mexanika

PPTX 46 стр. 5,3 МБ Бесплатная загрузка

46 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 5,3 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 46

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 46

2 mexanika 2 – ma’ruza fizika kafedrasi 2025 fizika i mavzu: moddiy nuqta dinamikasi. mexanikada kuchlar. nyuton qonunlari. inertsial va noinertsial sanok sistemalar. inertsiya kuchlari. og`irlik kuchi va jismning og`irligi. erkin tushish tezlanishining geografik kenglikka bog`liqligi. mutloq qattiq jismning ilgarilanma va aylanma harakati. massalar markazi. qattiq jismning inertsiya momenti. impuls momenti, kuch momenti. qattiq jism aylanma harakati dinamikasining asosiy tenglamasi. 1 ma’ruza rejasi nyutonning birinchi qonuni. inersial sanoq tizimlar. inersiya kuchi. nyutonning ikkinchi qonuni. kuch. massa. impuls. tabiatda kuchlar. nyutonning uchinchi qonuni. elastik urilish. 2 ma'ruza rejasi 1. qattiq jism aylanma harakati. 2. kuch momenti. 3. impuls momenti. 4. impuls momentining saqlanish qonuni. 5. qattiq jism aylanma harakat dinamikasi. 6. qattiq jism aylanma harakati dinamikasining asosiy tenglamasi. 7. inersiya momentini hisoblash. shteyner teoremasi. 3 nyutonning birinchi qonuni jism o‘zining tinch holati yoki to‘g‘ri chziqli tekis harakatini tashqaridan boshqa jismlar ta’sir etmagunicha saqlab qoladi. 4 inersial sanoq tizimlari jism o‘zining tinch …

2 / 46

7 inersiya kuchi – koriolis kuchidir koriolis kuchi faqat aylanuvchan sanoq tizimida harakatlanuvchi jismlarga ta’sir etadi va jismning harakat tezligi yo‘nalishiga ko‘ndalang yo‘nalgan bo‘ladi. inersiya kuchi sanoq tizimining tezlanuvchan harakati tufayli namoyon bo‘ladi. noinersial sanoq tizimida bo‘lgan istalgan jismga ta’sir qiluvchi inersiya kuchi – tashqi kuchdir. inersial sanoq tizimlarida inersiya kuchlari mavjud emas. 8 9 aylanuvchi sanoq tizimiga nisbatan jismga ta’sir etuvchi kuch. markazdan qochma kuch koriolis kuchi aylanayotgan sanoq tizimiga nisbatan tezlik aylanmayotgan sanoq tizimiga nisbatan tezlik aylanayotgan sanoq tizimining burchak tezligi 10 inersiya kuchining xususiyatlari - inersial sanoq tizimlarida inersiya kuchlari mavjud emas; - bir tezlanuvchan tizimdan ikkinchisiga o‘tishga nisbatan inersiya kuchlari invariant emas; - inersiya kuchlari nyutonning uchinchi qonuniga bo‘ysunmaydi; - noinersial sanoq tizimida bo‘lgan istalgan jismga ta’sir qiluvchi inersiya kuchi – tashqi kuchdir; - inersiya kuchi moddiy nuqta massasiga proporsionaldir; - inersiya kuchlari ostidagi moddiy nuqtalarning harakati tashqi kuch maydonlaridagi harakatlariga o‘xshashdir. 11 nyuton ikkinchi qonunining …

3 / 46

o‘rinishi nyutonning ikkinchi qonuniga asosan moddiy nuqta impulsining o‘zgarishi moddiy nuqtaga ta’sir etuvchi kuchning impulsiga tengdir. istalgan vaqt momentida jismning olgan tezligi quyidagicha ifodalanadi: 14 15 jism tezlanish oladi jism deformasiyalanadi 16 kuchlarni qo‘shish 17 markaziy kuchlar o‘zaro ta’sirlashuvchi jismlarning markazlarini tutashtiruvchi chiziq bo‘ylab yo‘nalgan kuchlar markaziy kuchlar deb ataladi. istalgan markaziy kuchlar konservativ hisoblanadi va markaziy kuchlar ta’sirida bo‘lgan jismlar potensial energiyaga ega bo‘ladilar. r f f + + 18 ishqalanish kuchi k — jism sirtining holatiga bog‘liq ishqalish koeffisienti; n — jism sirtiga normal bo‘yicha yo‘nalgan bosim kuchi. ishqalanish kuchi jismning boshqa jism sirtida sirpanishga qarshilik ko‘rsatadigan kuch bo‘lib, jismning sirtiga normal bo‘yicha bergan bosim kuchiga tengdir. ishq 19 og‘irlik kuchi jismning og‘irligi 20 elastiklik kuchi r — jismning muvozanat holatidan siljishini belgilovchi radius – vektor, k — jismning elastiklik xususiyatiga bog‘liq bo‘lgan proporsionallik koeffisienti. k — prujinaning bikirligi, x – elastik deformasiya. 21 nyutonning uchinchi qonuni moddiy …

4 / 46

bo‘lsa, impuls momenti o‘qqa nisbatandir. kuch momenti aylanish markaziga nisbatan bo‘lgani uchun vektor kattalikdir. impuls momenti o‘qqa nisbatan bo‘lgani uchun vektor kattalik bo‘lmaydi. 00 aylanish o‘qiga o‘rnatilgan qattiq jismga ixtiyoriy tashqi kuch ta’sirini ko‘rib chiqaylik. aylanish o‘qida 0 bosh nuqta yoki qutbni belgilab olamiz. tizimning massa markazidan o‘tgan 00 o‘qqa maxkamlangan jismning, shu o‘qdan r masofada joylashgan qandaydir a nuqtasiga istalgan yo‘nalishda kuchni qo‘yamiz. bu kuch vektori bilan ustma-ust tushgan chiziqni kuchning ta’sir chizig‘i deb ataymiz. kuch momenti aylanish o‘qiga perpendikulyar bo‘lgan tekislikda yotuvchi kuchning tashkil etuvchisi jismning aylanishiga sabab bo‘ladi. tashqi kuchning - tashkil etuvchisi 00 o‘q bo‘ylab jismning ilgarilanma harakatini vujudga keltiradi. kuchning -tangensial tashkil etuvchisi ta’sirida mi massali a nuqta radiusli aylanani chizadi. kuch momenti kuchning aylantirish effekti 00 o‘q bilan kuchning ta’sir chizig‘i orasidagi masofa katta bo‘lishi bilan orta boradi. radius – vektor ning kuchga vektor ko‘paytmasi kuchning ixtiyoriy qo‘zg‘almas 00 o‘qqa nisbatan kuch momenti deb …

5 / 46

tizimini olaylik. alohida zarrachalar impulslarining vektor yig‘indisi sifatida tizimning impulsi tushunchasini kiritamiz vaqt bo‘icha integrallaymiz nyutonning ikkinchi qonunini qo‘llash orqali quyidagiga ega bo‘lamiz yopiq tizimning impulsi vaqt o‘tishi bilan o‘zgarmasdan qoladi. 32 qattiq jism aylanma harakati dinamikasi moddiy nuqta impulsining aylanish o‘qiga nisbatan inersiya momenti uning massasini aylanish radiusi kvadratiga ko‘paytmasiga teng bo‘lgan fizik kattalikdir. aylanish o‘qiga nisbatan tizimning inersiya momenti n moddiy nuqtalari massalarining ko‘rilayotgan o‘qqacha bo‘lgan masofalari kvadratlari ko‘paytmalarining yig‘indisiga teng fizik kattalikdir. inersiyaning bosh momenti – massa markazidan o‘tadigan, aylanishning bosh o‘qiga nisbatan inersiya momentidir. 33 qattiq jism aylanma harakati dinamikasining asosiy tenglamasi agarda aylanish o‘qi massa markazi orqali o‘tadigan bosh inersiya o‘qiga mos tushsa, u holda quyidagi vektor tenglik o‘rinli bo‘ladi: bu erda j — jism inersiyasining bosh momentidir. 34 qattiq jism aylanma harakati dinamikasining asosiy tenglamasi kuch ostida jismning cheksiz kichik burchakka burilishida, kuch qo‘yilgan nuqta yo‘l bosadi va bajarilgan ish quyidagiga teng bo‘ladi: u …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 46 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mexanika"

2 mexanika 2 – ma’ruza fizika kafedrasi 2025 fizika i mavzu: moddiy nuqta dinamikasi. mexanikada kuchlar. nyuton qonunlari. inertsial va noinertsial sanok sistemalar. inertsiya kuchlari. og`irlik kuchi va jismning og`irligi. erkin tushish tezlanishining geografik kenglikka bog`liqligi. mutloq qattiq jismning ilgarilanma va aylanma harakati. massalar markazi. qattiq jismning inertsiya momenti. impuls momenti, kuch momenti. qattiq jism aylanma harakati dinamikasining asosiy tenglamasi. 1 ma’ruza rejasi nyutonning birinchi qonuni. inersial sanoq tizimlar. inersiya kuchi. nyutonning ikkinchi qonuni. kuch. massa. impuls. tabiatda kuchlar. nyutonning uchinchi qonuni. elastik urilish. 2 ma'ruza rejasi 1. qattiq jism aylanma harakati. 2. kuch momenti. 3. impuls momenti. 4. impuls momentining saqla...

Этот файл содержит 46 стр. в формате PPTX (5,3 МБ). Чтобы скачать "mexanika", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mexanika PPTX 46 стр. Бесплатная загрузка Telegram