irrigatsiyavamelioratsiya kafedrasi

PPTX 62 pages 9.6 MB Free download

62 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.6 MB

File type PPTX

Pages 62

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 62

powerpoint presentation «irrigatsiya va melioratsiya kafedrasi » mavzu: orol dengizi basseyni suv resurslarining davlatlar o’rtasida taqsimlanishi qarshi-2023 orol dengizi asosan amudaryo va sirdaryodan suv oladi. soʻngi yillarda sirdaryo suvi suv omborlarini toʻldirishga va sugʻorishga foydalanilishi tufayli orol dengiziga etib bormaydigan boʻldi. amudaryo va uning irmoqlarida suv omborlari qurilib, koʻp miqdordagi suv kanallar orqali ekin dalalariga oqiza boshlandi. buning oqibatida zarafshon, surxondaryo va qashqadaryo amudaryoga etib bormaydigan boʻlib qoldi. hozirgi davrda amudaryodan suv oladigan kanallarning umumiy uzunligi 170 ming km dan, suv omborlari soni 50 tadan oshib ketdi. ularning suv sigʻimi 16-17 mlrd kubokilometrni tashkil etadi. 1.orol dengizi havzasi tabiatining o’ziga xos xususiyatlari orol dengizini birinchi batafsil tekshirgan buyuk olim les selanovich berg o’zining (“araliskayamore”,1908)kitobida, orol “orol dengizini dengizi” dunyoda noyob va eng manzarasi chiroyli va “dunyoda eng ko’k osmon tusli” dengiz deb atagan edi.l.s.berg orol dengizini uch yil mabaynida tekshirib uning tabiatiga maftun bo’lib qolgan edi.uning ma’lumoticha dengiz suvi juda …

2 / 62

aryo deltalari, eramizdan avvalgi 1 miningchi yilning birinchi yarmida orolbo’yi (hozirgi amudaryo) va sirdaryo deltalari vujudga kelgan va amudaryo bilan sirdaryo orolga quyila boshlagan. qadimda amudaryo uzboy orqali kaspiyga, toʻrgʻay daryosi esa orol dengiziga quyilgan. orol dengizi 1573- yilgacha kaspiy dengizi bilan bogʻlanib boʻlgan. paleontologlar orol dengizi qirgʻoqlaridan kit, akula va dengizda yashaydigan qizil baliq qoldiqlarini topishgan. 1850-yilda rossiya buyurtmasi asosida shvesiyada qurilgan paroxod orol dengiziga tushirilgan. 1965-yilgacha aralsk, moʻynoq, xoʻjayli, chorjoʻy oʻrtasida yoʻlovchi va yuk tashuvchi paroxodlar qatnagan. 20 asr oʻrtalarida orol boʻyida 10 ta baliq zavodi va baliq konservalash kombinati ishlab turgan, orol dengizidan yiliga 450 ming sentnergacha baliq ovlangan. 1981-yilda amudaryoda kema va parom qatnovi toʻxtatilgan. oʻtgan 20 asrning ikkinchi yarmida amudaryoning quyi qismidagi toʻqaylarning buzilishi bilan bu joylardan yoʻlbars, buxoro bugʻusi yoʻqolib ketdi. janubiy orol boʻyidagi 60 dan ortiq qushlardan 10 ga yaqin turi yoʻqolib borayotgani va 42 turidan ortigʻi „noyob“ turga aylanayotgani haqiqatdir. shoʻrlanishning keskin …

3 / 62

16,5 m atrofida o‘rtacha o‘zgarib turgan. havzasining kattaligi uchun dengiz deb atalgan. orol dengizi yuqori pliotsenda yer po‘stining egilgan yeridagi botiqda hosil bo‘lgan. tubining (g‘arbiy qismini relyefi hisobga olmaganda) tekis. havzasining maydoni 690 ming km2 maydoni orollari bilan o‘rtacha 68,0 ming km2 uzunligi 428 km eng keng joyi 235 km suvining hajmi 1000 km3 o‘tgan asrning 60-yillarigacha orol dengizi. 1- jadval orol dengizida juda ko‘p yarim orol va qo‘ltiqlar bo‘lgan. shimoliy qirg‘oqlarida eng katta qo‘ltiqlaridan chernishev, paskevich, sari-chig‘anoq, perovskiy, janubi.-sharqiy va sharqiy qirg‘oqlarida tushbas, ashshi-bas, oqsag‘a, suluv va boshqalari, amudaryo bilan sirdaryo quyiladigan joylarida aji-boy, tolliq, jiltirbas qo‘ltiqlari, qulonli va mo‘ynoq yirik yarim orollari bo‘lgan. orol dengizida qadimdan suv sathi goh ko‘tarilib, goh pasayib turgan. keyingi geologik davrda sariqamish va o‘zbo‘y orqali orol dengizi suvi vaqt-vaqti bilan kaspiyga quyilgan, suv sathi ancha baland bo‘lib, janub.va janubi-sharqidagi bir necha ming km2 maydonli sohil suv ostida bo‘lgan. orol dengizi unchalik chuqur emas. …

4 / 62

iqlimiy o‘zgarishlar dengizga suvlaridan natijasida orol dengizi suvining sathi yillar davomida o‘zgarib turgan. may, 1785 yildan dengizda suv sathi ko‘tarila boshlagan bo‘lsa, 1825 yildan pasaygan, 1835—50 yillarda yana ko‘tarilgan, 1862 y. kamaygan. ko‘korol 1880 yilda yarim orolga aylanib qolgan. 1881 yil suv sathi pasaygan. 1885 yildan orol dengizida suv sathi yana ko‘tarila boshlagan. 1899 y.ga kelib ko‘korol ya.o. orol bo‘lib qolgan. 1919 y. dengiz maydoni 67300 km2, suv miqdori 1087 km3 bo‘lgan bo‘lsa, 1935 y.ga kelib mayd. 69670 km2, suvning mikdori 1153 km3 ga ko‘paydi. keyingi bir yarim asr mobaynida dengiz suvi sathi ancha o‘zgargan. orol dengizida suv sathining yil davomida o‘zgarib turishi amudaryo va sirdaryo-ning bahor-yoz paytlarida toshishi bilan bog‘liq. bahorgi yomg‘irdan ham dengiz sathi ko‘tariladi. suvi sathining yil davomida o‘zgarish amplitudasi o’rtacha 25 sm ga teng bo‘lgan. suvining sho‘rli-gi o‘rtacha 10—11% «. suvdagi tuzlarning ko‘p qismini osh tuzi va sulfatli magniy tuzi tashkil etgan. kimyoviy tarkibiga ko‘ra, suvi …

5 / 62

tli tarizda tushib borishi kuzatilmoqda.2013-yil oxirida uning sathi 23,5 m (1961 yilda 53 m ) mutlaq balandlikda bo’lganligi qayt etildi. buning oqibatida uning 55 ming km2qismi qurib, quruqlikga aylandi. orol dengizi suvining sathi amudaryo va sirdaryo suvining bog‘liqligidan, bu ikki rejimi daryo bilan suvi sug’orishga qancha ko‘p sarflansa, dengizda suv shun-cha kamaya borgan. ayniqsa, o‘tgan asrning 60-yillaridan sug‘oriladigan ekin maydonlarining kengaytirilishi dengizga amudaryo va quyiladigan suv natijasida sirdaryodan yildan-yilga miqdori kamaya bordi. oqibatda dengizda suv sathi jadal sur’atlarda pasaya boshladi. yillar suv sathi m maydoni km2 suv sig‘imi km3 1960 53,40 68900 1063 1976 48,27 55700 730 1991 37,70 35100 302 1994 36,60 32500 250 1997 36,60 32500 250 2000 33,22 23900 167 2001 32,11 21100 142 2002 30,9 18100 119 orol dengizida suv satxi pasayishining uning suv yuzasi va suv sig‘imiga ta’siri 2- jadval 0 200 400 600 1200 1000 800 1960 1976 1991 1994 1997 2000 km3 1063 …

Want to read more?

Download all 62 pages for free via Telegram.

Download full file

About "irrigatsiyavamelioratsiya kafedrasi"

powerpoint presentation «irrigatsiya va melioratsiya kafedrasi » mavzu: orol dengizi basseyni suv resurslarining davlatlar o’rtasida taqsimlanishi qarshi-2023 orol dengizi asosan amudaryo va sirdaryodan suv oladi. soʻngi yillarda sirdaryo suvi suv omborlarini toʻldirishga va sugʻorishga foydalanilishi tufayli orol dengiziga etib bormaydigan boʻldi. amudaryo va uning irmoqlarida suv omborlari qurilib, koʻp miqdordagi suv kanallar orqali ekin dalalariga oqiza boshlandi. buning oqibatida zarafshon, surxondaryo va qashqadaryo amudaryoga etib bormaydigan boʻlib qoldi. hozirgi davrda amudaryodan suv oladigan kanallarning umumiy uzunligi 170 ming km dan, suv omborlari soni 50 tadan oshib ketdi. ularning suv sigʻimi 16-17 mlrd kubokilometrni tashkil etadi. 1.orol dengizi havzasi tabiatining o’ziga...

This file contains 62 pages in PPTX format (9.6 MB). To download "irrigatsiyavamelioratsiya kafedrasi", click the Telegram button on the left.

Tags: irrigatsiyavamelioratsiya kafed… PPTX 62 pages Free download Telegram