geologiya fanlari universiteti

PPT 26 стр. 246,5 КБ Бесплатная загрузка

26 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 246,5 КБ

Тип файла PPT

Страницы 26

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 26

lektsiya №1:lesnaya meteorologiya. dotsent kushnazarov pulat islamovich geologiya fanlari universiteti ekologiya atmosfera havosini ifloslanishi. rek, ret haqida tushunchalar. atmosfera havosini zararli kimyoviy moddalar bilan ifloslanishini nazorat qilishda rek va ret bilan taqqoslash. havo, suv va tuproqning zararli kimyoviy moddalar bilan ifloslanishini nazorat qilish ularning atrof-muhit ob‘ektlaridagi miqdorini o’lchash natijalarini ushbu moddalarning ruxsat etilgan kontsentratsiyalari (rek) bilan taqqoslashga asoslangan. rek (ruxsat etilgan kontsentratsiya) –zararli moddaning hajm (havo, suv, tuproq) birligidagi shunday eng yuqori miqdoriki, cheklanmagan vaqt davomida har kuni ta‘sir qilganda organizmda hech qanday patologik o’zgarishlar, shuningdek, avlodlar uchun nohush irsiy o’zgarishlar keltirib chiqarmasligi kerak. rek kattaliklari atmosfera havosi uchun 1 m3 havodagi moddaning mg dagi miqdori (mg/m3) bilan ifodalanadi. rek ni belgilash (ishlab chiqish) jarayoni juda uzoq (taxminan 1 yil) va unda ko’p vaqt talab etadi. shuning uchun so’nggi yillarda ko’proq quyidagi vaqtinchalik gigienik normativlar ishlab chiqishga ko’proq e‘tibor berllmoqda: - ttxd (ta‘sirning taxminiy xavfsizlik darajasi) aholi turar joylari atmosfera …

2 / 26

atsiya) kimyoviy birikmaning tuproqdagi taxminiy ruxsat etilgan konsentratsiyasi - trk hisoblash yo’li bilan belgilanadigan vaqtinchalik me‘yor bo'lib, amal qilish muddati 3 yilga teng. bume‘yorlar toksikologik bashoratining hisob-kitob va ekspress eksperimental usullari asosida ishlab chiqilmoqda.muddat tugaganidan keyin ular qayta ko’rib chiqilishi yoki rek o’zgartirilishi kerak. atmosfera ifloslanishini me'yorlash uchun sanoat va transportda ruxsat etilgan tashlamalar –ret me'yorlari belgilanadi. xar bir turg‘un manbalar uchun alohida ret me'yorlari tasdiqlanadi. ushbu me'yorga amal qilish havo ifloslanishining rek darajasida bo’lishini ta'minlaydi. atmosfera havosida ifloslovchi moddaning ruxsat etilgan kontsentratsiyasi (rek) -uning butun umri davomida hozirgi va keyingi avlodlarga to’g‘ridanto’g‘ri yoki bilvosita nohush ta‘sir ko’rsatmaydigan, insonning mehnat qobiliyatini pasaytirmaydigan, uning ahvolini va turmushining sanitariya-maishiy sharoitlarini yomonlashtirmaydigan kontsentratsiya-sidir. rek kattaliklari atmosfera havosi uchun 1 m3 havodagi moddaning mg. dagi miqdori (mg/m3) bilan ifodalanadi. ifloslovchi moddaning aholi turar joylari atmosfera havosidagi ttxd (ta‘sirning taxminiy xavfsizlik darajasi) aholi turar joylari atmosfera havosidagi ifloslovchi moddaning eng yuqori ruxsat etiladigan miqdoriy me‘yoridir. …

3 / 26

asi havosi uchun rek 1 m3 havodagi moddaning mg. miqdorida (mg/m3) ifodalanadi. ifloslovchi moddaning ishchi zonasi atmosfera havosidagi ttxd (ta‘sirning taxminiy xavfsizlik darajasi) - 3 yil muddatga belgilanadigan vaqtinchalik gigienik me‘yor bo’lib, ushbu muddat davomida rek qayta ko’rib chiqilishi yoki almashtirilishi kerak. ttxd 1 m3 havodagi moddaning mg. miqdorida (mg/m3) ifodalanadi. rek ni ishlab chiqishdagi asosiy usul hayvonlar bilan toksikologik tajriba bo’lib, hayvonlar maxsus bo’lmalarda o’rganilayotgan zaharli moddalarning turli kontsentratsiyalari bilan ta‘sirlanadilar. tajribada an‘anaviy hayvonlar – sichqonlar, kalamushlar, quyonlar, dengiz cho’chqalari ishtirok etadi. toksikologik tajriba olib borish bilan bir vaqtda toksik moddaning miqdorini muntazam nazorat qilish uchun miqdoriy kimyoviy tahlil usuli ishlab chiqiladi. gigienik (tibbiy) normativlardan tashqari 3 ta ekologik normativlar ham mavjud: - atmosfera havosi uchun –ret (ruxsat etilgan tashlama, t/yil); - suvlar uchun –reom (ruxsat etilgan oqava me‘yori, t/yil); -tuproq uchun – chjl (chiqindilarning joylashtirish limitlari). ular tabiatdan foydalanuvchilar hamda tegishli ixtisosdagi ilmiy muassasalar tomonidan ishlab chiqiladi va …

4 / 26

asllari, o'simliklar miqdori va shu kabilarga bog'liq holda turlicha bo'ladi. turli xil tabiiy va ishlab chiqarish jarayonlarida aeorozollarning paydo bo'lishi ikki yo'l bilan boradi: disperslanish va kondensatsiya. aerozollar qattiq jism yoki suyuqliklarning mexanik maydalanishi: bo'linish; ishqalanish, portlash, forsunka va pulverizatorlardan changlalish va uchib ketishi oqibatida hosil bo'ladi. ruda va ko'mirni burg'ilash va portlatishda shu tariqa kon, tsement changi va boshqalar hosil bo'ladi. metallar quyilganda ularning bug'lari yonib ketadi, yonish mahsulotlari esa kondentsatlanadi va bunda metall oksidlarining qattiq zarrachalaridan iborat tutun hosil bo'ladi. yonilg'i yonganda ham tutun taxminan shunday hosil bo'ladi, ammo bu holda qurumning qattiq zarrachalaridan tashqari tutunda smolali moddalar tomchilari ham bo'ladi. yer yuzasidagi sovuq havo qatlami ustida issiqroq havo joylashib, sovuq havoning ko’tarilishiga to’sqinlik qilsa, bu jarayon -inversiya deb ataladi. ko’pchilik hollarda inversiya yilning sovuq mavsumida va barqaror yuqori atmosfera bosimda kotlovanlarda va daryo oldi pastliklarida kuzatiladi va u zich, hamda, barqaror tuman hosil bo’lishi bilan kechadi. bunday …

5 / 26

ko’pgina zaharli moddalar atmosfera havosidan qisman ajralib chiqadi (masalan chang, soi, no.) ammo bunda zaharli mahsulotlar ham hosil bo’lishi mumkin. atrof-muhit sifatini sanitar-gigienik va ekologik me‘yorlash. atrof-muhitning muhim tarkibiy qismlaridan biri atmosfera havosidir. biosferaning turg‘unligi uning sofligiga bog‘liq. atrof-muhitning ifloslanishi o’simlik, hayvonlar, inson, inshootlar, uskunalar va turli tuman moddiy jismlarga salbiy ta‘sir ko’rsatadi. bizni o’rab turgan havo (atmosfera) hayotimizning asosiy omilidir. ammo inson o’z hayoti uchun zararli moddalardan foydalana boshlagan vaqtdan boshlab u nafas oladigan havoning tozaligiga jiddiy xavf tug‘dirib keladi. aniqlanishicha, bizning his qilish a‘zolarimiz havo sifatini aniq belgilash qobiliyatiga ega emas ekan. hid bilish a‘zosi atmosferada organizm uchun zararli modda borligi haqida signal bera olmaydi (mas. co/co2, no/ n02). shu bilan birga, hcn kabi zaharli moddaning mavjudligini seza olsak-da, bunga organizm birorta himoya reaktsiyasi bilan javob bera olmaydi. ammiak avval qo’zg‘atuvchi ta‘sir ko’rsatadi, bir ozdan keyin uning zararli ta‘siri namoyon bo’ladi. s02 va no2 hcn (vodorod sianid) – …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 26 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "geologiya fanlari universiteti"

lektsiya №1:lesnaya meteorologiya. dotsent kushnazarov pulat islamovich geologiya fanlari universiteti ekologiya atmosfera havosini ifloslanishi. rek, ret haqida tushunchalar. atmosfera havosini zararli kimyoviy moddalar bilan ifloslanishini nazorat qilishda rek va ret bilan taqqoslash. havo, suv va tuproqning zararli kimyoviy moddalar bilan ifloslanishini nazorat qilish ularning atrof-muhit ob‘ektlaridagi miqdorini o’lchash natijalarini ushbu moddalarning ruxsat etilgan kontsentratsiyalari (rek) bilan taqqoslashga asoslangan. rek (ruxsat etilgan kontsentratsiya) –zararli moddaning hajm (havo, suv, tuproq) birligidagi shunday eng yuqori miqdoriki, cheklanmagan vaqt davomida har kuni ta‘sir qilganda organizmda hech qanday patologik o’zgarishlar, shuningdek, avlodlar uchun nohush irsiy o’zga...

Этот файл содержит 26 стр. в формате PPT (246,5 КБ). Чтобы скачать "geologiya fanlari universiteti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: geologiya fanlari universiteti PPT 26 стр. Бесплатная загрузка Telegram