gerontopsixologiya

DOCX 8 pages 45.2 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 45.2 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

13-mavzu: gerontopsixologiya reja: 1. gerontopsixologiya haqida tushuncha 2.keksalik yoshi davrining fiziologik va psixologik xususiyatlari 3.sindrom doriana greya 4.keksalik davri xususiyatlari 5.inson qarishini oldini oluvchi omillar 1. gerontopsixologiya haqida tushuncha. gerontopsixologiya (yun. geron - qari, keksa va psixologiya) —gerontologiya va yosh psixologiyasi sohasi. inson organizmining qarish jarayonini anglatadigan tibbiy va biologik fanlarning bir bo‘limi hisoblanadi. gerontopsixologiya fani asoschisi stenli xoll hisoblanadi. xx asrning 2- yarmida jamiyatda keksalar soni ko‘p bo‘lib, ularning ijtimoiy hayotdagi roli ortib borgan. bu esa “aholining qarishi” deyiladi. aynan keksalik davrida inson organizmining jismoniy zaifligi va sog‘liqning yomonlashuvi natijasida ruhiyatda ham o‘zgarishlar kuzatiladi. uning vujudga kelishiga ijtimoiy omillar: keksalar sonining ko‘payishi, ularning ish layoqati va turmush sharoiti masalalari sabab bo‘ldi. gerontopsixologiya qari kishilardagi umumfiziologik va psixofizik xususiyatlar bilan ularning xatti-harakatlari, fe’lining psixologik xususiyatlari o‘rtasidagi aloqadorlikni, shaxs faoliyati va boshqa omillar bilan bog‘liq o‘zgarishlarni o‘rganadi. gerontopsixologiyaning umumiy vazifasi -kishilarning qariganda ham bardam, tetik yashashiga yordam beradigan vositalarni izlab topishdir. …

2 / 8

o‘rganadigan, shuningdek, ularning oldini olish va davolash usullarini ishlab chiqadigan bo‘limi), gerofarmokologiya (dori-darmonlar va ular tarkibini keksaygan organizm uchun moslashtirish), gerogigiena (katta yoshli kishilar gigienasi haqidagi ta’limot) kabi bir necha tarmoqlarga bo‘linishiga olib keldi. bular orasida geriatriya ayniqsa, muhim ahamiyatga ega. mazkur terminni fanga 1990 yilda amerikalik olim i.nasher kiritgan. keksalarda turli kasalliklarning paydo bo‘lishi va rivojlanishining oldini olish, qarishga sabab bo‘ladigan jarayonlarni aniqlash, yasharish choralarini ko‘rish, keksalarga tibbiy-ijtimoiy yordam xizmatini tashkil etish geriatriya oldida turgan eng dolzarb muammolardandir. 2.keksalik yoshi davrining fiziologik va psixologik xususiyatlari. insonning uzoq umr ko‘rishi bevosita undagi biologik va psixologik jarayonlarning kechishiga bog‘liq bo‘ladi. gerontologlarning fikricha, bu modda almashinuvining buzilishi, ya’ni organizmning tashqi muhitga moslashish qobiliyatining susayishidir. keksayish davri 61 yoshdan 74 yoshgacha bo‘lgan davrni o‘z ichiga oladi. bu yoshdagi kishilar shaxslararo munosabatlarda boshqa yoshdagi kishilardan ajralib turadi. ularni shartli ravishda ikki guruhga bo‘lish mumkin: · 1) mutlaqo istefoga chiqqan, ijtimoiy faol bo‘lmagan erkak va …

3 / 8

ofiyaga uchraydi, ya’ni nobud bo‘ladi. bu jarayon, avvalo, miyadan boshlanadi. undagi 17-22 foiz to‘qimalar qisqarib boradi. keyin esa oshqozon, qizilo‘ngach, o‘n ikki barmoqli ichak, o‘t qobig‘i, oshqozon osti bezi hamda buyraklardagi 11-30 foiz, bir o‘zi besh xil funksiyani bajaradigan jigardagi 12-14 foiz to‘qimalarda atrofiya boshlanadi. natijada insonlarning funksional va reaktiv imkoniyatlari pasayadi. tadqiqotlarga ko‘ra, odamlar aslida 100-120 yoshda fiziologik qariy boshlaydi. biroq bugungi kunda bu holat deyarli kuzatilmaydi. yildan-yilga ko‘payib borayotgan turli kasallik va epidemiyalar, narkomaniya, alkogolizm, kashandalik, ekologiyaning buzilishi, shuningdek, boshqa ko‘plab ijtimoiy faktorlar ta’sirida insonlarda keksalik alomatlari ancha erta paydo bo‘lmoqda. hozirgi sharoitda odamda qarilikning dastlabki belgilari yetuklik davrida, ya’ni 60-65 yoshda yuz bermoqda. ammo tamaki chekadigan va muntazam spirtli ichimlik iste’mol qiladiganlarda bu jarayon boshqalarga qaraganda 15-20 yil oldin boshlanadi. bundan tashqari, a’zolardagi to‘qimalarning qanchalik kech yoki erta atrofiyaga uchrashi irsiyat va odamlarning qaysi sohada mehnat qilayotganiga ham bog‘liq. 2007 yilda jenevada o‘tkazilgan xalqaro gerontologlar kongressida insonlarning …

4 / 8

ortadi. buni jinsiy gormonlar bilan izohlash mumkin. ayollar organizmi faqat estrogenlarni, erkaklar organizmi esa ko‘proq androgenlarni sintez qiladi. estrogenlar o‘z navbatida organizmni turli xastaliklardan himoya qilish xususiyatiga ega. tajribalar shuni ko‘rsatdiki, erkaklarga bunday genlarning ma’lum miqdorini o‘tkazish ulardagi qator kasalliklarning yengil o‘tishiga yordam beradi. shuningdek, turli jarohatlar, zararli odatlar erkak salomatligini juda tez yemiradi. amerikalik olimlarning kuzatishlaricha, bu mamlakat aholisining 10 foizi spirtli ichimliklar, 10,8 foizi chekish oqibatida kelib chiqadigan kasalliklar dastidan vafot etar ekan. hususan, kashandalarda bronxial astma 6,1 foiz, qizilo‘ngach saratoni 5,4 foiz, yurak qontomir kasalliklari 2,6 foiz ko‘p uchraydi. yana bir qiziq ma’lumot: bmtning 4 demografik departamentining tadqiqotlariga ko‘ra bo‘ydoq, beva va turmushidan ajralgan insonlar oila qurganlarga qaraganda kamroq umr ko‘rar ekan. asab sistemasining qarishi borasidagi tadqiqotlarda, jumladan: v.d.mixaylova, m.m.aleksandrovskaya kabi olimlarning fiziologik va gistologik tadqiqotlarida keksalarning asab sistemasi o‘rganilgan bo‘lib, bu xol makroskopiya va mikroskopiya ma’lumotlari asosida ifodalangan. makroskopiya ma’lumotiga ko‘ra: - keksalik davrida miyaning og‘rligi …

5 / 8

i yo‘g‘onlashadi; - habar olib boruvchi yo‘lda mielin tolalarining miqdori ozayadi. ruhiy keksayish alomatlari ayollarda ertaroq paydo bo‘ladi. erkak va ayollar o‘rtasidagi farqlar borgan sari yaqqol ko‘zga tashlana boshlaydi. bu farqlar bilish jarayonlari (sezgi,idrok, xotira, tafakkur), axloqqacha (farosatlilik, hushyorlik, hozirjavoblik, topqirlik), va aql-zakovat (aql, bilim, ijtimoiy tajriba, mahorat, ijodiy faoliyat, barqaror malaka) kabi ruhiy holatlarda o‘z aksini topadi. 3.keksalik davri xususiyatlari. qarilik inson rivojlanishining oxirgi bo‘lib, genetik jihatdan oldindan belgilangan bosqich bo‘lib, inson hayotining har qanday bosqichi singari, u fiziologiya va psixologiyadagi o‘zgarishlar bilan birga keladi. odam endi tanadagi maroqli yukni ko‘tara olmaydi. barcha to‘qimalarning ohanglari ularning suvsizlanishi tufayli pasayadi, bu esa bo‘g‘imlarning qattiqlashishiga va terining qurishiga olib keladi. keksa yoshdagi fiziologiyadagi tabiiy o‘zgarishlar orasida terlashning buzilishi va natijada termoregulyatsiyaning buzilishi, vestibulyar apparatlarning zaiflashishi, ishtahaning yomonlashishi, ko‘rishning zaiflashishi, yara bitishining yomonlashishi va boshqalarni ham nomlash mumkin. agar jinslar o‘rtasidagi farqlarni hisobga oladigan bo‘lsak, erkaklar qarishning barcha belgilarining yanada xarakterli namoyon …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gerontopsixologiya"

13-mavzu: gerontopsixologiya reja: 1. gerontopsixologiya haqida tushuncha 2.keksalik yoshi davrining fiziologik va psixologik xususiyatlari 3.sindrom doriana greya 4.keksalik davri xususiyatlari 5.inson qarishini oldini oluvchi omillar 1. gerontopsixologiya haqida tushuncha. gerontopsixologiya (yun. geron - qari, keksa va psixologiya) —gerontologiya va yosh psixologiyasi sohasi. inson organizmining qarish jarayonini anglatadigan tibbiy va biologik fanlarning bir bo‘limi hisoblanadi. gerontopsixologiya fani asoschisi stenli xoll hisoblanadi. xx asrning 2- yarmida jamiyatda keksalar soni ko‘p bo‘lib, ularning ijtimoiy hayotdagi roli ortib borgan. bu esa “aholining qarishi” deyiladi. aynan keksalik davrida inson organizmining jismoniy zaifligi va sog‘liqning yomonlashuvi natijasida ruhiyatda ...

This file contains 8 pages in DOCX format (45.2 KB). To download "gerontopsixologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: gerontopsixologiya DOCX 8 pages Free download Telegram