saljuqiylar va usmoniylar imperiyasi tarixi

DOCX 11 pages 44.2 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 44.2 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

7-mavzu. xi-xvii asr birinchi yarmida turkiya (saljuqiylar va usmoniylar imperiyasi) reja: 1. saljuqiylar davlatining tashkil topishi. 2. saljuqiylarning istilochilik yurishlari. 3. davlat boshqaruvi. madaniy hayot. 4. usmoniylar davlatining tashkil topishi. 5. xv asrda turkiya. 6. xvi asrda usmoniylar saltanati. ajoyib yuz yillik. tayanch so’z va iboralar: saljuqiylar harakati, boshboshdoqlik, botiniylar, o’g’uzlar isyoni, usmoniylar, murod i, boyazid ii, mehmet ii fotih, sulaymon qonuniy. asosiy adabiyotlar 1. salimov t. o'rta asrlar tarixi. –toshkent, 2006. 2. o’rta asrlar tarixi. v.p.semenov. –t., “o’qituvchi”. 1973. 3. kurbangaliyeva r.r. o'rta asrlar tarixi. o'quv metodik qo'llanma. t., uchpedgiz. 1991. 4. istoriya srednix vekov. pod red. s.p.karpova. chast ii m. mgu. 2001 5. istoriya srednix vekov pod red. z.v.udaltsovoy i s.p.karpova. 1-2 ch. m., visshaya shkola. 1991. 6. istoriya stran azii i afriki v srednie veka. m., 1988. 1. saljuqiy davlatining tashkil topishi. xi asrning birinchi yarmidagi saljuqiylar harakati, garchi qisman movarounnahr yerlarida kelib chiqqan bo’lsa ham, ammo …

2 / 11

ilan totuv yashar edilar, bu totuvlik somoniylarning qoraxoniylarga qarshi olib borgan kurashlarida turkmanlarning somoniylarga bergan yordamiga asoslangan bo’lib, ammo bu yordamga doim ishonish qiyin edi. xi asning birinchi yarmida turkman – saljuqiylarning ahvoli juda og’irlashdi. gap shundaki, movaraunnahrga, shu jumladan zarafshon vodiysiga qoraxoniylar bilan birga ko’pchilik chigil, qarluq, yag’mo va boshqa turk qabilalari ham keldi. ularning hammasiga ko’chib yurish uchun joy kerak edi. shu jumladan, turkmanlar o’rnashib olgan zarafshon daryosining o’ng qirg’og’idagi nurdan to samarqandgacha bo’lgan qismi ham kerak edi. movoraunnahrda ilekxon alitagin xo’yajinlik qilib turgan davlarda (1034 yilda o’lgan) saljuqiylarga unchalik tegmas edilar; uning vafotidan keyin alitaginning o’g’illari yosh bo’lgani uchun butun ishni o’z qo’liga olgan tunush davrida ularning ahvoli juda og’irlashdi. nihoyat, sharoit ularni zarafshon vodiysini tashlab ketishga majbur qildi. xorazmshoh horun 1034 yilda ularga raboti mashoi, sho’raxona va goviyhar rayonlaridadan yer ajratib berdi, ammo jand hokimi ularga hujum qildi va 8 ming kishini o’ldirdi. saljuqiylarning boshliqlari yuqorida …

3 / 11

, to’liq bo’lmasa ham, o’z maqsadlariga erishdilar. 1035 yilda nishopurda imzolangan shartnomaga ko’ra, ular nes, farovi va dehiston deb nomlangan joylarni oldilar, ammo bu safar ham, bundan o’n yil ilgari bo’lgani kabi, dehqonchilik qiladigan aholi bilan tinch munosabatda bo’lolmadilar. oradan bir necha oy o’tar o’tmas sharoit yana og’irlashdi. saljuqiy boshliqlari o’troq aholi bilan tinch munosabat o’rnatishni faqat og’izdagina bajarar edilar. amalda esa ular g’aznaviylar hukumatidan yangi yerlar, ayniqsa marv va saraxs rayonlaridagi yerlarni qunt bilan talab qilishni davom ettirdilar. ma’sur uchun qurol kuchi ishlatishdan boshqa chora qolmadi. ammo sharoit g’aznaviylar uchun noqulay bo’lib chiqdi. xurosonda ularning ishonchli tayanchi topilmadi, chunki g’aznaviylarham ularning noiblari ham bu katta va boy mamlakatda obro’ga ega emas edilar. g’aznaviylarning so’nggi noibi bo’lgan abulfozil suriyki xuroson aholisi ochiqdan-ochiq yomon ko’rar edilar. chunki u do’q va po’pisa qilar, pora olar va o’z amalidan foydalanib xiyonat qilar edi. xuroson aholisi g’aznaviylar qo’shinining aholi hisobiga yashashidan va ularning qiladigan …

4 / 11

i. bir vaqt harbiy baxt g’aznaviylar tomoniga boqqanday bo’ldi. masalan, ma’sur 1038 yilning o’zida saraxs yonida katta g’alaba qozondi. ammo g’aznaviylar podshosi bu g’alabaning ahamiyatiga yuqori baho berdi va o’z qo’shinlarini harbiy harakat maydonidan olib ketib, saljuqiylarning mustahkamlanishiga va yangi kuchlar to’plashga imkon tug’dirdi. 1040 yilda saraks va marv orasidagi dandonakan yonida so’nggi hal qiluvchi jang bo’ldi. suvsiz sahrodan o’tib tashnalik va charchashdan kuchsizlangan, intizomdan chiqib ketgan g’aznaviylarning katta armiyasi butunlay tor-mor etildi. ma’sur g’aznaviylarning o’zi esa kichik bir otryad bilan qochil qutuldi. 1040 yildagi jang g’aznaviylar davlatini mahalliy ahamiyatga ega bo’lgan kichik knyazlikka aylantirib, ularning qudratiga chek qo’ydi. g’aznaviylar davlatinign vayronasi ustida yangi buyuk saljuqiylar davlati tashkil topdi. bu davlatning tarixiy hayoti o’rta osiyodan tashqarida bo’lsa-da, lekin u bilan chambarchas bog’liq edi. g’aznaviylardan tortib olingan yerlar saljuqiylar xonadonining ayrim a’zolariga hadya sifatida bo’lib berildi: to’g’rulbekka eronning shimoliy va shimoliy-g’arbiy viloyatlarining katta qismi, chag’ribek davudga marv va xurosonning katta qismi, …

5 / 11

dirar edi. ammo bu tinchlik uncha mustahkam bo’lmagan va uzoq davom etmaydigan tinchlik edi. har ikkala turk dinastiyalari to’qnashishga olib kelgan janjalli masalalar kelib chiqdi. alp arslonxonning o’rniga saljuqiylar taxtiga chiqqan sulton malikshoh 1055 yilda tug’ilgan edi. otasi o’z yurishlarida uni doimo oldida olib yurardi va shu tufayli uning ko’zlari deyarli janglarda qotgan edi. shuningdek, malikshoh otasining vaziri nizomulmulk yonida davlat ishlarini yaxshi o’rgangan va yaxshi ta’lim olgan edi. uning davrida saljuqiylar imperiyasi siyosiy jihatdan, davlatni boshqarish va harbiy nuqtai nazardan nihoyatda taraqqiy etdi, davlatning chegaralari hech ko’rilmagan darajaga kengaydi. eng avvalo malikshoh sultonlik da’vosi bilan chiqqan amakisi, kirmon hukmdori kovrutni yengdi. so’ng sharqiy chegaralari tajovuz qilgan qoraxoniylar ustiga yurish qilib, ularni bo’ysundirdi. g’aznaviylar bilan sulh tuzilgandan so’ng, otasining o’limi tufayli chala qolgan ishini tamomlash uchun orqaga qaytdi va misrga qadar yaqin va o’rta sharqni qo’l ostida birlashtirish uchun yurish boshlandi. malikshoh beklarning bir qismini onado’lini istilo qilish uchun jo’natdi, …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "saljuqiylar va usmoniylar imperiyasi tarixi"

7-mavzu. xi-xvii asr birinchi yarmida turkiya (saljuqiylar va usmoniylar imperiyasi) reja: 1. saljuqiylar davlatining tashkil topishi. 2. saljuqiylarning istilochilik yurishlari. 3. davlat boshqaruvi. madaniy hayot. 4. usmoniylar davlatining tashkil topishi. 5. xv asrda turkiya. 6. xvi asrda usmoniylar saltanati. ajoyib yuz yillik. tayanch so’z va iboralar: saljuqiylar harakati, boshboshdoqlik, botiniylar, o’g’uzlar isyoni, usmoniylar, murod i, boyazid ii, mehmet ii fotih, sulaymon qonuniy. asosiy adabiyotlar 1. salimov t. o'rta asrlar tarixi. –toshkent, 2006. 2. o’rta asrlar tarixi. v.p.semenov. –t., “o’qituvchi”. 1973. 3. kurbangaliyeva r.r. o'rta asrlar tarixi. o'quv metodik qo'llanma. t., uchpedgiz. 1991. 4. istoriya srednix vekov. pod red. s.p.karpova. chast ii m. mgu. 2001 5. istoriy...

This file contains 11 pages in DOCX format (44.2 KB). To download "saljuqiylar va usmoniylar imperiyasi tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: saljuqiylar va usmoniylar imper… DOCX 11 pages Free download Telegram