qurilish-ta’mirlash materiallarining asosiy xossalari

DOC 10 стр. 82,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 10
i. qurilish-ta’mirlash materiallarining asosiy xossalari tayyor buyumlarning sifatini nazorat qilib turish va oshirish uchun davlat standartlari ishlab chiqilgan. har bir qurilish materiali uchun alohida davlat standartlari mavjud. bu standartlar fan va texnika sohasida erishilgan eng so‘nggi yutuqlarga asoslangan. standartlar materialning aniq ta’rifini beradi. uning sifatiga tegishli texnikaviy shartlarni, materialni sinash usullarini, saqlash va tashish shartlarini belgilaydi. bu tadbirlar materiallarning yuqori sifatli bo‘lishini va ulardan yaxshi foydalanishni ta’minlaydi. davlat standartidagi birinchi son uning tartib raqamini, ikkinchisi esa standart tasdiqlangan yilni bildiradi. materiallarning standarti hali tasdiqdan o‘tmagan bo‘lsa, unda tegishli texnikaviy shartlardan vaqtincha foydalanishga to‘g‘ri keladi. qurilish materiallari va buyumlarining nomenklaturasi hamda asosiy o‘lchamlari, ularning sifatiga qo‘yilgan asosiy talablar, ularni tanlash va ishlatishga oid ko‘rsatmalar «qurilish me’yorlari va qoidalari» da bayon qilingan. qurilish materiallarini texnikaviy jihatdan to‘g‘ri va ratsional ishlatish uchun ularning xilma-xil xossalarini puxta o‘rganish zarur. 1.1. materiallarning fizik xossalari haqiqiy zichlik. materialning absolyut zich hajm birligidagi massasiga uning haqiqiy zichligi …
2 / 10
materiallarning zichligi 100% dan kamdir. g‘ovaklik. material hajmining g‘ovaklar bilan to‘liq darajasi g‘ovaklik deb ataladi. u quyidagi formula bilan aniqlanadi: f (((1( ( ((100%. (( (x (( g‘ovaklik f kattaligi jihatdan zichlikni birgacha yoki 100 % gacha to‘ldiradigan kattalikdir: v ((( ( (( f (1(( (100% ( x ( bu yerda, vf - g‘ovaklar hajmi. materiallarning zichligi va g‘ovakligi qurilishda muhim ahamiyatga ega, chunki konstruksiyalarning mustahkamligi, suv shimuvchanligi, suv o‘tkazuvchanligi, issiqlik o‘tkazuvchanligi, sovuqqa chidamliligi, tovush o‘tkazuvchanligi, kislota ta’siriga chidamliligi va boshqa muhim xossalari shularga bevosita bog‘liq. suv o‘tkazmaydigan konstruksiyalar tayyorlash uchun juda zich materiallar zarur; issiqlikni kam o‘tkazadigan konstruksiyalar uchun esa mayda g‘ovakli materiallar kerak bo‘ladi. ochiq g‘ovaklik ashyodagi suv bilan to’yingan g‘ovaklar hajmini ashyoning hajmiga bo‘lgan nisbatiga teng: f ( t2 (t1 0 vt bunda m1 va m2 – ashyoning quruq va suv shimgandan keyingi massasi, g; 3 vt – ashyoning tabiiy hajmi, sm . ochiq g‘ovaklar oddiy sharoitda, …
3 / 10
eriallarning gidrofizik xossalari suv shimuvchanlik. materialning suvni shimishi va saqlab turish xususiyati uning suv shimuvchanligi deb ataladi. massaga nisbatan ifodalangan suv shimuvchanlik (massa birligidagi suv shimuvchanlik) sm bilan, hajmga nisbatan ifodalangan suv shimuvchanlik cx bilan belgilanadi. odatda, materialning suvga to‘yinishi juda ichkaridagi g‘ovaklarning hammasiga suv to‘lib ulgurmasdanoq sodir bo‘ladi. bundan tashqari, materialda ma’lum miqdorda berk g‘ovaklar ham bo‘ladi. shuning uchun materialning hajmiy suv shimuvchanligi, odatda, uning g‘ovakligidan kam bo‘ladi. massa birligidagi va hajmiy suv shimuvchanlik quyidagi formulalar orqali topiladi: s ( t2 (t1 *100%; m t1 s ( t2 (t1 x v1 bu yerda, m1 - materialning quruq holdagi massasi; m2 - materialning suvga to‘yingan holdagi massasi; v1 - materialning tabiiy holdagi hajmi. hajmiy suv shimuvchanlikning vazniy suv shimuvchanlikka nisbati, ya’ni: sx ( t2 (t1 : t2 (t1 ( t1 ( ( ning qiymati materialning zichligiga teng. sm v1 t1 v1 bundan suv shimuvchanliklar orasidagi munosabat kelib chiqadi: cx (sm …
4 / 10
ustahkamligining uning quruq holdagi mustahkamligiga nisbati materialning yumshash koeffitsienti (kyu) deb ataladi. materiallarda bu ko‘rsatgich 0 dan (xom g‘ishtda) 1 gacha (bitum, po‘latda) bo‘ladi. yumshash koeffitsienti 0,75 dan ortiq bo‘lgan materiallar suvga chidamli materiallar deb ataladi. kyu < 0.75 bo‘lgan hollarda tosh materiallarini zax joylarda ishlatib bo‘lmaydi. nam yo‘qotish. atrof muhitda tegishli sharoit bo‘lganda materialning o‘zidan suvni yo‘qotish xususiyati nam yo‘qotish deb ataladi. nam yo‘qotish materialning qurish tezligi bilan, ya’ni atrofdagi havoning nisbiy namligi 60 % va harorati 20 0c bo‘lganda bir sutkada yo‘qotadigan suv miqdori bilan ifodalanadi. materiallarning namligi, ya’ni qurilish konstruksiyalari materialidagi suvning og‘irlik miqdori ularning to‘la suv shimuvchanligidan ancha past bo‘ladi. odatda qurilish materiallarida namlik bo‘ladi. suv o‘tkazuvchanlik. materialning bosim ta’sirida suv o‘tkazish xususiyati uning suv o‘tkazuvchanligi deb ataladi. suv o‘tkazuvchanlik materiallarning strukturasiga bog‘liq. juda zich hamda mayda va berk g‘ovakli materiallar (bitum, shisha, po‘lat) suv o‘tkazmaydi. o‘zgarmas bosimda materialning 1 sm2 yuzasidan 1 sekund ichida o‘tadigan …
5 / 10
tish kameralarida sinab ko‘riladi. muzlatish harorati minus 17 0s dan past bo‘lishi lozim, (chunki bunday sharoitdagina materiallardagi juda mayda g‘ovak (kapillyar) larda suv muzlaydi. muzlash va erish sikllari soniga qarab materiallar markalanadi: mr310; mr325; mr3200 va hokazo. sovuqqa chidamlilikning juda tez sinash usullari ham amaliyotga qo‘llaniladi ( haroratni pasaytirish, na2so4*10h2o eritmasini qo‘llash va hokazo). issiq-sovuqqa chidamlilik. materialning dastlabki 60 marta isitib (700c) sovutishda (200c) va so‘ngra ko‘p marta muzlab (-18 0c), eritishda yemirilmasdan va sifatini deyarli o‘zgartirmasdan bardosh bera olish qobiliyati uning issiq- sovuqqa chidamliligi deb ataladi. materialning issiq-sovuqqa chidamliligi maxsus usulda laboratoriyada aniqlanadi. issiqlik o‘tkazuvchanlik. materialning sirtidagi haroratlar farqi natijasida vujudga keladigan issiqlik oqimini o‘z qalinligi orqali o‘tkazish qobiliyati uning issiqlik o‘tkazuvchanligi deb ataladi. binoning to‘suvchi konstruksiyalariga ishlatiladigan materiallarning bu xossasini o‘rganish juda muhim. bu xossa materialning g‘ovakligiga, g‘ovaklarning xiliga, namlik darajasiga, zichligiga va boshqa jihatlarga bog‘liq. materiallar issiqlik o‘tkazuvchanligining kattaligi issiqlik o‘tkazuvchanlik koeffitsienti ( () bilan ifodalanadi. q((f(t1 …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qurilish-ta’mirlash materiallarining asosiy xossalari"

i. qurilish-ta’mirlash materiallarining asosiy xossalari tayyor buyumlarning sifatini nazorat qilib turish va oshirish uchun davlat standartlari ishlab chiqilgan. har bir qurilish materiali uchun alohida davlat standartlari mavjud. bu standartlar fan va texnika sohasida erishilgan eng so‘nggi yutuqlarga asoslangan. standartlar materialning aniq ta’rifini beradi. uning sifatiga tegishli texnikaviy shartlarni, materialni sinash usullarini, saqlash va tashish shartlarini belgilaydi. bu tadbirlar materiallarning yuqori sifatli bo‘lishini va ulardan yaxshi foydalanishni ta’minlaydi. davlat standartidagi birinchi son uning tartib raqamini, ikkinchisi esa standart tasdiqlangan yilni bildiradi. materiallarning standarti hali tasdiqdan o‘tmagan bo‘lsa, unda tegishli texnikaviy shartlardan vaqtincha...

Этот файл содержит 10 стр. в формате DOC (82,0 КБ). Чтобы скачать "qurilish-ta’mirlash materiallarining asosiy xossalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qurilish-ta’mirlash materiallar… DOC 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram