o‘zbek bolalar adabiyoti va folklori

DOCX 12 pages 26.5 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.5 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

2-mavzu ma’ruza o‘zbek bolalar adabiyoti va folklorining mumtoz adabiyot namunalari bilan bog‘liqligi folklor va yozma adabiyot namunalarini tinglab, voyaga yetayotgan bolalarning o‘yinlari, sho‘xliklari, xayollari, qiziqishlari, gap-so‘zlari... bular bolalarning ma’naviy dunyosini boyitadigan omillardandir. agarda kattalar bu o‘ziga xos bolalar dunyosini tushunib, uni to‘g‘ri baholay olsalar, bolalarning kelajagi uchun katta ish qilgan bo‘ladilar. qo’shiqlar, maqollar, topishmoqlar, masalar, tez aytishlar kuzatganimizdek odamlarga, jonivorlarga, tabiatga bo‘lgan mehr-muhabbat, do‘stlik va o‘rtoqlikning ilk tuyg‘ulari, yaxshilikka nisbatan uyg‘ongan dastlabki minnatdorchilik hissi, har narsaga chanqog‘lik bilan qiziqib qarash shularning bari bolaning ma’naviy dunyosini boyitishi, uning xayoli va tasavvurini kengaytirishi lozim. maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalar kitobxonligi asosan ota-onalar va tarbiyachilar tomonidan amalga oshiriladi. hali o‘qish, yozish, chizishni bilmaydigan maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalar dunyo sirlaridan butunlday bexabar bo‘ladilar. shunga qaramay, kichkintoylar o‘zlarini qurshagan olamni tezroq bilib olishga, uni o‘rganishga intiladilar. bunda ota-onalar, bog‘chalarda esa tarbiyachilar bolalarga yaqindan yordam berishlari, ya’ni ularga badiiy asarlardan parchalar o‘qib berishlari lozim. bu davr bolalariga …

2 / 12

va saviyasiga muvofiq ravishda tasvirlashi lozim. bolalar shoiri anvar obidjon o‘zining «suhbat» degan she’rida bolalar yaxshi ko‘radigan g‘ozlar to‘g‘risida so‘z yuritadi. ma’lumki, bolalar jonivorlar, xususan, qushlarga ilk yoshlaridan boshlab qiziqadilar. shu jihatdan qaraydigan bo‘lsak, «suhbat» bola hayotida muhim rol o‘ynaydi. voqea juda oddiy va sodda. o‘zaro suhbatdan ma’lum bo‘ladiki, g‘ozlarning qorni och, ularni bog‘ish kerak. buni shoir o‘yin vositasida ifoda etadi: - g‘ozlar, bir so‘z deysizmi? - g‘a, g‘a-g‘a! - totli suli yeysizmi? - ha, ha-ha - nega patni silaysiz? - g‘og‘, g‘og‘-g‘og‘ - mendan nima tilaysiz? - bog‘, bog‘, bog‘! bu xildagi she’rlar kichkintoylarni mustaqil fikrlashga, turmush taassurotlarini to‘plab, ulardan xulosa chiqarishga o‘rgatadi. xulosa qilib aytganda, bolalar o‘zlari tinglagan asarlari yordamida asta-sekin atrof-muhit bilan tanishadilar, ona-yurtga mehr-oqibatli bo‘lishni, tabiatni asrashni, mehnatni sevishni o‘rganadilar. prezidentimiz nutq va kitoblarida bolalar kitobxonligi, ayniqsa, kichik maktab yoshidagi bolalarning o‘qish-u xulq-odoblari tilga olinadi. bularga ko‘proq e’tibor berish, ularning ta’lim-tarbiyasi bilan muttasil shug‘ullanish, asosiy masalalardan …

3 / 12

obidjonning «dahshatli meshpolvon» (ertak-qissa), quddus muhammadiyning «erkinjon oyga chiqibdi» (doston), yusuf shomansurning «oydan kelgan bolalar» (doston) kabi asarlari shu yoshdagi bolalarga mo‘ljallab yozilgan. bu yoshdagi bolalar o‘zlari mustaqil ravishda kitob o‘qib qolmay, balki o‘qigan kitoblaridagi qahramonlarning xatti-harakatlarini baholashga o‘rganadilar, zarur bo‘lsa ular ko‘rsatgan mardlik va jasoratlarni takrorlashga hozirlanadilar. o‘rta va katta yoshdagi bolalar kitobxonligida o‘qish; mehnat qilish; kasb-hunar o‘rganish; yurish-turishda o‘zgalarga o‘rnak ko‘rsatish; sport olamida chiniqish; mardlik va dovyuraklikni o‘zida jo qilish kabi muhim vazifalar turadi. demak, bu davr bolalarida har tomonlama mas’uliyat bor, vazifa, yuk bor. shuning uchun ham bu yoshdagi bolalarga xalqimizning shonli tarixi, bugungi hayoti haqida yozilgan turli janrdagi asarlarni tavsiya etish mumkin. «shirog‘», «to‘maris» kabi afsonalar, «uch og‘a-ini botirlar», «ur to‘g‘mog‘»dek ertaklar bilan birga, oybek, g‘afur g‘ulom, zafar diyor, quddus muhammadiy, hakim nazir, shukur sa’dulla, anvar obidjon, tursunboy adashboyev va boshqalarning zamonaviy mavzudagi eng yaxshi asarlari muhim tarbiyaviy ahamiyat kasb etadi. jahon bolalar adabiyotining a.pushkin, l.tostoy, …

4 / 12

unan rang-barangligi, yuksak g‘oyalar bilan yo‘g‘rilganligi bilan yozma adabiyotdan ajralib turadi. bolalar folklori ko‘pincha kattalar tomonidan ijod qilinadi, ba’zi hollarda bolalar o‘z o‘yinchog‘lari asosida o‘zlari ham alla, qo‘shiq va ovunmachog‘lar to‘qiydilar. bularning hammasi bir bo‘lib faqat yaxshi tarbiyani targ‘ib qiladi. bolalar xalq og‘zaki ijodining pedagogika bilan bog‘lanishi alladan boshlanadi. alla - qo‘shiq alladir hayotda sevimli qo‘shiq, onalar kuylaydi yurakdan jo‘shib. bolasin umriga umrlar tilar, allaga dildagi niyatin qo‘shib. bu qanday sinoat, men bilolmadim, ta’rifiga so‘zlar topa olmadim allalar eshitib, o‘sib-ulg‘aydim, dard cheksam, allani tinglab sog‘aydim! bu hammaning gapi, hammaning dil so‘zi, hammaning allaga, onaga iqrornomasi, ta’zimi. yoshi ulug‘mi, kichikmi alla eshitgan, alla og‘ushida, ta’sirida o‘sgan, ulg‘aygan, esini tanigan, kamol topgan, inson bo‘lgan. alla xalq og‘zaki ijodining eng oliy namunasi hisoblanadi. allada onaning o‘yi, xayoli, ezgu niyati, porloq kelajak uchun intilishi, kurashi o‘z ifodasini topgan bo‘ladi. alla millat tanlamaydi, uning matnini tushunmasa-da, ohangi-kuyini eshitgan har bir inson bosh chayqaydi, beshik kabi …

5 / 12

jozibali chiqishini ta’minlaydi. ayniqsa, bu aytishuv qo‘shiqi bugungi kun, bugungi bolalar to‘g‘risida bo‘lsa yanada ajoyib bo‘lishini quyidagi parchadan bilish mumkin: oq terakmi, ko‘k terak, ko‘m-ko‘k, ko‘m-ko‘k, ko‘k terak, bizdan sizga kim kerak? bizdan sizga kim kerak? erkin qo‘zichoq kerak! o‘zi a’lo o‘qiydi, ola-bula kapalak, tartibli, ham odobli. orqa sochim jamalak, hammani sevar, oq terakmi, ko‘k terak, tikishda chevar, bizdan sizga kim kerak? barchadan chaqqon, xayri qizaloq kerak! hammaga yoqqan oppoq-oppoq oq kurak, go‘zal ozoda kerak! bu kabi aytishuv qo‘shiqlari bolalarni mehnatkash, odob-axloqli, o‘qimishli bo‘lib kamol topishga da’vat etaveradi. bunday qo‘shiqlar qanotida o‘sgan har bir bola sog‘lom fikrli, el sevar bo‘lishiga hech shubha yo‘q. maqol. bolalar xalq og‘zaki ijodida maqollar yetakchi o‘rinda turadi. xalq yaratgan g‘oyat ixcham, chuqur va tugal ma’noli gaplar maqol, deb yuritiladi. maqol xalqning, bir necha avlodlarning aqlu farosati hamda turmush tajribasining yakuni, ular donishmandligining mahsulidir. maqollarda hayotning achchiq-chuchugini tatib ko‘rgan, turmushdagi hodisalarga aql ko‘zi bilan qaraydigan, sof …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek bolalar adabiyoti va folklori"

2-mavzu ma’ruza o‘zbek bolalar adabiyoti va folklorining mumtoz adabiyot namunalari bilan bog‘liqligi folklor va yozma adabiyot namunalarini tinglab, voyaga yetayotgan bolalarning o‘yinlari, sho‘xliklari, xayollari, qiziqishlari, gap-so‘zlari... bular bolalarning ma’naviy dunyosini boyitadigan omillardandir. agarda kattalar bu o‘ziga xos bolalar dunyosini tushunib, uni to‘g‘ri baholay olsalar, bolalarning kelajagi uchun katta ish qilgan bo‘ladilar. qo’shiqlar, maqollar, topishmoqlar, masalar, tez aytishlar kuzatganimizdek odamlarga, jonivorlarga, tabiatga bo‘lgan mehr-muhabbat, do‘stlik va o‘rtoqlikning ilk tuyg‘ulari, yaxshilikka nisbatan uyg‘ongan dastlabki minnatdorchilik hissi, har narsaga chanqog‘lik bilan qiziqib qarash shularning bari bolaning ma’naviy dunyosini boyitishi, uning xay...

This file contains 12 pages in DOCX format (26.5 KB). To download "o‘zbek bolalar adabiyoti va folklori", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek bolalar adabiyoti va fol… DOCX 12 pages Free download Telegram