jangovar zaxarlovchi kimyoviy moddalarning (zkm) klinik (toksikologik) tasnifi va ta`sir mexanizmi

PPTX 21 pages 120.1 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 120.1 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

13-amaliy mashg’ulot mavzu: jangovar zaxarlovchi kimyoviy moddalarning (zkm) klinik (toksikologik) tasnifi va ta`sir mexanizmi. o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi fan: hayot faoliyati xavfsizligi. fuqaro muhofazasi 13-amaliy mashg’ulot mavzu: jangovar zaxarlovchi kimyoviy moddalarning (zkm) klinik (toksikologik) tasnifi va ta`sir mexanizmi. reja: 1. zaharlovchi kimyoviy moddalarning klinik tasnifi. 2. nervlarni falajlash ta’siriga ega bo‘lgan zaharlovchi moddalar. 3. zararlanish darajalari. 4. kimyoviy zaharlanishdan saqlanish yo`llari. i. asosiy klinik zararlanish alomatiga qarab (klinik, toksikologik tasnif) zaharlovchi moddalar 6 guruhga bo‘linadi: 1. nervlarni (asabni) falajlash ta’siriga ega bo`lgan zaharlovchi moddalar - zarin, zoman, v-gazlar. 2. terida yara paydo qilish ta’siriga ega bo'lgan zaharlovchi moddalar - iprit, lyuizit, azotli iprit. 3. umumiy zaharlanish ta’siriga ega bo`lgan zaharlovchi moddalar - sinil kislota, xlorsian. 4. bo‘g‘uvchi ta’siriga ega bo‘lganzaharlovchi moddalar- fosgen, difosgen. 5. ta’sirlash xususiyatiga ega bo‘lgan zaharlovchi moddalar. a) yuqori nafas yo‘llari va burun shilliq pardasiga ta’sir etuvchi zaharlovchi moddalar (stemitlar)-adamsit, …

2 / 21

atiga (150°s dan yuqori) ega. ishlatilganda juda sekinlik bilan bug‘lanadi va uzoq vaqtgacha (bir soatdan bir necha sutkagacha, qish paytida haftalab) saqlanib turadi. buning natijasida ko‘plab odamlar zaharlanadi. bu guruh zaharlovchi moddalarga fosfororganik va terida yara paydo qiluvchi zaharlovchi moddalar kiradi. shuni esda saqlash lozimki, qo‘ llanilgan zaharlovchi moddalaming chidamliligi ularning faqatgina fizik va kimyoviy xossalariga bog‘liq bo‘lib qolmasdan, ulami ishlatish usuliga, ob-havo sharoitiga va joylaming relyefiga ham bog‘liq bo‘ladi. zaharlovchi moddalar o‘rmon, daraxtzor, ekin ekilgan joylarda, jarliklarda ochiq joylarga qaraganda 7-10 barobar uzoq saqlanib qoladi; chidamsiz zaharlovchi moddalar - bu moddalarning qaynash harorati juda past bo‘ladi. zaharli xossasini ochiq joylarda bir necha daqiqagacha saqlaydi. shuning uchun asosan havoni zaharlash maqsadida qo‘llaniladi. bu moddalar bug‘lanib, zaharli modda aralashgan bulut hosil bo‘ladi, bunday bulutlar shamolda uchib, ba’zan 10-15 km gacha yetib boradi. bu guruhga umumiy zaharlovchi va bo‘g‘uvchi zaharlovchi moddalar kiradi. iv ta ’sir vaqtiga qarab - tez ta’sir qiladigan zaharlovchi …

3 / 21

hududdan va zaharlash konsentratsiyasiga ega zaharli modda aralashgan bulut tarqalgan hududni o‘z ichiga oladi. bu hududda birlamchi va ikkilamchi bulutlar tafovut etiladi. birlamchi bulutni jami zaharlovchi moddalar qo'llash vaqtida hosil qiladi. buning ta’sir vaqti 30 daqiqagacha. ikkilamchi bulutni turg‘un zaharlovchi moddalar hosil qiladi. buning ta’sir vaqti ob-havoga bog‘liq (bu parlanishdan hosil bo’ladi). nervlarni falajlash ta’siriga ega bo‘lgan zaharlovchi moddalar: - hozirgi vaqtda hamma zaharlovchi moddalar ichida eng kuchli va tez o‘limga sabab bo‘luvchi modda bo‘lib hisoblanadi. bular qaysi usullar bilan organizmga tushishidan qat’i nazar insonni zararlaydi, hatto shikastlanmagan teri va shill iq pardalarga tushganda ham. boshqa zaharlovchi moddalardan farqli o‘laroq, fosfor-organik moddalar rangsiz va hidsiz. shuning uchun odam ko‘pincha himoya vositalarini kiyishga kechikadi. nervlarni falajlash ta’siriga ega zaharlovchi moddalaming o‘ziga xos xusisiyatlari: - zaharlanishning klinik manzarasi tezda rivojlanadi; - bu zaharlovchi moddalar organizmga tushganda teri qavatlarida va shilliq pardalarda hech qanday mahalliy o‘zgarishlar yuzaga chiqmaydi; - zaharlovchi moddalar teri orqali …

4 / 21

tushgan miqdoriga qarab zararlanishning 3 xil darajasi farqlanadi. yengil darajadagi zaharlanish - zaharlovchi moddaning havodagi konsentratsiyasi kam miqdorda bo'lganda bir necha daqiqadan keyin namoyon bo‘ladi. zararlangan kishilar nafas olishi biroz qiyinlashishi, ko‘z xiralashishi, ko‘zda og‘riq paydo bo‘lishi, bosh og‘rishi (ayniqsa, peshona sohasida) bosh aylanishi va ko‘ngil aynashidan shikoyat qiladilar. taxminan 5-10 daqiqadan keyin mioz paydo bo‘ladi, ko‘z qorachig‘i keskin torayib ketadi. rangdor pardaning radial mushaklari, kipriksimon mushaklar qisqaradi, ko‘z qorachig'i torayadi. shu tufayli ko‘z ichki bosimi pasayadi, ko‘z yaqin turgan narsalarni ko‘rishga moslashadi, kechqurun yoki sun’iy yoritilgan joylarda ko‘rish yo‘qoladi. ba’zan to‘sh suyagi orqasida timalovchi og‘riq seziladi, me’da sohasida tarqoq og'riq paydo bo‘ladi. zaharli moddalar ta’siri to‘xtaganda intoksikatsiya tez pasayadi va bir necha kundan so‘ng (2—5 sutka) yo‘qoladi. o‘rta darajali zaharlanish - og‘ir kechishi bilan ifodalanadi. yengil darajali zaharlanishdagi klinik alomatlarga qo‘shimcha ya’ni havo yetishmovchiligi, ko‘krak qisilishi alomatlari paydo bo‘ladi, hansirash yuzaga keladi. qorin sohasida og‘riq kuchayadi, bronxospazm alomatlari paydo …

5 / 21

alomatlar 10-15 sutkagacha saqlanib turishi mumkin. keyinchalik bemorning ahvoli yaxshilana boshlaydi. lekin 1-2 hafta ichida ularda bosh og‘rishi, yurak sohasida qisilish yoki bilinar-bilinmas og‘riqlar, o‘zgaruvchan puls, emotsiyalaming o‘zgaruvchanlik holatlari, umumiy lohaslik saqlanib qoladi. bunday zararlanganlar statsionar sharoitda davolanadi, davolanish muddati 2-3 haftani tashkil qiladi. og‘ir darajadagi zaharlanish - (talvasa-falajlanish shakli) alomatlari kuchli rivojlanishi hamda tez vaqt ichida namoyon bo’lishi bilan ifodalanadi. yuqori konsentratsiyadagi zaharlovchi moddalar-ning bug’lari havo orqali nafas olinganda qisqa vaqt davomida klinik alomatlar - bronxospazm, so‘lak oqishi, terlash, arterial bosimning pasayishi, ko‘ngil aynish, qusish va boshqalar yuzaga keladi. zaharlanishining og‘ir darajasi boshlang‘ich, talvasa tutishi, falajlanish yoki komatoz bosqichlarda o‘tadi. boshlang‘ich bosqichida - zaharlanishning alomatlari kuchli namoyon bo‘ladi, umumiy ahvol og‘ir!ashadi, qo‘zgalishlar kuchayadi, bosh og‘rishi, qo'rqish, umumiy lohaslik rivojlanadi. ba’zi mushaklar tortishi paydo bo‘ ladi, keyinchalik klinik talvasalar yuzaga keladi. bu talvasa kishining yuzidagi, jag‘idagi mushaklarda paydo bo‘ladi va bo'yin, qo‘l mushaklariga tarqaladi va klinik - tonik talvasalar paydo …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jangovar zaxarlovchi kimyoviy moddalarning (zkm) klinik (toksikologik) tasnifi va ta`sir mexanizmi"

13-amaliy mashg’ulot mavzu: jangovar zaxarlovchi kimyoviy moddalarning (zkm) klinik (toksikologik) tasnifi va ta`sir mexanizmi. o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi fan: hayot faoliyati xavfsizligi. fuqaro muhofazasi 13-amaliy mashg’ulot mavzu: jangovar zaxarlovchi kimyoviy moddalarning (zkm) klinik (toksikologik) tasnifi va ta`sir mexanizmi. reja: 1. zaharlovchi kimyoviy moddalarning klinik tasnifi. 2. nervlarni falajlash ta’siriga ega bo‘lgan zaharlovchi moddalar. 3. zararlanish darajalari. 4. kimyoviy zaharlanishdan saqlanish yo`llari. i. asosiy klinik zararlanish alomatiga qarab (klinik, toksikologik tasnif) zaharlovchi moddalar 6 guruhga bo‘linadi: 1. nervlarni (asabni) falajlash ta’siriga ega bo`lgan zaharlovchi modda...

This file contains 21 pages in PPTX format (120.1 KB). To download "jangovar zaxarlovchi kimyoviy moddalarning (zkm) klinik (toksikologik) tasnifi va ta`sir mexanizmi", click the Telegram button on the left.

Tags: jangovar zaxarlovchi kimyoviy m… PPTX 21 pages Free download Telegram