aziz nesin - dramaturg

DOCX 11 pages 35.2 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 35.2 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

aziz nesin - dramaturg xx asr jahon adabiyotida alohida o'rni bo'lgan turk adibi aziz nesinni o'zbek kitobxonlari ham yaxshi biladilar. ammo ko'proq hikoyanavis va romanchi sifatida taniydilar. aziz nesin adabiyotning deyarli barcha janrlarida ijod qilgan. uning beshta she'rlar to'plami chop qilingan. 2000 dan ortiq hikoyalar, ertaklar, ettita roman, ikki jilddan iborat xotiralar, o'ndan ortiq dramalar yozgan. bu ijodkorning ijodiy diapozoni kengligidan, yozarman sifatida talantidan dalolat beradi. yozuvchi uchun muhimi qaysi janrda asar yozmasin badiiy jihatdan puxta, o'quvchi diliga o'rnashadigan asarlar yozishidir. aziz nesin yaratgan asarlar haqida bemalol o'quvchini o'ziga tortadigan, unga estetik zavq beribgina qolmay, didini tarbiyalaydigan, fikrlashga undaydigan asarlar deyishimiz mumkin. aziz nesin jahon kitobxonlariga ko'proq satirik, hajviy hikoyalar ustasi, romanchi sifatida tanilgan bo'lsada, uning dramatik asarlari badiiy jihatdan hikoyalaridan qolishmaydi. dramatik asarda muallif ko'proq dialog ustasi sifatida ko'zga tashlanadi. aziz nesin o'nlab pesalar yozgan dramaturgdir. uning ilk pesasi 1958 yili yozilgan. “bu yoqqa kel”, “biror nima qilgil, met”, …

2 / 11

uh ustivorlik qiladi. aziz nesin o'z pesalari haqida so'zlaganda shunday yozgandi: “ mening barcha pesalarimdagi umumiy jihat nimada? biz atrof muhitni avvalo ko'rish, eshitish va hakozo sezim unsurlarimiz bilan anglaymiz. ammo bu sezgilarimiz orqali ko'proq nurning tushishiga, tovushlarning past –balandligiga qarab his qilamiz. tabiiy jihatdan inson anglashi mumkin bo'lmagan jihatlarni, tebranishlarni sezmaymiz. shuning uchun turli zarrabin, mikroskop, teleskop, ovoz kuchaytirgichlar, elektrokardiografiyalardan foydalanamiz. yozuvchi anglamoqchi bo'lgan borliy bu faqat ko'zga ko'rinadigan borliq emas, bu insonning ko'zga ko'rinmaydigan ichki dunyosi, qalbi. favqulodda murakkab, o'zgaruvchan ruhiy olami. men har xil “uchkunalardan” foydalangan holda o'z pesalarimda mana shu qalb olamining markazini egallashni o'ylayman. uning eng yuqori tebranishlarini, ikkilanishlarini, odamning anglash mushkil bo'lgan ichki ziddiyatlarini, shaxsning boshqalar bilan, jamiyat bilan bo'ladigan kelishmovchiliklaring anglatishni istayman. boshqacha qilib aytganda inson qalbida kechayotgan hodisalarning barcha qirralarini ko'rish, uning qalbidagi haqiqatni tomoshabinga etkazishni hoxlayman. o'z qahramonlarimning ichki dunyosining sirlarini ko'rishda, bilishda, turli xil “asboblar-qurollarga” muhtoj bo'lgan holda men o'zimni …

3 / 11

keladi. ayni paytda pesalarimga qahramonlarning ruhiyat olamida, harakatlarida ko'rinadigan milliylik xos. pesalarimdagi qahramonlarimning nomi turkcha bo'lmasligi mumkin. ayrim hollarda ularning nomlari ham yo'q, ammo unda turk xalqining xarakterining ko'rinishlari bor. mening pesalarimda ijobiy qahramon deyarli yo'q. hammasi salbiy. ularning yaxshi jihatlarini ko'rsatganimda ham , oqibatda salbiy bo'lib qolaveradi. biroq mening “salbiy qahramon” deganim, bular barchasi yomon odamlar degani emas. ularning ichida hamdardlik tuyg'usini uyg'otuvchi yoqimlilari ham bor. salbiylikka to'qnashtirish bilan men ommani asarlarimda ko'tarilayotgan muammoni mustaqil tushunishga undayman. bu ham mening o'ziga xos uslubim “qurolim” dir. ayni paytda men quyidagicha maqsadni ham ko'zlayman. matematik uslubdan foydalanib, tomoshabining teatrga kelguncha bo'lgan holatini - a, v, s.., deya belgilaylik. tomoshadan so'ng bu holat yaxshi tomonga o'zgarishi, ko'tarilishi kerak. ya'ni a+x, v+x, s+x... to'g'ri sahna asari hammaga bir xil ta'sir qilishi mumkin emas. buning turli sabablari bo'lishi mumkin. tomoshabinning asarni tushunib qabul qila olish darajasi, ruhiy holati, madaniy saviyasi, va h.k. shuning uchun …

4 / 11

am xos dedik. a. nesinning barcha dramatik asarlarini satirik dramaturgiya deyishimiz mumkin. uning ilk pesalari xalq og'zaki ijodi ta'sirida , aniqrog'i turk xalq teatri ta'sirida yozilgan. turkiyada asrlar davomida shakllangan qorako'z, soya xalq teatri juda mashhur bo'lgan. xalq yaratgan obrazlardagi o'ziga xoslik- hojivatning shumligi, qorako'zning aqlli, to'g'ri so'zligi aziz nesinning “qorako'zning uch tomoshasi” asarida yorqin ifodasini topgan. xx asrning 60 -70 yillari turk adabiyotida dramaturgiya janrining ancha salmoq kasb etganini va bunda aziz nesin dramalarining ahamiyati katta bo'lganligini adabiyotshunoslar alohida ta'kidlaydilar. masalan rus turkoligi s . uturgauri aziz nesin ijodiga bag'ishlangan maqolalarida adibning nasriy asarlari haqida ko'proq fikr bildirsada dramalarini ham unitmaydi. aziz nesinning ilk sahnanalashtirilgan pesasi “bu yoqqa kel” edi. jamiyatdagi axloqiy normalarning buzilishi, zo'ravonlarning omadi chopganiyu halol yashashni istaganlarning oyoq osti qilinishi yaxshi ochib berilgan.“trosslik yovuz” pesasida nuri sayaner oilasining tashvishlari, shu oilaga atrofdagilarning munosabati orqali, o'sha davrdagi ijtimoiy holat satirik planda ko'rsatiladi. nuri bey yuvoshgina odam. xotini …

5 / 11

giga bormagan, bunday joylarni aylanib o'tadigan nuribey mahkamaga borib, kirishga yuragi betlamay turganda, bir politsiyachi chiqib, nimaga bu erda ikki soatdan beri aylanib yuribsan deya olib kirib ketadi. komissarning oldiga zo'rlab olib kirilgan nuribey holatini ko'rsatish bilan muallif komissarning boshqa bir mahbus bilan suhbatini beradi: “komissar (eshikning oldida turgan qarovul bilan nurini ko'rmayotgandek, yumshoq otalarcha ovozda mahbusga gapirayotir). “o'g'lim, bolajonim...xavfsizlik xizmati nima? nomi o'zi bu er xavfsizligini anglatib turibdi. sen xavfsiz joydasan. senga bizdan boshqa hech kim hech nima qila olmaydi... bir odam senga qo'liniyam tekkizmaydi, bizdan boshqa... endi hammasini aytib ber, bolaginam, uyalma, qo'rqma hammasini ayt bolajon...” aziz nesin mana shu so'roq jarayonining o'zida mahkama ishining qandayligini ko'rsatib beradi. shu kunlarda trosslik yovuz jinoyatchining istanbulga kelgani va uning qo'lga olish uchun bo'layotgan harakatlar haqida matbuot rosa shov –shuv solayotgandi. nuri bilan gaplashayotgan komissar tortmasidan bir rasmni olib qaraydiyu nuri beyga shubhalanib qarab hibsga oldiradi. nuri bey qidirilayotgan trossli yovuz …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aziz nesin - dramaturg"

aziz nesin - dramaturg xx asr jahon adabiyotida alohida o'rni bo'lgan turk adibi aziz nesinni o'zbek kitobxonlari ham yaxshi biladilar. ammo ko'proq hikoyanavis va romanchi sifatida taniydilar. aziz nesin adabiyotning deyarli barcha janrlarida ijod qilgan. uning beshta she'rlar to'plami chop qilingan. 2000 dan ortiq hikoyalar, ertaklar, ettita roman, ikki jilddan iborat xotiralar, o'ndan ortiq dramalar yozgan. bu ijodkorning ijodiy diapozoni kengligidan, yozarman sifatida talantidan dalolat beradi. yozuvchi uchun muhimi qaysi janrda asar yozmasin badiiy jihatdan puxta, o'quvchi diliga o'rnashadigan asarlar yozishidir. aziz nesin yaratgan asarlar haqida bemalol o'quvchini o'ziga tortadigan, unga estetik zavq beribgina qolmay, didini tarbiyalaydigan, fikrlashga undaydigan asarlar deyishimiz ...

This file contains 11 pages in DOCX format (35.2 KB). To download "aziz nesin - dramaturg", click the Telegram button on the left.

Tags: aziz nesin - dramaturg DOCX 11 pages Free download Telegram