suv sathi

PPTX 27 pages 740.6 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 740.6 KB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

prezentatsiya powerpoint o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent irrigatsiya va qishloq xo’jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti qarshi filiali “irrigatsiya va melioratsiya” kafedrasi “quruqlik gidrologiyasi” fanidan 2-ma’ruza mashg’uloti mavzu: suv sathi. suv o‘lchash joyida suv sathlarini o‘lchash usullari va vositalari. 1 adabiyotlar ro’yxati 1. rasulov a.r., hikmatov f.h., aytbaev d.p. gidrologiya asoslari. g' tashkent: universitet, 2003. - 337 b. 2. hikmatov f.h., sirliboeva z.s., aytboev d.p. ko'llar va suv omborlari geografiyasi, gidrologik xususiyatlari. –toshkent: universitet, 2000. 3. akbarov a, nazaraliev d, muxtorov t. gidrometeorologiya asoslari «toshkent yangi nashr»2008-207b 4. karimov s.k., akbarov a.a., jonqobilov u. gidrologiyia, gidrometriyia va oqim hajmini rostlash.darslik. – t.: o'qituvchi, 2004.-230 b. 5. chebotarev a.i. obshaya gidrologiya. -l.: gmiz, 1975.-544 s. 6. davidov l.k., dmitrieva a.a., konkina n.g.obshaya gidrologiya.-l.: gmiz,1973.-462 s. 7. linsley jr r.k., kohler m.a., paulhus j.l. h. hydrology for engineers. – 1975. reja: 1. suv sathi tushunchasi. 2. suv sathini kuzatish joyi …

2 / 27

chun kerakli ma’lumotlarni olishdir. daryolar, soylardagi suv sathining o‘zgarish qonuniyatlarini bilmasdan turib, ularda bironta ko‘prik, to‘g‘on, kanal kabi suv inshootlarini loyihalash va qurish mumkin emas. suv sathini kuzatish barcha gidrometrik ishlarning asosiy tarkibiy qismi hisoblanadi. gidrometriyada suv sathini kuzatish ma’lumotlaridan daryolardagi oqim miqdorini aniqlashda ham foydalaniladi. buning uchun suv sathi bilan suv sarfi orasidagi bog’lanish, ya’ni suv sarfi egri chizig‘i grafigi chiziladi. daryoda suvning oz yoki ko‘p bo‘lishiga bog‘liq holda va boshqa sabablar ta’sirida suv sathi o‘zgarib turadi. uni kuzatish ishlari maxsus suv o‘lchash joylari-postlarda amalga oshiriladi. bu ish suv yuzasi sathining "nol" tekislik deb qabul qilinadigan doimiy gorizontal faraziy tekislikka nisbatan balandligini aniqlashdan iborat. bunday faraziy tekislik uchun odatda suvning tarixiy eng past yuzasi balandligidan 0,5-1,0 m pastroqda joylashgan tekislik qabul qilinadi. shu tekislikning mutlaq yoki nisbiy balandligi "nol" grafigi deb ataladi. suv sathi shu "nol" grafikka nisbatan suv o‘lchash taxtacha (reyka)lari yordamida 1 sm aniqlikda o‘lchanadi. suv o‘lchash …

3 / 27

ikka nisbatan aniqlanadi. suv o‘lchash postlarida kuzatishlar odatda bir kunda ikki marta-soat 800 va 2000 larda o‘tkaziladi. suv sathi toshqinlar tufayli tez o‘zgarib turadigan mavsumlarda kun davomida qo‘shimcha har bir soatda, har ikki soatda, har uch soatda yoki har olti soatda kuzatishlar olib boriladi. suv sathi o‘zgarishini kun davomida uzluksiz hisobga olib boruvchi o‘zi yozar suv o‘lchash postlari ham bor. ularda "valday" tipidagi qurilmalar o‘rnatiladi. keyingi yillarda suv sathi kuzatishlarini avtomatik tizimga o‘tkazish ishlariga katta e’tibor berilmoqda. bu esa kelajakda gidrologik axborotlarni jamlashni tezlashtirib, ularning samaradorligini oshiradi. barcha o‘lchashlar ma’lumotlaridan har bir kun uchun o‘rtacha suv sathi hisoblanadi va kundalik suv sathining yillik jadvali tuziladi. ushbu jadvalda bulardan tashqari o‘rtacha o‘n kun(dekada)lik, o‘rtacha oylik va yillik suv sathlari, har bir oy uchun, yil uchun suv sathlarining eng kichik va eng katta qiymatlari beriladi. o‘rtacha, eng katta va eng kichik sathlar xarakterli suv sathlari deb ataladi. suv sathini kuzatish ma’lumotlari maxsus …

4 / 27

ryolarda chuqurlik o’lchash ishlari suvning oqish tezligini yoki suv sarfini aniqlash maqsadida amalga oshiriladi. shu bilan bir vaqtda, ya’ni daryolarda chuqurlik o’lchash ishlarini bajarish natijasida biz o‘zanning planini izobat yoki gorizontallarda tasvirlab berishimiz, daryoning ko‘ndalang va bo‘ylama profilini tuzishimiz mumkin bo’ladi. chuqurlik o’lchash ishlarini bajarish katta mehnat talab qiladi va ancha murakkabdir. shuning uchun ham o‘zan tubi relyefini aniq ko‘rsatib berish imkoniyati cheklangan. daryolarda chuqurlik o’lchash ishlari quyidagi holatlarda, ma’lum maqsadlarni ko‘zlab, amalga oshiriladi: 1) daryolarni gidrografik jihatdan o‘rganish maqsadida; 2) daryolarda kema qatnovini yo’lga qo‘yish va yog‘och oqizish maqsadida; 3) gidrotexnik inshootlarni loyihalash va qurish vaqtida; 4) ilmiy tadqiqot ishlarini olib borish vaqtida; 5) daryolarda maxsus gidrometrik ishlarni (tezlikni o’lchash, suv sarfini aniqlash) bajarish vaqtida. hozirgi vaqtda daryolarda hamda nisbatan chuqur bo’lmagan ko’l va suv omborlarida chuqurliklarni o’lchashda gidrometrik usul qo’llaniladi. gidrometrik usulda chuqurlikni o’lchashda namyotka, shtanga, suv o’lchash reykasi, gidrometrik lotlardan foydalaniladi. bunda qaysi bir asbobni tanlash daryo, …

5 / 27

ham chuqurlik o’lchash mumkin. lekin, aksariyat hollarda, unga tezlik o’lchaydigan asbob o‘rnatilib, suvning oqish tezligi o‘lchanadi. suv o’lchash reykasi bilan kichik soylar, buloq suvlari oqadigan o'zanlar va ariqlarning chuqurligi o’lchanadi. a) namyotka b) qo’l loti gidrometrik reyka gidrometrik shtanga hozirgi kunda qo’llanilayotgan zamonaviy ultratovush usuli bilan chuqurlikni o‘lchash aniq natija beradi. bu usul yordamida chuqurlikni qisqa vaqt ichida juda tez aniqlash mumkin. unda qo’llaniladigan asbob exolot deyiladi va u asosan, dengiz, okean va qisman ko‘llarda ishlatiladi. daryolar sayoz bo‘lgani uchun chuqurliklarni o‘lchashda bu asbob qo'llanilmaydi. exolot bilan 1 soatda 20 km gacha bo’lgan masofadagi chuqurlikni aniqlash mumkin. biroq suvning loyqaligi, sho‘rligi, harorati chuqurlikni o’lchash aniqligiga salbiy ta’sir qiladi. aniqlikni oshirish maqsadida olchangan chuqurlikka tuzatma kiritiladi. ultratovushning suvda tarqalish tezligi 1 sek da 1462 m ga teng. bu usulda xatolik 1 % dan oshmaydi. exolot daryo uzunligi bo‘yicha o‘zan tubi nishabligi, o‘zan tubi g‘adir-budirligining o‘zgarishi, o'zanning torayishi yoki kengayishi kabi omillar …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "suv sathi"

prezentatsiya powerpoint o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent irrigatsiya va qishloq xo’jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti qarshi filiali “irrigatsiya va melioratsiya” kafedrasi “quruqlik gidrologiyasi” fanidan 2-ma’ruza mashg’uloti mavzu: suv sathi. suv o‘lchash joyida suv sathlarini o‘lchash usullari va vositalari. 1 adabiyotlar ro’yxati 1. rasulov a.r., hikmatov f.h., aytbaev d.p. gidrologiya asoslari. g' tashkent: universitet, 2003. - 337 b. 2. hikmatov f.h., sirliboeva z.s., aytboev d.p. ko'llar va suv omborlari geografiyasi, gidrologik xususiyatlari. –toshkent: universitet, 2000. 3. akbarov a, nazaraliev d, muxtorov t. gidrometeorologiya asoslari «toshkent yangi nashr»2008-207b 4. karimov s.k., akbarov a.a., jonqobilov u. gidrologiyia...

This file contains 27 pages in PPTX format (740.6 KB). To download "suv sathi", click the Telegram button on the left.

Tags: suv sathi PPTX 27 pages Free download Telegram