grafika. alifbo (alfavit). o‘zbek yozuvlari tarixi

PPTX 16 pages 89.7 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 89.7 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu: grafika. alifbo (alfavit). o`zbek yozuvlari tarixi haqida. mavzu: grafika. alifbo (alfavit). o`zbek yozuvlari tarixi haqida. o‘qituvchi: b.suleymanova mavzu rejasi: 1. grafika haqida ma’lumot. 2. yozuv tarixi haqida. 3. o‘zbek yozuvi tovush yozuvidir. 4. o‘zbek tilidagi tinish belgilari. 5. alifbo haqida. grafika harf bilan tovush o‘rtasidagi munosabatlarni ifodalovchi qoidalar tizimidir. grafika deganda yozuv tizimining barcha vositalari (harflar, alifbo, tinish belgilari va hokazo) yig‘indisi ham anglashiladi. harf tovushning yozuvdagi belgisidir.tovushni talaffuz qilamiz va eshitamiz, harfni esa yozamiz, ko‘ramiz va o‘qiymiz. tovush fonetikada, harf esa grafikada o‘rganiladi. tildagi harflarning ma’lum tartibdagi joylashuvi alfavit (alifbo) deyiladi. lug‘atlarda, turli ro‘yxatlarda so‘zlar alfavit tartibida joylashtiriladi. masalan, barcha lug‘atlardagi so‘zlar, saylovchilar ro‘yxati, kutubxona kartotekasida mualliflarning familiyalari, kitoblarning nomlari alfavit tartibida joylashtiriladi. shu sababli aifavitni yoddan bilishimiz zarur. dastlab nutq faqat og‘zaki shaklda bo‘lgan. kishilik jamiyati taraqqiyotining ma’lum davrida hayotiy zaruriyat natijasida asta-sekin yozuv yaratilgan. tarixchilarnng aniqlashicha, yozuv dastlab messopotamiya degan joyda paydo bo‘lgan va bu yozuv …

2 / 16

hab ketganligi uchun run(runik) yozuvlari yoki dulbarchin deb yuritiladi. o‘rta osiyoning bizga ma’lum bo‘lgan eng qadimgi mahalliy xalqi sak va massaget urug‘lari bo‘lib, ularning ham o‘z yozuvlari bor edi. ana shu yozuvdan qadimiy xorazmiy va so‘g‘d yozuvlari yaratilgan. vi-vii asrlardan to xv asrlargacha turkiylar va mo‘g‘ullar uyg‘ur yozuvidan foydalanishgan. bu yozuvda bitilgan yodgorliklarning eng qadimgisi yusuf xos hojibning “qutadg‘u bilig” asarining vena kutubxonasidagi nusxasidir. ahmad yugnakiyning “hibat-ul-haqoyiq”,xorazmiyning “muhabbatnoma”, lutfiy va boshqa shoirlarning ayrim she’rlari uyg‘ur yozuvida yaratilgan. uyg‘ur yozuvi x-xv asrlarda mavjud bo‘lib, arab yozuvi bilan ma’lum davrgacha baravar ishlatilgan. 720-dan boshlab arab yozuvi tarqala boshlagan. arab yozuvida bitilgan eng qadimgi turkiy yodgorliklar xi asrga tegishlidir. bular yusuf xos hojibning“qutadg‘u bilig” ning namangan va qohira nusxalaridir. mahmud qoshg‘ariyning “devonu-lug‘otit-turk” asari ham arab yozuvida yozilgan. arab yozuvida eng nodir yozma yodgorliklarimiz, ming yillik tariximiz bitilgan bo‘lsa-da, bu yozuv o‘zbek tili fonetikasi va tabiatiga mos kelmaganligi uchun jadidlar xx asr boshlaridayoq eski …

3 / 16

o`zbek alifbosi (1929 – 1940 yillarda); - rus-kirill yozuvidagi o`zbek alifbosi (1940-yildan); - lotin yozuvi asosidagi o`zbek alifbosi (1996-yil sentabridan). jahon xalqlari 220 dan ortiq yozuvdan foydalanadilar. dunyo xalqlarining 30% dan ortig‘i lotin alifbosidan foydalanishadi. 1993-yil 2-3-sentabrlarida yana lotinlashtirilgan alifboga o‘tishga qaror qilindi. 1995- yil 6-mayda alifboga o‘zgartirishlar kiritildi. 26 ta harf, 3 ta harfiy birikma belgilandi. 1995-yil 24-avgustda bu alifbo oliy majlis tomonidan tasdiqlandi. lotin yozuviga asoslangan yangi o‘zbek alifbosi: aa (1), bb (2), dd (3), ee (4), ff (5), gg (6), hh (7), ii(8), jj (9), kk (10), ll (11), mm (12), nn (13), oo (14), pp (15), qq (16), rr (17), ss (18), tt (19), uu (20), vv (21), xx (22), yy (23),zz (24), o‘o‘(25), g‘g‘ (26), sh sh (27), ch ch (28),ng ng (29). shuningdek, tutuq belgisi (’) o‘zbek tilida 10 ta tinish belgisi bor: - nuqta (.); - so‘roq belgisi (?); - undov belgisi (!); …

4 / 16

grafika. alifbo (alfavit). o‘zbek yozuvlari tarixi - Page 4

5 / 16

grafika. alifbo (alfavit). o‘zbek yozuvlari tarixi - Page 5

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "grafika. alifbo (alfavit). o‘zbek yozuvlari tarixi"

mavzu: grafika. alifbo (alfavit). o`zbek yozuvlari tarixi haqida. mavzu: grafika. alifbo (alfavit). o`zbek yozuvlari tarixi haqida. o‘qituvchi: b.suleymanova mavzu rejasi: 1. grafika haqida ma’lumot. 2. yozuv tarixi haqida. 3. o‘zbek yozuvi tovush yozuvidir. 4. o‘zbek tilidagi tinish belgilari. 5. alifbo haqida. grafika harf bilan tovush o‘rtasidagi munosabatlarni ifodalovchi qoidalar tizimidir. grafika deganda yozuv tizimining barcha vositalari (harflar, alifbo, tinish belgilari va hokazo) yig‘indisi ham anglashiladi. harf tovushning yozuvdagi belgisidir.tovushni talaffuz qilamiz va eshitamiz, harfni esa yozamiz, ko‘ramiz va o‘qiymiz. tovush fonetikada, harf esa grafikada o‘rganiladi. tildagi harflarning ma’lum tartibdagi joylashuvi alfavit (alifbo) deyiladi. lug‘atlarda, turli ro‘yxatlar...

This file contains 16 pages in PPTX format (89.7 KB). To download "grafika. alifbo (alfavit). o‘zbek yozuvlari tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: grafika. alifbo (alfavit). o‘zb… PPTX 16 pages Free download Telegram