suvbug’i

PPTX 24 pages 176.8 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 176.8 KB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

7-mavzu:suv bug’ining asosiy xossalari. to’yingan bug’. nam to’yingan bug’. quruq to’yingan bug’. o’ta qizigan bug’. suv bug’ining pv- va ts – diagrammalari 7-mavzu:suv bug’i reja: 1. suv bug’ining asosiy xossalari. 2. to’yingan, nam to’yingan, quruq to’yingan va o’ta qizigan bug’. 3. suv bug’ining pv- va ts – diagrammalari suv bug‘i. asosiy tushunchalar suv bug‘i zamonaviy issiqlik energetikasining asosiy ish jismidir. undan ko‘pchilik texnologik jarayonlarda ham foydalaniladi. shuning uchun ham suv va suv bug‘ining termodinamikaviy xossalarini tekshirish katta ahamiyatga ega. jismni suyuq holatidan gaz holatiga o‘tish jarayoni bug‘ hosil bo‘lish deb aytiladi. suyuqlikning faqat erkin sirtidan va har qanday temperaturada bug‘ hosil bo‘lish jarayoniga bug‘lanish deyiladi. bug‘lanishning mohiyati shundan iboratki, suyuqlik sirtidagi tezligi yuqori, ya’ni kinetik energiyasi katta bo‘lgan molekulalar qo‘shni molekulalarning tortishish kuchlarini yengib suyuqlikdan atrof muhitga uchib chiqadilar. bug‘lanish suyuqlikning tabiatiga va temperaturasiga bog‘liqdir. temperatura ko‘tarilishi bilan bug‘lanish tezligi ortadi. bug‘lanish jarayonida suyuqlikning temperaturasi kamayadi, chunki suyuqlikdan tezligi yuqori …

2 / 24

shi natijasida hosil bo‘lgan suyuqlikka kondensat deyiladi. qattiq jismni birdaniga bug‘ holatiga o‘tishi sublimatsiya deyiladi. bug‘ning qattiq holatga o‘tishi esa desublimatsiya deyiladi. suyuqlik sirtidan qancha molekula uchib chiqib gaz holatiga o‘tsa va xuddi shuncha molekula kondensatsiyalanib suyuqlik holatiga qaytsa, bunday hodisa to‘yinish holati deb qabul qilingan, ya’ni bug‘ suv bilan muvozanatda bo‘ladi. suyuqlik bilan dinamik muvozanatdagi bug‘ to‘yingan bug‘ deyiladi. suyuqlikning erkin sirti ustidagi bo‘shliqni to‘yintiradigan bug‘ga nam bug‘ deyiladi. to‘yingan nam bug‘da mayda suv tomchilari bo‘ladi. hosil qilingan nam bug‘ga yana qo‘shimcha issiqlik miqdori uzatilsa, uning tarkibidagi juda mayda suv tomchilari bug‘ holatiga o‘tadi va to‘yingan quruq bug‘ hosil bo‘ladi. nam bug‘dagi quruq to‘yingan bug‘ning massaviy ulushiga bug‘ning quruqlik darajasi deyiladi va x harfi bilan belgilanadi. nam bug‘dagi suyuqlikning massaviy ulushiga namlik darajasi deyiladi va y harfi bilan belgilanadi va y=1-x bo‘lishi tabiiy. to‘yinish temperaturasidagi qaynayotgan suyuqlik uchun x=0, quruq to‘yingan bug‘ uchun esa x=1. demak, quruqlik darajasi 0 …

3 / 24

turasi 0s va bosimi p1 bo‘lgan 1 kg suv turgan bo‘lsin (pv – diagrammada 1-nuqta). suvga issiqlik uzatish natijasida u isiydi va kengayadi. jarayon bosimi p1 ga mos bo‘lgan qaynash temperaturasi t=t1 da suv qaynaydi va bug‘ hosil bo‘lish boshlanadi (2-nuqta). suv va bug‘ning holatlarining o‘zgarishini pv- va ts – diagrammalarda belgilab boramiz. o‘ta qizigan bug‘ni p=const da hosil bo‘lish jarayoni ketma-ket keladigan uchta fizik jarayondan iborat: suyuqlikni to‘yinish temperaturasigacha (tt) isitish; tt = const da bug‘ hosil bo‘lishi; bug‘ni o‘ta qizdirish va buning natijasida uning temperaturasini ko‘tarilishi. 2-nuqtada porshen ostida 1–fazali tizim, ya’ni suv bo‘ladi. tashqaridan beriladigan issiqlik miqdori ortib borgan sayin temperatura o‘zgarmaydi, bug‘ning miqdori ortib, suvniki kamayadi (3-nuqtagacha). 2-3 jarayonda quruq bug‘ va suyuqlikdan iborat nam to‘yingan bug‘ hosil bo‘ladi. shu jarayonda porshen ostida ikki fazali tizim (suv + bug‘) bo‘ladi. hajmdagi hamma suv miqdori 3-nuqtada to‘la gaz holatiga o‘tadi, ya’ni to‘yingan quruq bug‘ hosil bo‘ladi. jadal …

4 / 24

tk=304,5 k. kritik temperatura bug‘ning maksimal to‘yinish temperaturasi bo‘ladi. kritik temperaturadan yuqorida faqat o‘ta qizigan bug‘lar va gazlar bo‘lishi mumkin. kritik temperatura haqidagi tushunchani 1860 yili d.i. mendeleev berdi. bu temperatura shunday temperaturaki, undan yuqori temperaturada (bosim qanday bo‘lishidan qat’iy nazar) gazni suyuqlikka aylantirib bo‘lmaydi. pv – diagrammadagi 1,2 va 3 – nuqtalarni birlashtirib, uchta chiziq olamiz: i – 0s dagi suv uchun; ii – to‘yinish temperaturasidagi suv uchun (pastki chegara chizig‘i). iii – quruq to‘yingan bug‘ uchun (yuqori chegara chizig‘i). bu egri chiziqlar diagrammani quyidagi sohalarga bo‘ladi: i va ii chiziqlar orasida suyuqlik bo‘ladi; ii va iii chiziqlar orasida nam to‘yingan bug‘ bo‘ladi va iii chiziqdan o‘ngroqda o‘ta qizigan bug‘ bo‘ladi. suv va quruq to‘yingan bug‘ning to‘yinish chizig‘idagi parametrlari bosim yoki temperaturaga bog‘liq ravishda jadvallardan aniqlansa, o‘ta qizigan bug‘ning parametrlari esa bosim va temperaturaga bog‘liq ravishda jadvallardan aniqlanadi. ts – diagrammada suyuqlik, nam to‘yingan bug‘ va o‘ta qizigan bug‘ …

5 / 24

an qaynash temperaturasigacha isitish uchun (mos bosimda) zarur bo‘lgan issiqlik miqdori quyidagi tenglamadan aniqlanadi: q=h1–h10 (7.1) bu yerda h1 – qaynayotgan suv entalpiyasi; h1o – suvning 0s dagi entalpiyasi; qaynayotgan suyuqlik entalpiyasi bosim yoki temperatura bo‘yicha aniqlanib, to‘yingan suv bug‘lari jadvallaridan olinadi. qaynayotgan suyuqlikning ichki energiyasi u1 entalpiya formulasidan aniqlanadi: h=u+pv yoki u1=h1-pv1 (7.2) qaynash temperaturasigacha isitilgan suvga issiqlik berish davom ettirilsa, u bug‘ga aylana boshlaydi. bug‘ hosil bo‘lish jarayonida suvning oxirgi tomchisi bug‘ga aylanmaguncha temperatura o‘zgarmasdan turadi. shu oxirgi holatda quruq to‘yingan bug‘ hosil bo‘ladi. yuqorida aytilganidek, 1 kg qaynayotgan suvni quruq to‘yingan bug‘ga aylantirish uchun zarur bo‘lgan issiqlik miqdoriga bug‘ hosil qilish issiqligi deyiladi va r harfi bilan belgilanadi. bug‘ hosil qilish issiqligi bosim yoki temperatura bilan aniqlanadi. ularni ortishi bilan p kamayadi va kritik nuqtada nolga teng bo‘ladi. bug‘ hosil qilish issiqligi ichki potentsial energiyani o‘zgarishiga yoki ajratish (disregatsiya) ishi  va tashqi kengayish ishiga (vii–vi)= sarflanadi. …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "suvbug’i"

7-mavzu:suv bug’ining asosiy xossalari. to’yingan bug’. nam to’yingan bug’. quruq to’yingan bug’. o’ta qizigan bug’. suv bug’ining pv- va ts – diagrammalari 7-mavzu:suv bug’i reja: 1. suv bug’ining asosiy xossalari. 2. to’yingan, nam to’yingan, quruq to’yingan va o’ta qizigan bug’. 3. suv bug’ining pv- va ts – diagrammalari suv bug‘i. asosiy tushunchalar suv bug‘i zamonaviy issiqlik energetikasining asosiy ish jismidir. undan ko‘pchilik texnologik jarayonlarda ham foydalaniladi. shuning uchun ham suv va suv bug‘ining termodinamikaviy xossalarini tekshirish katta ahamiyatga ega. jismni suyuq holatidan gaz holatiga o‘tish jarayoni bug‘ hosil bo‘lish deb aytiladi. suyuqlikning faqat erkin sirtidan va har qanday temperaturada bug‘ hosil bo‘lish jarayoniga bug‘lanish deyiladi. bug‘lanishning mo...

This file contains 24 pages in PPTX format (176.8 KB). To download "suvbug’i", click the Telegram button on the left.

Tags: suvbug’i PPTX 24 pages Free download Telegram