uch davrga bo’linadi. 1-davr. bu davrda oksidlanish reaksiyalari bo’ladi va ko’p miqdorda issiqlik chiqadi va suyyuq cho’yan ovumaydi. oksidlanish quyidagi tartibda boradi. 2fe+o2=2feo+q 4feo+o2=2feo+q 3fe2o3+o2=2fe3o4+q bunda konvertor og’zidan qo’ng’ir tutun chiqadi va temir oksidlanib bo’layotganligini ko’rsatadi. 1-2 minut davom etadi. keyin tutun sariq tusga kiradi. bu alanga kremniy va marganetsning oksidlana boshlaganidan darak beradi. bu elementlar si+o2=sio2+q si+2feo=sio2+2fe+q 2mp+o2=2mpo+q mp+feo=mpo+fe+q bu reaksiyalar natijasida xosil bo’lgan uksidlar o’zaro tasir etib shlak xosil …

4 / 4

i so ning yonishi 7-8 minut davom etadi. so yona borgan sari alanga pasayib borib, ko’rinmay qoladi.shu bilan ikkinchi davr tugaydi. shundan keyin tuxtatiladi. 3-davr, bu davrda po’lat oksidsizlantiriladi, ya`ni po’latdagi temir (2) oksiddan temir kaitariladi, qaytaruvchilar sifatida marganets, kremniy va alyuminiyiy ishlatiladi. oksidsizlantirish sharoitiga karab kaynaydigan va (kaynamaydigan po’lat xosil bo’ladi. kaynamaydigan po’lat xosil qilish uchun qaytariluvchi sifatida ferromargenets, ferrosilitsiy va alyuminiyiy ishlatiladi va feoda fe qaytariladi. feo+mn=fe+mpo+q 2fe+si=2fe+sio2+q 3feo+2al=3fe+sl2o3+q konvertor usulidagi butun jarayon 15-20 minut davom etadi. so’tkasiga 80- martagacha po’lat erish mumkin. sisimi 10-45t gacha bo’ladi. bu usulda suyuq, cho’yan solingan konvertorga texnikaviy toza (98,5-99,5%)li kislorod maxsus fo’rma orqali konvertor tepasidan xaydaladi.toza kislorodning xaydalishi, kimyoviy tarkibi xilma-xil bo’lgan cho’yanlardan xam po’lat olishga imkon beradi. konvertordagi suyuq, cho’yanga kislorod soplali fo’rma orqali xaydaladi, fo’rma esa suv oqimi bilan sovutib turiladi. takomillashgan konvertorlar tubi berk agregat bo’lib, kislorod xaydash vaqtida minutiga 10marta tezlik bilan aylanib turiladi. bunda suyuq po’lat …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "po’lat olishning zamoniaviy usullari"

19 - ma`ruza po’lat olishning zamonaviy usullari. konvertor va bessemer usullari. reja 1.po’lat olish jarayoni to’g’risida umumiy tushuncha. 2.konvetor usulida po’lat olish. 3. bessemer usulida po’lat olish. 4. po’lat olishning zamonaviy usullari. tayanch iboralar: po’lat olish jarayoni, konvetor usuli, marten pechi, elektr pech, skrap rudaviy jarayon, po’latlarni quyish. po’lat xozirgi zamon texnikasining barcha soxalarida xilma-xil detallar, mashinalar va konstruksiyalar tayyorlash uchun ishlatiladigan asosiy materialdir. texnikada ishlatiladigan po’lat tarkibida ugleroddan tashqari boshqa elementlar kremniy, margenets, fosfor, oltingugurt va elementlar bo’ladi va asosan, cho’yandan olinadi. po’latning cho’yandan farqi shundaki po’lat tarkibida uglerod xam, boshqa elementlar xam cho’yand...

This file contains 4 pages in DOCX format (272.3 KB). To download "po’lat olishning zamoniaviy usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: po’lat olishning zamoniaviy usu… DOCX 4 pages Free download Telegram