sodda gapning ta’rifi va tasnifi

PPTX 22 pages 105.7 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 105.7 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

mavzu: sodda gapning ta’rifi va tasnifi. gapning ifoda maqsadiga ko‘ra turlari. reja: 1. sodda gap haqida umumiy ma’lumot 2. sodda gap turlari 3. gapning ifoda maqsadiga ko‘ra turlari mavzu: sodda gapning ta’rifi va tasnifi. gapning ifoda maqsadiga ko‘ra turlari. reja: 1. sodda gap haqida umumiy ma’lumot 2. sodda gap turlari 3. gapning ifoda maqsadiga ko‘ra turlari avvalo, sintaksis bo’limini o‘rganishni boshlaganda so’z birikmasi va gapni farqlab olish kerak. masalan, chiroyli gul – so’z birikmasi (tugallik ohangi, hukm yo‘q, asosiysi kesimlik belgisi mavjud emas) gul chiroyli – gap (tugallik ohangi, hukm bor, kesimlik belgisi mavjud) bino katta – katta bino; qizil olma – olma qizil; yashil sumka – sumka yashil; a’lochi qiz – qiz a’lochi kesimlar miqdoriga qarab gap 2 ga bo‘linadi: sodda gap – tarkibida 1 ta kesim qo‘shma gap – tarkibida 2 yoki undan ortiq kesim va’dangning ustidan chiq; seni har qanday vaziyatda tushunadigan, qo‘llab-quvvatlaydigan inson – bu ona; …

2 / 22

hayratga tushirdi; hammasi uning mehnati evaziga bo‘ldi. egasi yashiringan gap 1. egasi ma’lum gap 2. egasi umumlashgan gap egasi ma’lum gap kesim orqali egani topsa bo‘ladi, faqat ega gapda ishtirok etmaydi, yashiringan bo‘ladi. masalan, sizni uzoq kutdim; shu yerdan boshlaylik; ketyapsanmi? shohruhni chaqirib yuboring; yana magazinga ketdi. egasi umumlashgan gap bu turdagi gapda ham kesim orqali egani topsa bo‘ladi, lekin gapda ega ishtirok etmaydi. mazmunan ega umumga, xalqqa qaratilgan bo‘ladi, yakka bir shaxsga qaratilmaydi. masalan, yetti o‘lchab, bir kes; xatolaringizdan xulosa chiqarishga odatlaning; andijonda chaqaloqlarni ham sizlashadi; avtobusga orqa tarafdan chiqiladi; ota-onangni doimo hurmat qil. egasiz gap gapda umuman ega ishtirok etmaydi, kesim orqali ham topib bo‘lmaydi oyni etak bilan yopib bo‘lmaydi; doimo halol yashash kerak; albatta, g‘alaba qozoniladi; gapning ifoda maqsadiga ko‘ra turlari 1. darak gap 2. so‘roq gap 3. buyruq gap 4. istak gap darak gap borliq hodisalarini tasdiq yoki inkor yo'li bilan xabar qiluvchi gap darak gap …

3 / 22

$-a, -ya). masalan: chindan qo'rqqaningmi bu, robiya? (p.o.). ammo naziraning o'rniga o'zimni qo'yib ko'rsam -chi? (o '. usmonov). so'roq olmoshlari (kim, nima, qanday, qaysi, qachon, qaerda, nega va boshqalar). masalan: akmalxon. nega bizga qatnamay qo'ydingiz? (f.musajonov). nega o'rtoqlaringizga qaramaysizlar? bu qanaqa tartibsizlik? (o \ usmonov). so'roq intonatsiyasi. bunda savol mazmuni bilan bogiiq bo‘lgan so'zda intonatsiya (ohang) ko'tariladi. masalan: soyliqqa borasiz? - deb so'radi. (o '. usmonov). juda kamnamolar akmalxon? (f.musajonov). so'roq gaplar so'roqning xususiyatiga ko'ra uch turga bolinadi: sof so'roq gaplar, ritorik so'roq gaplar. so'roq buyruq gaplar. sof so'roq gaplar tinglovchidan so'roqqa javobni talab qiladi. masalan: kechagi maqola nima bo'ldi. rahim aka? (f.musajonov). qishloq xo'jalik bo 'limi shumi? (f.musajonov) ritorik so'roq gaplarda so'roq ichida uning javobi ham anglashilib turadi. masalan: dunyoda sizga ishongan. sizni jonidan aziz ko'radigan kishining yuziga oyoq bosishdan og'ir jinoyat bormi? (a.muhiddin). so'roq-buyruq gaplar so'roq orqali buyruq jilvasini o‘z ichiga oladi. masalan: aka, nega indamaysiz? (p.oodirov). uka, …$

4 / 22

surat chizib bering. (p.oodirov). bolalar tezroq olib chiqilsin!.. (p.oodirov). professor jamolov senga ham ota, ham ustozlik qiladi, o'g'lim... gapidan chiqma. (j.abdullaxonov.). sen darsingga o 'tir, qizim , - buyruq qildi i yulduzga. - sen qunduz. temirjonga darrandayu parrandalaringni ko'rsat. iltimos, yalinish, istak masalan: oshiqmang. bo'ladi. faqat iltimos qilamanki, bo'tam, buni hozircha zinhor-bazinhor sir tuting. zero, nifoq solguvchilar paydo bo'lib. biror ishkallikni o'ylab topmasinlar. institutimiz rahnamolari bu maqsadga uncha ro'yixushlik bermayotganlarini unutmang. (j.abdullaxonov). maslahat. masalan: fanda kashf qilishdan buyuk narsa yo'q. toylog'im,- deb qoldi professor, - siz ham faoliyatingizni kashf qilishdan boshlang. (j.abdullaxonov) keling, institutda olgan nazariy bilimingizni amaliyot bilan bog'lash imkoniga ega bo'ling avval. (j.abdullaxonov). buyruq gapning ko'pgina ma’nolari intonatsiya orqali anglashiladi. buyruq gapni shakllantirishda quyidagi vositalar xizmat qiladi: 1) buyruq intonatsiyasi, 2) ko'pincha buyruq maylidagi fe’l bilan ifodalangan kesimi, 3) gapga buyruq jilvani qo'shadigan maxsus so'zlar (keling. kel. yaxshisi, iloji bo'lsa va boshqalar). buyruq gap kesimning ifodalanish usuliga ko'ra …

5 / 22

sa edi qo‘shimchalari bo‘ladi. mana shu asosiy farqlovchi belgisi hisoblanadi. masalan, qaniydi, hozir madinada bo‘lib qolsam; imtihondan osongina o‘tib olsak edi; hamma gapimga tushunsayding. eslatma: istak gap faqat sodda gap shaklida bo‘ladi. masalan, tong otsa, hammasini ko‘rasan gapi istak gap emas, bu shart ma’nosidagi gapdir. mustahkamlash uchun mashqlar nahotki, shu rost bo‘lsa? bu yerdan hoziroq jo‘na! mavzuni tushuntirib berishdi. xatolarimni tuzatish imkoni berilsa edi. gap his-hayajonni ifodalashiga ko‘ra 2 ga bo‘linadi: his-hayajonli gap – quvonch, hayrat, afsus, g‘azab kabi hissiyotlarni ifodalaydigan gap. gap oxirida undov qo‘yiladi. masalan, eh, hammasi ortda qoldi-ya! uff, yana boshlandi shu g‘alva! ofarin, yigitlar yoki ofarin, qizlar! his-hayajonsiz gap – hech qanday emotsionallik bo‘lmaydi, boshqa aytganda oddiy darak gap his-hayajonsiz gap hisoblanadi. gap oxirida nuqta qo‘yiladi. masalan, ovqat mazali, kasbim – o‘qituvchilik ovqat mazali (his-hayajonsiz gap) – bay, bay, bay, ovqat buncha mazali! (his-hayajonli gap) gapning ifoda maqsadiga ko‘ra turlarini his-hayajon gapga aylantirish mumkin: dars tugadi. …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sodda gapning ta’rifi va tasnifi"

mavzu: sodda gapning ta’rifi va tasnifi. gapning ifoda maqsadiga ko‘ra turlari. reja: 1. sodda gap haqida umumiy ma’lumot 2. sodda gap turlari 3. gapning ifoda maqsadiga ko‘ra turlari mavzu: sodda gapning ta’rifi va tasnifi. gapning ifoda maqsadiga ko‘ra turlari. reja: 1. sodda gap haqida umumiy ma’lumot 2. sodda gap turlari 3. gapning ifoda maqsadiga ko‘ra turlari avvalo, sintaksis bo’limini o‘rganishni boshlaganda so’z birikmasi va gapni farqlab olish kerak. masalan, chiroyli gul – so’z birikmasi (tugallik ohangi, hukm yo‘q, asosiysi kesimlik belgisi mavjud emas) gul chiroyli – gap (tugallik ohangi, hukm bor, kesimlik belgisi mavjud) bino katta – katta bino; qizil olma – olma qizil; yashil sumka – sumka yashil; a’lochi qiz – qiz a’lochi kesimlar miqdoriga qarab gap 2 ga …

This file contains 22 pages in PPTX format (105.7 KB). To download "sodda gapning ta’rifi va tasnifi", click the Telegram button on the left.

Tags: sodda gapning ta’rifi va tasnifi PPTX 22 pages Free download Telegram