xusayin wais qashifidin ádep-ikramliq qaraslari

PPTX 17 pages 1.1 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

tema: miynetti qorǵaw tema: xusayin wais qashifidin ádep-ikramliq qaraslari reje: xusayin wais qashifidinniń ádep-ikramlılıq kózqarasları xusayin wais qashifidinnıń “futuvvatnomai sultoniy” shiǵarmasın xusayin wais qashifidinniń ádep-ikramlılıq kózqaraslarındaǵı ideyalar xv ásirdiń ekinshi yarımında xorasanda alisher nawayı átirapında toplanǵan alım, shayır hám danishpanlar arasında belgili hám enciklopediyalıq talant iyelerinen biri wais qashifidin bolip esaplanadı. kamaldan xusayn wais qashifidin shama menen 1440-jıllarda xorasan wálayatındaǵı sabzavor qalasınıń bayhaq qalasında tuwılǵan, onıń ata-anası, balalıǵı haqqında házirshe hesh qanday anıq maǵlıwmat joq. bizińshe, ol baslanǵısh maǵlıwmattı sabzavorda alǵan. ol arab, parsı, túrkiy til, matematika, astronomiya, ximiya, muzika, ádebiyat, fiqhtan tolıq maǵlıwmatqa iye bolǵan. jaslıǵınan wázirlik - sóz óneri menen shuǵıllanǵan. qashifidin sabzavorda tez arada kózge kóringen wázir - sheshen bolip tanıldı. keyin ala nishapurda 1455-1468-jılları bolsa mashhadda jasap, waǵızlıq etken. 1468-jıldıń aqırlarında abdurahman jamiydiń usınısı menen xusayn wais qashifidin geratqa keledi hám qalǵan ómirin tiykarınan geratta temuriylerdiń basshılıǵında ótkeredi.xv ásirdiń ekinshi yarımında temuriyler, atap aytqanda, husayn boyqaro …

2 / 17

jaratıw) - ádebiy laqabı. xusayin wais qashifidin shıǵarmaların óz dáwiriniń ilimiy tili - parsı tilinde jazǵan bolıp, onnan kóplegen ilimiy, kórkem awdarma shıǵarmalar da miyras bolıp qalǵan. ol filosofiya, ádep-ikramlılıq, tiltanıw, ádebiyattanıw, siyasat, tariyx, ximiya, astronomiya, matematika, muzika, wázirlik, qosıq kórkem óneri, din tariyxı, fiqh, medicina sıyaqlı pánlerge tiyisli 200 den aslam shıǵarma jazǵanlıǵı dereklerden belgili. qashifidinniń 45 atamadaǵı shıǵarmalarınıń 197 qoljazba hám 75 tasbaspa nusqaları ózbekstan ilimler akademiyası abu rayxan beruniy atındaǵı shıǵıstanıw hám h.sulaymanov atındaǵı qoljazbalar institutlarında saqlanbaqta. bunnan tısqarı ol óz dáwiriniń kórnekli teolog ilimpazı bolıp, hádisti, kurandı yadtan bilgen, hátte kuranga tórt kitaptan ibarat sholıw da jazǵan. qashifidinniń “axloqi muhsiniy”, “risolai xotamiya”, “anvori suxayliy”, “futuvvatnomai sultoniy”, “tavsiri husayniy”, “javohirnoma” sıyaqlı onnan aslam shıǵarması arab, tatar, eski ózbek, ordu, túrk, nemis, inglis, francuz hám basqa tillerge awdarılǵan. házirgi kúnde qashifidinniń shıǵarmaları parij, london, berlin, sankt-peterburg, moskva sıyaqlı qalalarda, iraq, túrkiya, iran, awǵanstan, hindstan, bangladesh hám basqa da …

3 / 17

olqınlanıwshı waqıya boldı. on pán bolǵaykim, qatnası bolmaǵay. ásirese waz, shigarma hám juldız haqqındaǵı, olardıń hár qaysısında úlken hám belgili jumısları bar... - dep joqarı bahalagan. xusayin wais qashifidin hirot medreselerinde talabalarga tálim-tárbiya bergen, xorasan qalalarında ádep-ikramlılıqtan waz aytqan. xusayin wais qashifidin jaqsılıq hám jamanlıq, ádalat, hújdan, minnet túsinikleri haqqında da hár tárepleme pikir júrgizedi. ádep-ikramlılıq norması - insanlardıń minez-qulqın tártipke salıp turıwshı ádep-ikramlılıq talapları. qashifidin unamlı pazıyletlerdi adamlarda boliwi shárt bolǵan insanıy pazıylet dep túsinedi hám sabır, iybe, iybe, páklik, burınǵı qádemlilik, saqıylıq, saqıylıq, haqıyqatlıq, mártlik, kishipeyillik, qıraǵılıq, joqarı himmetlilik, diyanatlılıq, wádesine opadarlıq, ándishalılıq, izzet-húrmetti biliw, sır jasıra biliw sıyaqlı pazıyletlerdi birme-bir táriyplep ótedi. qashifidin ádep-ikramlı insan degende, ilim-máripatqa umtılıwshı, haqıyqatlıq hám ádillikti súyiwshi, ádalatızlıqqa qarsı gúresiwshi, márt, háreketsheń, ullı mártebeli, saqıy, ashıq qálpli insandı túsingen. ádep-ikramlılıq máselelerin sáwlelendiriwde qashifidinniń “axloqi muxsiniy” (husayn bayqaranıń balası - abdulmuhsin mirzaǵa arnalǵan) shıǵarması eń belgili hám áhmiyetli orın iyeleydi. qashifidin óz shıǵarmalarında …

4 / 17

nadı. husayn bayqaranıń balası, marı hákimi shahzada muhsin mirzaǵa arnalǵan bul kitapta qashifidin ádep-ikramlılıqtıń júdá kóp túsiniklerine túsinik beredi, olardı janlı, turmıslıq mısallar, sonday-aq, áyyemgi gúrrińler tiykarında talqılaydı. ol jaqsılıq hám jamanlıq haqqında pikir júrgizer eken, jaqsılıqtı tiykarınan jaqsılıq mánisinde túsinedi. jaqsılıqtıń basın qashifidin ádeplilikte kóredi. insanlıq pazıyletlerdi ol tárbiya, bilim, tájiriybe arqalı qáliplesedi dep esaplaydı. hadallıq, tuwrılıq , miynet súygishlik, insanıylıq sıyaqlı ádep-ikramlılıq normaları hám principler jaqsılıqtıń tiykarı sıpatında qaralıp esaplanadı. qashifidin ádillik túsinigine, ásirese, tolıq toqtap ótedi hám onı ózine tán túsindiredi. oyshıl ádalatlılıqtı insannıń eń jaqsı pazıyletleri, ádalatsızlıqtı bolsa jaman adamlardaǵı eń jaman illet sipatında kórsetedi. sonday-aq, qashifidin ádilliktiń sociallıq ózgesheligin de itibardan shette qaldırmaydı: “ádillik nátiyjesi, - dep jazadı ol, - múlk baqiy, mámleket vasiq hám hazana mámur, qala hám qalalar abat bolmaqta. hám zulımlıq nátiyjesi mámlekettiń wayran bolıwı bolıp tabıladı”. qashifidinnıń pikirinshe, jámiyettiń qatlamları bir-biri menen bekkem sociallıq baylanısqa iye; eger jámiyette ádillik húkim súrmese, …

5 / 17

-ayrıqsha segizden qaǵıyda usinis etedi. bul orında oyshıl sózge lingvistikalıq emes, al ádep-ikramlılıq kózqarasınan qatnas jasap, oǵan insannıń ádep-ikramlılıq dárejesi kórinetuǵın qural sıpatında qaraydı: ádep-ikramlılıqta sózdi insannan, insandı sózden bólip talqılaw múmkin emes ekenligin atap ótedi. “eger sóz seniki me yaki sen sózniki me, dep aytsa, men sózniki hám sóz meniki, sebebi sóz insanlıq tereginiń miywesi, terekti miyweden, miyweni bolsa terekten ajıratıp bolmaydı”, dep jazadı oyshıl. kitapta alım ádeptanıwshı kásiplik ádep-ikramlılıq mashqalalarına da toqtap ótedi. kitaptıń on tórtinshi, on besinshi hám on altınshı bapları túrli kásip iyeleri ádebine baǵıshlanǵan. máselen, on tórtinshi bólim “kásip-óner hám sawda-satıq ádebi haqqında” dep ataladı hám ulıwma kásip iyesi, sonıń menen birge, sawda-satıq ádebi nızam-qaǵıydaların óz ishine aladı. qashifidin jazadı: “bilip qoy, hámme kásiplerge birdey tiyisli qısqasha qaǵıyda-ádepler bar, sonday-aq, hár bir kásip ushın óz aldına ádep te bar”. bunnan keyin oyshıl tómendegishe dawam etedi: “eger barlıq kásipler ushın zárúr ádeplerdiń juwmaǵı neshew, dep sorasa, …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xusayin wais qashifidin ádep-ikramliq qaraslari"

tema: miynetti qorǵaw tema: xusayin wais qashifidin ádep-ikramliq qaraslari reje: xusayin wais qashifidinniń ádep-ikramlılıq kózqarasları xusayin wais qashifidinnıń “futuvvatnomai sultoniy” shiǵarmasın xusayin wais qashifidinniń ádep-ikramlılıq kózqaraslarındaǵı ideyalar xv ásirdiń ekinshi yarımında xorasanda alisher nawayı átirapında toplanǵan alım, shayır hám danishpanlar arasında belgili hám enciklopediyalıq talant iyelerinen biri wais qashifidin bolip esaplanadı. kamaldan xusayn wais qashifidin shama menen 1440-jıllarda xorasan wálayatındaǵı sabzavor qalasınıń bayhaq qalasında tuwılǵan, onıń ata-anası, balalıǵı haqqında házirshe hesh qanday anıq maǵlıwmat joq. bizińshe, ol baslanǵısh maǵlıwmattı sabzavorda alǵan. ol arab, parsı, túrkiy til, matematika, astronomiya, ximiya, muzika, ádeb...

This file contains 17 pages in PPTX format (1.1 MB). To download "xusayin wais qashifidin ádep-ikramliq qaraslari", click the Telegram button on the left.

Tags: xusayin wais qashifidin ádep-ik… PPTX 17 pages Free download Telegram