qurilish materiallarining mexanik xossalari

DOCX 4 pages 384.6 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 384.6 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

mavzu 10a. qurilish materiallarining mexanik xossalari. materiallarning mexanik xossalari tashqi kuchlarning yemiruvchi va shaklini buzuvchi ta’siriga qarshilik ko’rsatish xususiyatlaridir. mexanik xossalar mustahkamlik, egiluvchanlik, plastiklik, mo’rtlik, zarbga qarshiligi, qattiqligi, ishqalanib yedirilishi, yeyilishi va hokazolardan iborat. mustahkamlik. materialning mustahkamligi tashqi kuchlardan vujudga keladigan ichki kuchlanishlar ta’siri ostida yemirilishga qarshilik ko’rsatish xossasidir. bino va inshootlarda materiallar turli kuchlar ta’sirida xar xil ichki kuchlanishlar (siqilish, cho’zilish, egilish, kesilish va boshqalar) ga duch keladi. mustahkamlik ko’pchilik qurilish ashyolarining asosiy xossasi xisoblanadi, muayyan kesimda ayni material o’ziga olishi bo’lgan yuklamalar kattaligi uning qiymatiga bog’liq bo’ladi. mustahkamlik chegarasi. materialning mustahkamligi mustahkamlik chegarasi siqilish, egilishda va cho’zilishda) orqali belgilanadi. mustahkamlik chegarasi deb, material namunasini yemira oladigan kuchga teng bo’lgan kuchlanishga aytiladi. siqilishda rsiq yoki cho’zilishda rcho’z mustahkamlik chegarasi (mpa) quyidagi ifoda bilan xisoblab topiladi: rsiq (r cho’z) = p/ f bu yerda r- yemiruvchi kuch,n; f – namuna ko’ndalang kesimining yuzasi, mm2 egilishga mustahkamlik chegarasi reg : yuk …

2 / 4

losalar ko’rinishida, egilishini sinashda esa balkachalar ko’rinishida tayyorlanadi. (1- rasm). namunalarning shakli va o’lchamlari materiallarning xar qaysi turi uchun dast yoki texnik shartlar talablariga qat’iyan muvo-fiq bo’lishi kerak. ba’zi qurilish ashyolarining siqilish, egilish va cho’zilishga mustahkamlik chegaralari 2- jadvalda keltirilgan. qurilish ashyolarining mustahkamligi odatda markasi bilan belgilanadi. marka qiymati bo’yicha standart shakl va o’lchamli namunalarni sinashda olingan siqilishga mustahkmlik chegarasiga muvofiq bo’ladi. masalan, siqilishga mustahkamlik chegarasi 20–29,9 mpa bo’lgan materiallar 200 markaga ta’luqli bo’ladi. ko’tarib turadigan qurilmalar tayyorlanadigan materiallar, buyumlar va detallar uchun mustahkamlik markasi asosiy ko’rsatkich hisoblanadi. elastiklik- materialning kuch ostida shakl o’zgarishi va kuch olinganidan keyin boshlang’ich shakl va o’lchamlariga kelish xossasidir. material elastikligini yo’qotmaydigan eng katta kuchlanish elastiklik chegarasi deb ataladi. elastiklik kurilish materiallarining ijobiy xossasi xisoblanadi. misol tariqasida elastik materiallardan rezina, po’lat, yog’och-taxtani aytish mumkin. plastiklik- materialning kuch ta’sirida yorilmasdan va darz ketmasdan shakl va o’lchamlarini o’zgartirish hamda kuch olingandan keyin o’zgargan shakl va o’lchamlarida qolish …

3 / 4

lamlari). mo’rt materiallar zarb kuchiga chidamsizdir. materiallarning qattiqligi unga nisbatan ancha qattiq materialning kirishiga qarshilik ko’rsatish hossasidir. bu hossa pol va yo’l qoplamlarida foydalaniladigan materiallar uchun katta axamiyatga ega. bundan tashqari materialning qattiqligi unga ishlov berish sermexnatliligi bilan tavsiflanadi. material qattiqligini aniqlashning bir necha usullari mavjud. yog’och- taxta, beton qattiqligi namunalarga po’lat sharchani bosib aniqlanadi. qattiqlik darajasi xaqida sharchaning kirish chuqurligi bo’yicha yoki xosil bo’lgan diametri bo’yicha aniqlanadi. tabiiy tosh materiallarning qattiqligi qattiqlik shkalasi bo’yicha aniqlanadi (maos usuli). shkalada maxsus saralab olingan minerallar shunday ketma-ketlikda joylashtiriladiki, bunda tartib bo’yicha navbatdagi mineral oldingi mineralda chiziq (tirnoq izi) qoldiradi, o’zi esa chizilmaydi. materialning yedirilishi (iznos) – yediruvchi kuchlar ta’siri ostida uning hajmi va massasining o’zgarish xossasidir. pol, zina, yo’lak va yo’l uchun materiallarni qo’llash materiallrning yediriluvchanligiga qarab belgilanadi. materiallarning yediruvchanligi tajribada maxsus mashinalar – yedirish charx toshlarida aniqlanadi. eyilish deb, yedirilish va zarb birgalikda ta’sir qilganda materialning buzilishiga aytiladi. materialga bunday ta’sir …

4 / 4

qurilish materiallarining mexanik xossalari - Page 4

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qurilish materiallarining mexanik xossalari"

mavzu 10a. qurilish materiallarining mexanik xossalari. materiallarning mexanik xossalari tashqi kuchlarning yemiruvchi va shaklini buzuvchi ta’siriga qarshilik ko’rsatish xususiyatlaridir. mexanik xossalar mustahkamlik, egiluvchanlik, plastiklik, mo’rtlik, zarbga qarshiligi, qattiqligi, ishqalanib yedirilishi, yeyilishi va hokazolardan iborat. mustahkamlik. materialning mustahkamligi tashqi kuchlardan vujudga keladigan ichki kuchlanishlar ta’siri ostida yemirilishga qarshilik ko’rsatish xossasidir. bino va inshootlarda materiallar turli kuchlar ta’sirida xar xil ichki kuchlanishlar (siqilish, cho’zilish, egilish, kesilish va boshqalar) ga duch keladi. mustahkamlik ko’pchilik qurilish ashyolarining asosiy xossasi xisoblanadi, muayyan kesimda ayni material o’ziga olishi bo’lgan yuklamalar k...

This file contains 4 pages in DOCX format (384.6 KB). To download "qurilish materiallarining mexanik xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: qurilish materiallarining mexan… DOCX 4 pages Free download Telegram