mehribonlik va xayr-saxovat

DOCX 8 pages 24.7 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.7 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

2. oʻzbekistonda ijtimoiy pedagogika va pedagogik sosiologiya fanining paydo boʻlishining madaniy-tarixiy, ijtimoiy-huquqiy shart-sharoitlari mavzu tayanch iboralar: rahmdillik, ijtimoiy pedagog, madaniy-tarixiy anʼana, xayr-saxovat, rivojlanish, koʻmaklashish, turmush, eʼtiqod, hadis, rahmdillik. 2.1. mehribonlik va xayr-saxovat ijtimoiy-pedagogik faoliyatning madaniy-tarixiy anʼanasi sifatida. “muruvvat” va “saxovat” tushunchalari oʻrtasida qanday farq mavjud? jamiyatimiz ijtimoiy hayotida muruvvat va saxovatpeshalik muhim oʻrin tutadi. mazkur ijtimoiy qadriyatlar zamirida insoniylikni saqlash, oʻz shaxsiy manfaatlariga berilmaslik, oʻzgalar manfaatini hisobga olish, el-yurt, davlat va jamiyat muammolarini hal etishda faollik koʻrsatish, jamiyatda sogʻlom maʼnaviy muhit yaratish kabi yuksak tushunchalar oʻz aksini topgan. muruvvat va saxovat sharq xalqlari hayotida milliy qadriyat darajasiga koʻtarilgan. “muruvvat” soʻzi mardlik, odamgarchilik maʼnolarini ifoda etsa, “saxovat” esa saxiylik, qoʻli ochiqlik maʼnolarini bildiradi. saxovat tushunchasi oʻzida quyidagi maʼnolarni ifoda etadi: 1) oliyhimmatlilik, saxiylik; himmat qilish; yordam qoʻlini uzatish; himmat bilan ehsonu inʼomlar ulashish; 2) koʻchma maʼnoda tabiiy boylik; moʻl hosil; toʻkinlik, moʻl-koʻllik. saxovatlilik insonga xos boʻlgan xususiyatlarning eng oliyjanobidir. saxovatlilik sidqidildan …

2 / 8

deb biladi. muruvvat insondagi eng yaxshi fazilatlar ifodasi, joʻmardlik belgisi boʻlib, u turli shakllarda namoyon boʻladi: gʻarib va ojiz kishilarning koʻnglini koʻtarish; yetim-esirlar, keksa va nogironlarning boshini silash, topgan boyligidan bir qismini nogironlarga ulashish va boshqalar. demak, muruvvat moddiy yordamdangina iborat emas, aslida mardlik va oliyjanoblikning har qanday koʻrinishi muruvvatdir. bilmasdan notoʻgʻri ish qilgan kishini kechirish, yoshlarning xato va kamchiligini bilib-bilmaslikka olish, ammo mavridi kelganda, buni nozik ishoralar bilan tushuntirib qoʻyish kabilar ham muruvvatning bir koʻrinishidir. mazkur ikki tushuncha oʻzaro bir-biri bilan bogʻliq boʻlsada, biroq ular mohiyatiga koʻra turli sifat va fazilatlarni ifodalashi bilan muayyan farqliklarga ega. muruvvat – bu insonning pok axloqiy tuygʻular, sifat va xususiyatlarga ega ekanligini bildirsa, saxovat esa ana shu fazilatlarning amalda roʻyobga chiqishidir. shu maʼnoda “muruvvat” deganda yaxshilikka, ezgulikka, mardlikka boʻlgan xohish-istakni, “saxovat” deganda esa ijobiy xatti-harakatlar majmuini tushunamiz. mazkur ikki tushunchada yaxlitlikda insonparvarlik, olijanoblik, mardlik, qoʻli ochiqlik, odamlarni yaxshi koʻrish, rahmdillik, boshqalarga hamdardlik, boshqalarni …

3 / 8

lish ekanligi uqtiriladi. keng maʼnoda insonparvarlik – insonni shaxs sifatida qadriyat deb belgilaydigan, uning erkinlik, baxtga boʻlgan huquqi, oʻzining qobiliyatlarini namoyon etishi va rivojlantirishi, ijtimoiy institutlarning baholash mezonlarida inson ravnaqini hisobga oladigan qarashlarning tarixiy oʻzgaruvchan tizimi, insoniylik – odamlar orasida kutiladigan meʼyoriy munosabat. mardlik insonning maʼnaviy xislati boʻlib, or-nomus, vijdon va sadoqat, shaxning olijanobligini oʻzida ifoda etadi. mardlik soʻzi xalqimiz oʻrtasida keng isteʼmol etiladigan va millatimiz uchun xos boʻlgan fazilatni ifoda etadigan soʻz hisoblanadi. mardlik soʻzi jasorat, qoʻrqmaslik, botirlik kabi soʻzlar bilan maʼnodoshdir. oʻz nafatida mardlik soʻzi insof tushunchasi bilan ham ugʻunlashib ketadi. insof – bu adolat va vijdon amri bilan ish tutish tuygʻusi, kishilarga munosabatda halollik, toʻgʻrilik, tenglik, sofdillik va haqiqatgoʻylikdir. mardlik nima ekanligini anglagan inson ojizlarni himoya qiladi, kambagʻallarga yordam beradi, zabunlarning koʻnglini koʻtaradi. ochiqqoʻllik – inson maʼnafiy qiyofasini belgilovchi muhim xususiyat boʻlib, saxiylik, qoʻli ochiqlik, hotamtoylik maʼnolarini anglatadi. ochiqqoʻllik xalqimiz maʼnaviyatidan chuqur oʻrin olgan, milliy mentalitetimizga xos …

4 / 8

ohiyati insonni hurmat qilish, qadr-qimmatini bilish hamda ularga mehribonlik koʻrsatishdin iboratdir. rahmdillik oʻzgalarga mehr-shafqat koʻrsatish, amaliy koʻmak berish kabi insoniy fazilatlarda namoyon boʻladi. insondagi rahmdillik va mehribonlik uning maʼnaviy goʻzalligidan, nozik tabiat egasi ekanligidan dalolat beradi. rahmdil inson yaxshilikdan kuch olib, el manfaatini koʻzlaydi, oʻzgalarga manfaatini oʻz manfaatidan ustun qoʻyadi. muruvvatlilik va saxovatlilik fazilatlarini shakllantirish muayyan mezonlarga asoslanishni talab etadi. mazkur mezonlarga quyidagilarni kiritish mumkin: · begʻarazlik; · ixtiyoriylik; · aniqlik; · yoʻnaltirilganlik; · vaqt bilan bogʻliq; · meʼyor bilan bogʻliq. shuningdek, muruvvatlilik va saxovatlilik fazilatlari quyidagi tamoyillar birligini ham talab etadi: 1. oshkoralik. ushbu tamoyil muruvvat va saxovat ochiq, toʻgʻridan toʻgʻri, hech qanday yashirin maqsad bilan amalga oshirilmasligi lozimligini iofda etadi. 1. halollik. halollik jamiyatning axloqiy meʼyorlariga ongli ravishda va ixtiyoriy amalga qilishga undovchi hodisa boʻlib, inson xarakterining mohiyatidan kelib chiqib, insoniylik burchining vijdonan va ongli bajarilishini talab etadi. 1. qonuniylik. qonuniylik muruvvat va saxovat koʻrsatish maqsadga muvofiqlik, qonun …

5 / 8

chalarini qanday izohlash mumkin? bugungi kunda axloqning umuminsoniy tushunchalari sifatida eʼtirof etilgan ezgulik va yovuzlik, vijdon, muhabbat, burch va qadr-qimmat, hayot mazmuni va baxt tushunchalari eng avvalo, sharq falsafiy-axloqiy taʼlimotida talqin qilib berilgan. mashhur faylasuf-axloqshunos olim g.a.golubevaning fikricha: “mutaxassislar axloq masalalari boʻyicha talqinlar miloddan avvalgi birinchi ming yillik oʻrtalarida bir vaqtda va bir-biridan mustaqil boʻlgan uch hududda – qadimgi xitoy (konfutsiy), qadimgi hindiston (budda) va qadimgi yunoniston (yetti donishmand) paydo boʻldi” mazkur fikrga qoʻshilgan holda, unga qisman toʻldirish va oʻzgartirish kiritish lozim: “axloq masalalari boʻyicha talqinlar miloddan avvalgi birinchi ming yillikning oʻrtalarida bir vaqtda va bir-biridan mustaqil boʻlgan toʻrt hududda – oʻrta osiyo (zardoʻsht), qadimgi xitoy (konfutsiy), qadimgi hindiston (budda) va qadimgi yunoniston (etti donishmand) paydo boʻldi”. bunday fikr yuritishga oʻziga xos asoslar mavjud. jumladan, nemis faylasufi artur shopengaurning “koʻpgina dinlarga zardoʻshtiylik asos boʻlgan, masalan, bu dindan yahudiylik kelib chiqqan: ormuzd – yaxvega, axriman – iblisga aylantirilgan” degan fikrini va …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mehribonlik va xayr-saxovat"

2. oʻzbekistonda ijtimoiy pedagogika va pedagogik sosiologiya fanining paydo boʻlishining madaniy-tarixiy, ijtimoiy-huquqiy shart-sharoitlari mavzu tayanch iboralar: rahmdillik, ijtimoiy pedagog, madaniy-tarixiy anʼana, xayr-saxovat, rivojlanish, koʻmaklashish, turmush, eʼtiqod, hadis, rahmdillik. 2.1. mehribonlik va xayr-saxovat ijtimoiy-pedagogik faoliyatning madaniy-tarixiy anʼanasi sifatida. “muruvvat” va “saxovat” tushunchalari oʻrtasida qanday farq mavjud? jamiyatimiz ijtimoiy hayotida muruvvat va saxovatpeshalik muhim oʻrin tutadi. mazkur ijtimoiy qadriyatlar zamirida insoniylikni saqlash, oʻz shaxsiy manfaatlariga berilmaslik, oʻzgalar manfaatini hisobga olish, el-yurt, davlat va jamiyat muammolarini hal etishda faollik koʻrsatish, jamiyatda sogʻlom maʼnaviy muhit yaratish kabi yuk...

This file contains 8 pages in DOCX format (24.7 KB). To download "mehribonlik va xayr-saxovat", click the Telegram button on the left.

Tags: mehribonlik va xayr-saxovat DOCX 8 pages Free download Telegram