o‘zbek yozuvi va alifbo tarixi

PPTX 12 pages 469.3 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 469.3 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

`ozbek yozuvi va alifbo tarixi haqida ma’lumot `ozbek yozuvi va alifbo tarixi haqida ma’lumot reja 1: o‘zbek yozuvining qadimgi davrlardagi holati 2: arab yozuvining o‘zbek yozuvi rivojida tutgan o‘rni 3: lotin alifbosining birinchi marta joriy etilishi (1929–1940) 4: mustaqillikdan keyingi yozuvislohoti va hozirgi holat xulosa foydalanilgan adabiyotlar o‘zbek yozuvining qadimgi davrlardagi holati o‘zbek yozuvining tarixi miloddan avvalgi davrlargacha borib taqaladi. markaziy osiyo xalqlarining yozma madaniyati eng qadimiy sivilizatsiyalardan biri bo‘lgan so‘g‘diylar va xorazmliklarga borib taqaladi. ular asosan so‘g‘diy yozuvi, xorazmiy yozuvi kabi qadimiy yozuv turlaridan foydalanganlar. bu yozuvlar o‘z davrida faqat diniy va davlat ishlari bilan cheklanib qolmasdan, turli xil madaniy, ilmiy asarlarni yozishda ham keng qo‘llanilgan. so‘g‘diy yozuvi forsiy yozuv tizimiga yaqin bo‘lib, o‘zbek tiliga bevosita ta’sir ko‘rsatmagan bo‘lsa-da, markaziy osiyo yozuv madaniyatining shakllanishida muhim o‘rin tutgan. shuningdek, qadimiy turkiy runik yozuvlar – orxon-enasoy bitiklari ham turkiy tillar, jumladan, o‘zbek tilining ham shakllanishiga turtki bo‘lgan. bu yozuvlar vii–ix asrlarda …

2 / 12

ozuvi rivojida tutgan o‘rni arab yozuvi o‘zbek yozuvi tarixida eng uzoq davom etgan va katta ta’sir ko‘rsatgan yozuv tizimlaridan biridir. ix asrda islom dini tarqalishi bilan arab yozuvi markaziy osiyoga kirib keldi. arab yozuvi dastlab diniy asarlar yozishda qo‘llanilgan bo‘lsa-da, vaqt o‘tishi bilan ilmiy, adabiy va rasmiy yozishmalar uchun ham asosiy yozuv tizimiga aylandi. arab yozuvi fonetik jihatdan turkiy tillarga to‘liq mos kelmagan bo‘lsa-da, o‘zbek adabiyoti rivojida katta o‘rin egallagan. xususan, alisher navoiy, bobur, abdurahmon jomiy kabi allomalar o‘z asarlarini arab yozuvida yaratganlar. bu asarlar nafaqat o‘zbek adabiyoti, balki jahon adabiy merosining ham muhim qismidir. arab yozuvida yozilgan tarixiy, diniy, ilmiy va badiiy asarlar bugungi o‘zbek tilining leksik boyligiga katta hissa qo‘shgan. xx asr boshlariga qadar arab yozuvi asosidagi eski o‘zbek yozuvi amalda bo‘lgan. ammo bu yozuv savodsizlik darajasining yuqori bo‘lishiga ham sabab bo‘lgan. chunki arab yozuvining o‘zbek tilining talaffuziga mos bo‘lmaganligi, harflar sonining kamligi va imlo qoidalarining murakkabligi oddiy …

3 / 12

a olib keldi. shu bilan birga, lotin yozuvi orqali o‘zbek tilining fonetik imkoniyatlari kengroq ifodalanishga erishdi. bu alifbo orqali talaffuz va imlo o‘rtasidagi tafovut kamaydi. biroq bu holat uzoq davom etmadi. 1940-yilda sovet siyosati tufayli yana alifbo almashtirildi va kirill yozuviga o‘tildi. lotin yozuvi dastlabki joriy etilishi bilan o‘zbek xalqining madaniy va ilmiy rivojiga katta hissa qo‘shgan. bu davrda o‘zbek tilining milliy tusda rivojlanishi uchun sharoit yaratilgan, til islohoti olib borilgan. afsuski, bu jarayon siyosiy sabablarga ko‘ra to‘xtatilgan. mustaqillikdan keyingi yozuv islohoti va hozirgi holat 1991-yilda o‘zbekiston mustaqillikka erishgach, milliy o‘zlikni tiklash va tarixiy adolatni qaror toptirish yo‘lida qator islohotlar amalga oshirildi. shulardan biri – yozuv tizimini arab yozuvidan o‘tgan kirill yozuvidan voz kechib, lotin yozuviga qaytish bo‘ldi. 1993-yilda “o‘zbekiston respublikasining lotin yozuviga asoslangan yangi alifbosini joriy etish to‘g‘risida”gi qonun qabul qilindi. yangi alifbo ilgarigi 1929-yillardagi lotin yozuviga o‘xshash bo‘lib, zamonaviy talablarga moslashtirilgan edi. bu yozuv orqali o‘zbek tili xalqaro …

4 / 12

tarixi xalqimizning ming yillik madaniyati, tafakkuri, dini va siyosiy hayoti bilan chambarchas bog‘liq. qadimiy so‘g‘diy, xorazmiy va turkiy runik yozuvlardan boshlab, ix asrda joriy etilgan arab yozuvi, sovet davrida kiritilgan lotin va keyinchalik kirill alifbolari orqali o‘zbek yozuvi doimo o‘zgarib, takomillashib kelgan. har bir yozuv tizimi o‘z davrining tarixiy, siyosiy va ijtimoiy sharoitlarini aks ettirgan. arab yozuvi davrida o‘zbek adabiyoti va ilm-fani yuksak cho‘qqilarga erishgan bo‘lsa, sovet davrida yozuvlar orqali xalq savodxonligi oshirilgan, biroq milliylik cheklab qo‘yilgan. mustaqillikdan so‘ng esa lotin yozuviga qaytish orqali tarixiy adolat tiklandi va o‘zbek tili yangi bosqichga ko‘tarildi. bugungi kunda lotin yozuviga to‘liq o‘tish milliy mustaqillikning muhim belgilaridan biri sifatida qaraladi. alifbo nafaqat yozish-tuzish vositasi, balki xalqning tafakkuri, madaniy merosi va taraqqiyot yo‘lini belgilab beruvchi asosiy omildir. shuning uchun har bir o‘quvchi, ziyoli va pedagog yozuv tarixini chuqur o‘rganishi, uni qadrlashi va yangi avlodga to‘g‘ri yetkazishi zarur. foydalanilgan adabiyotlar karimov, i. a. “yuksak ma’naviyat – …

5 / 12

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek yozuvi va alifbo tarixi"

`ozbek yozuvi va alifbo tarixi haqida ma’lumot `ozbek yozuvi va alifbo tarixi haqida ma’lumot reja 1: o‘zbek yozuvining qadimgi davrlardagi holati 2: arab yozuvining o‘zbek yozuvi rivojida tutgan o‘rni 3: lotin alifbosining birinchi marta joriy etilishi (1929–1940) 4: mustaqillikdan keyingi yozuvislohoti va hozirgi holat xulosa foydalanilgan adabiyotlar o‘zbek yozuvining qadimgi davrlardagi holati o‘zbek yozuvining tarixi miloddan avvalgi davrlargacha borib taqaladi. markaziy osiyo xalqlarining yozma madaniyati eng qadimiy sivilizatsiyalardan biri bo‘lgan so‘g‘diylar va xorazmliklarga borib taqaladi. ular asosan so‘g‘diy yozuvi, xorazmiy yozuvi kabi qadimiy yozuv turlaridan foydalanganlar. bu yozuvlar o‘z davrida faqat diniy va davlat ishlari bilan cheklanib qolmasdan, turli xil madaniy, i...

This file contains 12 pages in PPTX format (469.3 KB). To download "o‘zbek yozuvi va alifbo tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek yozuvi va alifbo tarixi PPTX 12 pages Free download Telegram